Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın onaylanmasını uygun bulan 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Üç maddelik kanun, yayımlandığı gün yürürlüğe girdi ve kanun hükümlerini Cumhurbaşkanının yürütmesini öngördü.
Yayımlama işlemi, Türkiye bakımından anlaşmanın onayına ilişkin parlamenter uygun bulma aşamasını tamamladı. Ancak 7597 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi, uluslararası anlaşmanın üç ülke bakımından aynı tarihte yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Anlaşma metnindeki yürürlük koşullarına göre tarafların ulusal onay işlemlerini tamamlaması ve son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesi gerekiyor.
TBMM onay sürecini 5 Kasım’da tamamladı
TBMM Genel Kurulu, Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifini 5 Kasım 2026’da kabul etmişti. Açık oylamaya 398 milletvekili katıldı; teklif 279 kabul, 119 ret oyuyla yasalaştı.
Kanunun ilk maddesi, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasındaki anlaşmanın onaylanmasını uygun buluyor. İkinci madde kanunun yayım tarihinde yürürlüğe gireceğini, üçüncü madde ise uygulama yetkisinin Cumhurbaşkanında olduğunu düzenliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman, anlaşmayı Mekke’de imzalamıştı. Resmî Gazete’de yer alan kanun, anlaşmanın ayrıntılı hükümlerini değil, onaya ilişkin yasal çerçeveyi içeriyor.
Ortak savunma ve yardımlaşma çerçevesi
Anlaşma metnine ilişkin Meclis komisyonu bilgilerine göre, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı üç ülkeye de yapılmış sayılacak. Saldırı halinde sağlanacak desteğin türü ve kapsamı, saldırıya uğrayan ülkenin ihtiyaçları ile tarafların değerlendirmesine göre belirlenecek.
Ortak savunma düzenlemesi, otomatik ve önceden tanımlanmış bir askerî müdahale yöntemi açıklamıyor. Yardımlaşmanın kapsamı, anlaşma hükümleri ile tarafların alacağı kararlar çerçevesinde şekillenecek.
Mekke Anlaşması, savunma ve güvenlik alanındaki mevcut iş birliğinin geliştirilmesini de hedefliyor. Tarafların uluslararası güvenlik meselelerinde düzenli istişare yürütmesi, ulusal güvenlik ve hayati çıkarlarla ilgili ortak değerlendirmeler yapması öngörülüyor.
Savunma sanayisi ve askerî eğitim hedefleri
Anlaşma kapsamında üç ülkenin savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirme ve ortak üretim projeleri desteklenecek. Araştırma-geliştirme çalışmaları, savunma inovasyonu ve nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi de iş birliği başlıkları arasında bulunuyor.
Silahlı kuvvetler arasındaki birlikte çalışabilirliği artırmak için karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar planlanıyor. Terörle mücadelede operasyonel iş birliğinin artırılması, istihbaratın güvenli kanallar üzerinden ve gizlilik kurallarına uygun paylaşılması da anlaşmada yer alıyor.
Barış, savaş ve olağanüstü hallerde silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askerî malzemeler için karşılıklı lojistik destek sağlanması da öngörülüyor. Uygulamanın ayrıntıları, tarafların kurumları arasındaki koordinasyonla belirlenecek.
Komite ve sekretarya Suudi Arabistan’da olacak
Anlaşmanın uygulanmasına yön vermek üzere dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Komitenin kural olarak yılda iki kez toplanması, liderlerin gerekli görmesi halinde yıllık toplantı düzeninin uygulanması planlanıyor.
Komite, uygulamada ortaya çıkabilecek sorunları ele alabilecek ve gerekli hallerde alt komiteler kurabilecek. Komiteye hizmet verecek sekretaryanın Suudi Arabistan’da bulunması öngörülüyor. Genel sekreterlik görevi üç ülke arasında üçer yıllık dönemlerle dönüşümlü üstlenilecek; ilk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak.
Anlaşma süresiz nitelik taşıyor. Taraflardan biri, uluslararası yürürlüğe girişten 10 yıl sonra diğer taraflara en az üç ay önceden diplomatik yollardan yazılı bildirim göndererek anlaşmadan çekilebilecek. Çekilme kararı, daha önce üzerinde uzlaşılan ve devam eden proje ya da faaliyetleri etkilemeyecek; gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri koruma yükümlülüğü devam edecek.
Uluslararası yürürlük için onay belgeleri bekleniyor
Türkiye’de 7597 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi, Ankara’nın iç hukuk bakımından gerekli uygun bulma işlemini sonuçlandırdı. Mekke Anlaşması’nın uluslararası düzeyde yürürlüğe gireceği tarih ise Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın kendi ulusal onay adımlarını tamamlamasına bağlı olacak.
Son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesiyle anlaşmanın yürürlüğe girmesi bekleniyor. Üç ülkenin uygulama takvimi, komitenin kurulması, sekretaryanın faaliyete geçmesi ve savunma kurumları arasındaki teknik düzenlemeler sonraki aşamaları oluşturacak.
Sıkça Sorulanlar
Mekke Anlaşması'nın onay kanunu ne zaman yayımlandı?
Mekke Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi.
Mekke Anlaşması kimler arasında imzalandı?
Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalandı.
7597 sayılı Kanun anlaşmayı uluslararası olarak yürürlüğe soktu mu?
7597 sayılı Kanun, Türkiye'nin anlaşmaya ilişkin iç hukuk onay aşamasını tamamladı. Anlaşmanın uluslararası yürürlüğü, üç tarafın ulusal onaylarını tamamlayıp son onay belgesini sekretaryaya teslim etmesine bağlı.
Mekke Anlaşması hangi savunma iş birliği alanlarını kapsıyor?
Mekke Anlaşması; ortak savunma, askerî eğitim ve tatbikatlar, istihbarat paylaşımı, terörle mücadele, lojistik destek ve savunma sanayisinde ortak üretim ile araştırma-geliştirme çalışmalarını kapsıyor.
Mekke Anlaşması'nda saldırı durumunda ne öngörülüyor?
Anlaşma metnine ilişkin Meclis komisyonu bilgilerine göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Desteğin türü ve kapsamı, ihtiyaç değerlendirmesi sonrasında belirlenecek.