Şıncın’daki üçlü zirvenin gündemi ve takvimi
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19 Kasım Perşembe günü Çin’in Şıncın kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) kapsamında bir araya gelmeye hazırlanıyor. Beyaz Saray, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin ilk kez aynı masada üçlü görüşme yapacağını açıkladı.
Üçlü görüşmenin ana gündemini nükleer silahların azaltılması oluşturacak. ABD yönetimi, Donald Trump’ın İran’daki savaşı da Şi Cinping ve Vladimir Putin’le ele alacağını bildirdi. Washington, görüşme sonunda herhangi bir anlaşma açıklanmasını beklemiyor.
Donald Trump’ın Şıncın programı, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’le yapılacak ikili çalışma yemeğini ve ayrı görüşmeyi de içeriyor. ABD Başkanı’nın Vladimir Putin’le üçlü toplantı dışında ayrı bir ikili görüşme yapması ise planlanmıyor.
Silahsızlanma görüşmelerinde beklentiler düşük
Üçlü toplantı, ABD ile Rusya arasındaki son büyük nükleer silah kontrol anlaşmasının şubat ayında sona ermesinden sonra yapılacak. Anlaşmanın bitmesi, dünyanın en büyük iki nükleer cephaneliğine ilişkin karşılıklı sınırlandırmaları ortadan kaldırdı. Donald Trump, önceki düzenlemenin yerine Çin’i de kapsayan yeni ve daha kapsamlı bir anlaşma kurulmasını savunuyor.
ABD ve Rusya’nın her birinin 5 binden fazla nükleer savaş başlığına sahip olduğu tahmin ediliyor. Çin’in cephaneliği ise 600’ün üzerinde savaş başlığıyla iki ülkenin stoklarından belirgin biçimde daha küçük. Çin’in nükleer kapasitesini büyüttüğü belirtilirken, Pekin yönetimi daha küçük cephaneliği nedeniyle ABD ve Rusya ile aynı çerçevede silah kontrol müzakerelerine katılmaya istekli görünmüyor.
ABD yönetimi, Şıncın’daki toplantıyı bağlayıcı bir müzakerenin başlangıcı olarak görüyor. Görüşmenin, nükleer stokların azaltılmasına yönelik uzun soluklu diplomatik temaslar için ilk adım olması hedefleniyor. Uzmanlar, tarafların cephanelik büyüklükleri, denetim mekanizmaları ve güvenlik önceliklerindeki farklar nedeniyle kapsamlı bir anlaşmaya kısa sürede ulaşılmasının zor olduğu görüşünde.
Ukrayna savaşı üçlü toplantının dışında kalacak
ABD yönetimi, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü savaşın üçlü görüşmenin resmi gündeminde bulunmayacağını bildirdi. Washington, Ukrayna savaşıyla ilgili temasları Kiev ve Moskova’yla yürütülen ayrı müzakere kanallarında sürdürüyor. Çin’in Ukrayna müzakere hattında yer almaması, ABD yönetiminin Şıncın’da savaş konusunu açmama gerekçesi olarak gösterildi.
Vladimir Putin’in Ukrayna savaşı sürerken Şi Cinping ve Donald Trump’la aynı masaya oturacak olması, görüşmeye ayrıca diplomatik önem kazandırıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, üçlü temasların Ukrayna’nın katılımı olmadan ülkesinin geleceğini ilgilendiren bir platforma dönüşebileceği endişesini daha önce dile getirmişti.
Beyaz Saray’ın açıkladığı gündem, İran’daki savaşın konuşulacağını; Ukrayna savaşının ise ayrı tutulacağını gösteriyor. İran başlığı, ABD, Çin ve Rusya arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle nükleer silah kontrolü kadar karmaşık bir tartışma alanı oluşturuyor.
APEC zirvesi ve ikili temasların diplomatik çerçevesi
Şıncın’daki APEC zirvesi, 21 ekonomi temsilcisini bir araya getirecek. Çin, küçük bir balıkçı yerleşiminden küresel teknoloji ve ekonomi merkezlerinden birine dönüşen Şıncın’da ev sahipliği yaparak uluslararası görünürlüğünü artırmayı amaçlıyor. Üç liderin toplantısı, APEC’in ticaret, yatırım ve bölgesel ekonomik işbirliği gündeminin önüne geçebilir.
Donald Trump, Asya ziyaretine Filipinler’de katılacağı Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği zirvesiyle başlayacak ve ardından Şıncın’a geçecek. ABD Başkanı, Çin’le geçen yıl varılan ticari ateşkesin uygulanması ile nadir toprak elementleri sevkiyatlarını da Şi Cinping’le ikili temaslarında değerlendirmeyi planlıyor.
Şi Cinping ile Vladimir Putin, 2013’ten beri 40’tan fazla kez görüştü. Çin ile Rusya arasındaki ekonomik ve siyasi yakınlaşma, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya asker göndermesinden sonra daha da güçlendi. Donald Trump ile Şi Cinping de son dönemde karşılıklı ziyaretler ve ikili görüşmeler gerçekleştirdi.
Beyaz Saray üçlü toplantıyı resmen duyururken, Pekin ve Moskova görüşmenin ayrıntılarına ilişkin ayrı bir kapsamlı açıklama yapmadı. Tarafların kamuoyuna açıklayacağı gündem ve görüşme sonrası mesajlar, nükleer silah kontrolü konusunda kalıcı bir diplomatik kanal açılıp açılmayacağını belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Trump, Şi Cinping ve Putin ne zaman görüşecek?
Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin'in 19 Kasım 2026 Perşembe günü Çin'in Şıncın kentinde görüşmesi planlanıyor. Toplantı, APEC zirvesinin oturum aralarında yapılacak.
ABD, Çin ve Rusya liderlerinin görüşmesinde hangi konular ele alınacak?
Üçlü görüşmenin ana gündemini nükleer silahların azaltılması oluşturacak. ABD yönetimi, İran'daki savaşın da Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin tarafından ele alınacağını bildirdi.
Ukrayna savaşı Şıncın'daki üçlü toplantıda konuşulacak mı?
ABD yönetimine göre Ukrayna savaşı, Şıncın'daki üçlü toplantının gündeminde yer almayacak. Washington, Ukrayna savaşına ilişkin görüşmeleri Kiev ve Moskova'yla ayrı diplomatik kanallarda yürütüyor.
Üçlü görüşmeden nükleer silah anlaşması çıkacak mı?
ABD yönetimi, Şıncın'daki görüşmenin ardından bir anlaşma açıklanmasını beklemiyor. Toplantı, ABD, Rusya ve Çin arasında nükleer silah kontrolü diyaloğu başlatma girişimi olarak görülüyor.