TBMM Genel Kurulu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma iş birliği öngören Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasını uygun buldu. Genel Kurulda görüşülen kanun teklifi 279 oyla kabul edildi. Anlaşma, üç ülkedeki iç onay işlemlerinin tamamlanmasının ardından yürürlüğe girecek.
TBMM Genel Kurulu anlaşmayı 279 oyla kabul etti
Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında ortak savunmaya ilişkin Mekke Anlaşması, TBMM Genel Kurulunda ele alındı. Milletvekilleri, anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifini 279 kabul ve 119 ret oyuyla kabul etti. Oylamaya 398 milletvekili katıldı.
Mekke Anlaşması, 7 Ağustos 2026’da Mekke’de Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı. Genel Kurul kararı, anlaşmanın Türkiye bakımından yasama aşamasını tamamladı. Ancak Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın yürürlüğe girmesi için Pakistan ve Suudi Arabistan dahil tüm tarafların kendi iç hukuklarındaki onay işlemlerini sonuçlandırması gerekiyor.
Mekke Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ı metinde “çekirdek taraflar” olarak tanımlıyor. Anlaşma; egemenliğe, toprak bütünlüğüne ve uluslararası hukuka saygı ilkeleri üzerine kurulu ortak savunma çerçevesi oluşturmayı hedefliyor.
Müşterek savunma yükümlülüğü hangi koşullarda işleyecek
Anlaşmanın temel hükümlerinden biri, taraf ülkelerden birine yönelen dış kaynaklı silahlı saldırı veya askerî saldırganlığın diğer taraflara yönelik saldırı olarak değerlendirilmesi. Düzenleme, Birleşmiş Milletler Şartı’nın meşru müdafaa hakkını düzenleyen 51’inci maddesi çerçevesinde kaleme alındı.
Saldırıya uğrayan ülkenin talebi üzerine diğer taraflar, askerî imkân ve kabiliyetler dahil karşılıklı yardım olanaklarını değerlendirebilecek. Yardımın kapsamı ve niteliği, üç ülkenin yapacağı ortak değerlendirme sonunda belirlenecek.
Anlaşma metni otomatik, koşulsuz ve talep olmaksızın askerî yardım taahhüdü getirmiyor. Kararların oydaşmayla alınması öngörülüyor. Askerî birlik gönderilmesine ilişkin olası kararların ise Türkiye’de Anayasa’nın 92’nci maddesindeki yetki çerçevesine uygun biçimde alınması gerekecek.
Savunma sanayii ve lojistik iş birliği planlanıyor
Mekke Ortak Savunma Anlaşması yalnızca saldırı durumunda dayanışma düzenlemesi içermiyor. Metin, savunma sanayiinde ortak üretim, ileri teknoloji alanlarında araştırma-geliştirme ve yenilik projeleri yürütülmesi için de çerçeve çiziyor.
Tarafların uzman personel aracılığıyla insan kaynağı yetiştirmesi, askerî sanayiyi desteklemesi ve ortak tatbikatlar düzenlemesi planlanıyor. Terörle mücadele, güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımı ve barış, savaş ya da olağanüstü hâl dönemlerinde mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedarikini kapsayan lojistik destek mekanizması da anlaşmanın başlıkları arasında yer alıyor.
Düzenlemeler, üç ülkenin savunma alanındaki mevcut iş birliğini daha kurumsal bir zemine taşımayı amaçlıyor. Ortak üretim ve teknoloji geliştirme projelerinin hangi takvimle başlayacağına ilişkin ayrıntılar ise uygulama kararlarıyla netleşecek.
Komite ve daimi sekretarya nasıl çalışacak
Anlaşma, kurumsal koordinasyon için Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulmasını öngörüyor. Komitede taraf ülkelerin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanları yer alacak.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, dönüşümlü ev sahipliği sistemiyle yılda en az iki kez toplanacak. Üç ülkenin liderleri de gerekli görülmesi hâlinde yılda bir kez bir araya gelebilecek. Komitenin gündeminde ortak savunma planlaması, iş birliği projeleri ve güvenlik değerlendirmeleri bulunacak.
Daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak. Sekretaryanın genel sekreterliği üç yıllık dönemlerle dönüşümlü yürütülecek ve ilk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Yeni ülkelerin Mekke İttifakı’na katılımı, çekirdek tarafların oydaşmasına bağlı olacak.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için sonraki adım
TBMM’nin kabulü, Türkiye’deki onay aşamasının yasama bölümünün tamamlandığını gösteriyor. Anlaşmanın fiilen yürürlüğe girebilmesi için üç tarafın iç onay işlemlerini tamamlayarak gerekli bildirimleri yapması gerekiyor. Anlaşma, son onay belgesinin sekretaryaya tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek.
Mekke Anlaşması süresiz yürürlükte kalacak. Taraf ülkeler, yürürlük tarihinden itibaren ilk 10 yıl anlaşmadan çekilemeyecek. Onuncu yılın ardından çekilmek isteyen taraf, diğer taraflara diplomatik kanallarla en az üç ay önceden yazılı bildirim yapabilecek.
Yürürlük sonrasında taraf ülkelerin öncelikli görevi, komite ve sekretaryanın çalışma usullerini belirlemek olacak. Ortak tatbikat, savunma üretimi, eğitim ve lojistik destek başlıklarındaki uygulamaların ayrıca alınacak kararlarla şekillenmesi bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
Mekke Anlaşması TBMM'de kaç oyla kabul edildi?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda 279 kabul ve 119 ret oyuyla kabul edildi. Oylamaya 398 milletvekili katıldı.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması ne zaman yürürlüğe girecek?
Mekke Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın iç onay işlemlerini tamamlamasının ardından son onay belgesinin sekretaryaya tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek.
Mekke Anlaşması otomatik askerî yardım zorunluluğu getiriyor mu?
Mekke Anlaşması, saldırıya uğrayan tarafın talebi ve üç ülkenin ortak değerlendirmesi olmadan otomatik askerî yardım zorunluluğu getirmiyor. Yardımın kapsamı oydaşmayla belirlenecek.
Mekke Anlaşması'ndan ne zaman çekilmek mümkün olacak?
Taraf ülkeler, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren ilk 10 yıl çekilme hakkını kullanamayacak. Onuncu yıldan sonra en az üç ay önceden yazılı diplomatik bildirimle çekilme mümkün olacak.