Teklif 27 Ekim’de oy çokluğuyla kabul edildi
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, 27 Ekim 2026’da TBMM Dışişleri Komisyonunda oy çokluğuyla kabul edildi. Fuat Oktay başkanlığında toplanan komisyonda milletvekilleri, anlaşmanın Türkiye’nin savunma yükümlülükleri ve bölgesel etkileri hakkında görüş bildirdi.
Komisyonun kabulü, Meclis onay sürecindeki ilk aşamanın tamamlandığı anlamına geliyor. Kanun teklifinin yasalaşması için TBMM Genel Kurulunda da kabul edilmesi gerekiyor. Genel Kurul sürecinin ardından anlaşmanın yürürlüğe girmesi için taraf devletlerin öngörülen onay işlemlerini tamamlaması gerekecek.
Mekke Anlaşması, 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalandı. Anlaşmanın onayına ilişkin teklif, ekim ayında TBMM Başkanlığına sunularak Dışişleri Komisyonuna sevk edildi. Komisyon görüşmelerinde anlaşmanın Milli Savunma Komisyonunda ayrıca ele alınması ve alt komisyon kurulması yönündeki öneri kabul edilmedi.
16 maddelik metin ortak savunmayı düzenliyor
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma anlayışını düzenleyen 16 maddeden oluşuyor. Metindeki temel hükme göre taraf ülkelerden birine yönelen dış kaynaklı silahlı saldırı, üç ülkenin tümüne yapılmış saldırı olarak değerlendirilecek.
Taraflar, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesinde yer alan meşru müdafaa hakkı kapsamında saldırıya uğrayan ülkeye yardım sağlayabilecek. Yardım; askerî imkân ve kabiliyetler, lojistik destek ve diğer uygun araçları içerebilecek.
Ortak savunma hükmü, her silahlı saldırı sonrası otomatik askerî müdahale yükümlülüğü oluşturmuyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın sağlayacağı desteğin kapsamı, her ülkenin anayasal yükümlülükleri, ulusal mevzuatı ve yetkili makamlarının kararları doğrultusunda belirlenecek.
Yardım kararları ulusal usullere bağlı olacak
Komisyon Başkanı Fuat Oktay, Mekke Anlaşması’nın üçüncü ülkelere yönelik saldırı, yayılmacılık veya bloklaşma ittifakı olmadığını söyledi. Oktay, anlaşmanın bölgesel caydırıcılığı artırmayı, barışı desteklemeyi ve güvenlik sorunlarına bölge ülkelerinin ortak sorumluluk almasını hedeflediğini belirtti.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü de anlaşmanın tamamen savunma odaklı olduğunu, herhangi bir ülkeyi hedef almadığını bildirdi. Gümrükçü, anlaşmanın devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı, meşru müdafaa dışında güç kullanmama ve içişlerine karışmama ilkelerine dayandığını söyledi.
Mekke Anlaşması’nın Türkiye’nin NATO dahil mevcut çok taraflı güvenlik yükümlülüklerinin yerine geçmeyeceği de komisyon görüşmelerinde vurgulandı. Anlaşmanın, Türkiye’nin mevcut ittifaklarıyla çelişmeyen ve bölgesel savunma iş birliğini tamamlayan bir yapı olarak tasarlandığı açıklandı.
Anlaşma, uluslararası hukuka saygı gösteren ve bölgesel barış hedefini paylaşan diğer ülkelerin katılımına açık tutuluyor. Yeni üyelerin kabulü ise Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın onayına bağlı olacak. Böylece genişleme kararı, kurucu üç ülkenin ortak mutabakatıyla alınabilecek.
İş birliği tatbikat, teknoloji ve lojistiği kapsıyor
Mekke Anlaşması yalnızca ortak savunma hükmü içermiyor. Metin, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişare yapılmasını, silahlı kuvvetler arasındaki birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesini ve karşılıklı personel değişimini de kapsıyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan; ortak eğitim programları, askerî tatbikatlar ve savunma sanayisinde ortak üretim projeleri yürütebilecek. Teknoloji paylaşımı, terörle mücadelede eş güdüm ve lojistik destek de anlaşmada yer alan iş birliği başlıkları arasında bulunuyor.
Komisyonda yapılan açıklamalara göre anlaşma üç ana hedef üzerine kuruldu: müşterek savunma, terörizmle ortak mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkânların geliştirilmesi. Söz konusu başlıklar, düzenli siyasi ve askerî istişare mekanizmalarıyla desteklenecek.
Anlaşma metninde tarafların ilk 10 yıl içinde çekilmemesi öngörülüyor. On yıllık sürenin ardından ayrılmak isteyen tarafın, en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunması gerekecek. Düzenleme, savunma iş birliğine uzun vadeli bir çerçeve kazandırmayı amaçlıyor.
Genel Kurul onayı yürürlük için gerekli
TBMM Dışişleri Komisyonundaki kabul kararı, Mekke Anlaşması’nı Türkiye bakımından henüz yürürlüğe sokmuyor. Kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmesi, ardından gerekli anayasal onay işlemlerinin tamamlanması gerekiyor.
Genel Kurul görüşmelerinde anlaşmanın ortak savunma hükmü, askerî desteğin ulusal karar mekanizmalarına bağlı olması ve Türkiye’nin mevcut uluslararası yükümlülükleri yeniden değerlendirilecek. Meclis onayının tamamlanması halinde Mekke Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma iş birliğinin hukuki çerçevesini oluşturacak.
Sıkça Sorulanlar
Mekke Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonunda ne zaman kabul edildi?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onayına ilişkin kanun teklifi, 27 Ekim 2026'da TBMM Dışişleri Komisyonunda oy çokluğuyla kabul edildi.
Mekke Anlaşması'nda bir ülkeye saldırı olursa ne olacak?
Anlaşmaya göre Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan'dan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Taraflar, Birleşmiş Milletler Şartı'nın meşru müdafaa hükümleri kapsamında destek sağlayabilecek.
Mekke Anlaşması Türk askerinin otomatik olarak savaşa katılması anlamına mı geliyor?
Hayır. Askerî destek dahil alınacak kararlar, Türkiye'nin anayasal yükümlülükleri, ulusal mevzuatı ve yetkili makamlarının değerlendirmesiyle belirlenecek.
Mekke Anlaşması hangi iş birliği alanlarını kapsıyor?
Mekke Anlaşması; ortak savunma, terörle mücadele, savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı, askerî eğitim, tatbikat, personel değişimi ve lojistik destek alanlarını kapsıyor.
Mekke Anlaşması ne zaman yürürlüğe girecek?
Mekke Anlaşması'nın Türkiye bakımından yürürlüğe girmesi için TBMM Genel Kurulunun kanun teklifini kabul etmesi ve gerekli onay işlemlerinin tamamlanması gerekiyor.