ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminin ilk gününde imzaladığı ve ABD-Meksika sınırından giriş yapan kişilerin iltica başvurularını engelleyen başkanlık emri hakkında karar verecek. Yüksek Mahkeme, 13 Kasım’da davayı incelemeyi kabul etti. Alt mahkemeler emri hukuka aykırı bulmuş olsa da temyiz süreci nedeniyle düzenleme yürürlükte kalmayı sürdürüyor.
Trump yönetimi, başkanlık emrinin düzensiz sınır geçişlerini azaltan en etkili göç politikalarından biri olduğunu savunuyor. Göçmen hakları örgütleri ise federal hukukun, zulüm görme korkusu taşıyan kişilere ABD’ye nasıl girdiklerinden bağımsız olarak iltica başvurusu yapma hakkı verdiğini belirtiyor.
Yüksek Mahkeme iltica yasağını gündemine aldı
Davanın merkezinde, Trump’ın Ocak 2025’te yayımladığı başkanlık bildirisi yer alıyor. Bildiri, ABD-Meksika sınırındaki geçişlerin yasa dışı olduğunu ilan etti ve sınırı geçerek ülkeye giren kişilerin iltica sistemine erişimini kesti. Yönetim, sınırdaki yoğunluk ve uzun başvuru inceleme süreleri nedeniyle sert önlemlerin gerekli olduğunu öne sürüyor.
Federal yargıçlar ile temyiz mahkemesi, göçmenlik yasalarının kişilere iltica veya sınır dışı edilmeye karşı başka koruma türleri için başvuru imkânı tanıdığı sonucuna vardı. Alt mahkemelere göre başkan, bireysel iltica taleplerini kabul ya da reddetme yetkisine sahip olsa da tüm başvuru kategorisini tek taraflı olarak ortadan kaldıramaz.
Trump yönetimi ise başkanın ülkeye girişleri askıya alma ve sınırlama konusunda geniş yasal yetkisi bulunduğunu savunuyor. Yönetimin başvurusu, alt mahkeme kararının sınırdaki uygulamalarda yeniden düzensizliğe neden olabileceğini ileri sürüyor.
Taraflar başkanlık yetkisinde karşı karşıya
Yönetim, iltica başvurularının yıllarca sonuçlanmamasının geçmişte sınırda büyük bir göçmen akınına katkı sunduğunu belirtiyor. Yönetimin görüşüne göre, başvurusu sonuçlanana kadar serbest bırakılan çok sayıda kişi, göç sisteminin kapasitesi üzerinde baskı oluşturdu. Trump yönetimi, başkanlık emrinin ardından düzensiz geçişlerin ciddi biçimde azaldığını bildiriyor.
Davacılar ise sınır geçişlerindeki düşüşün başkanlık emrinden önce başladığını söylüyor. Göçmen hakları savunucuları, iltica başvurusunun dinlenmesini engellemenin Kongrenin kabul ettiği yasal korumaları geçersiz kılacağını vurguluyor.
Davada yer alan bazı göçmenlerin siyasi baskı, hapis tehdidi, işkence ve silahlı gruplardan kaynaklanan riskler nedeniyle ülkelerinden ayrıldığı aktarılıyor. Davacılar, iltica mekanizmasına erişimin kapatılmasının kişilerin zulüm veya ölüm tehlikesi bulunan ülkelere geri gönderilmesi riskini artıracağını savunuyor.
Federal yasa iltica başvurusu hakkında ne diyor?
ABD federal hukuku, ırkı, dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba mensubiyeti ya da siyasi görüşü nedeniyle zulüm görme korkusu taşıyan kişilerin iltica talep etmesine imkân veriyor. İltica statüsü verilen kişiler ABD’de yasal olarak yaşama ve çalışma hakkı kazanabiliyor.
Yasa, yürütme organına iltica statüsünün verilip verilmeyeceğine ilişkin değerlendirme yetkisi de tanıyor. Hukuki anlaşmazlık, değerlendirme yetkisinin başvuruyu daha baştan kabul etmeme gücünü içerip içermediğinde düğümleniyor.
Yüksek Mahkeme ayrıca bir federal yargıcın, kararını yalnızca davacı göçmenlerle sınırlamak yerine henüz sınırı geçmemiş kişileri de kapsayacak ölçüde geniş tutup tutamayacağını ele alacak. Söz konusu başlık, federal mahkemelerin göç politikalarına karşı ülke çapında tedbir kararı verme sınırları bakımından da önem taşıyor.
Karar sınır uygulamalarını nasıl etkileyebilir?
Yüksek Mahkemenin hükmü, Trump yönetiminin mevcut sınır politikasının devam edip etmeyeceğini belirleyecek. Yönetimin haklı bulunması halinde başkanların, sınırdan giriş yapan grupların iltica sistemine erişimini sınırlama alanı genişleyebilir. Davacıların haklı bulunması halinde ise yürütme organının sınır güvenliği gerekçesiyle iltica başvurularını topluca engelleyemeyeceği netleşecek.
Dava, Yüksek Mahkemenin mevcut döneminde ele alacağı üçüncü büyük göçmenlik dosyası arasında bulunuyor. Mahkeme ayrıca göçmenlerin vatandaşı olmadıkları ülkelere gönderilmesi ve sınır dışı işlemleri sırasında belirsiz süreyle gözaltında tutulması konularını da değerlendirecek.
Yüksek Mahkemenin sözlü duruşmayı 2027’nin ilk aylarında yapması bekleniyor. Nihai kararın, mahkeme döneminin sona erdiği haziran ayı sonuna kadar açıklanması öngörülüyor. Karar, yalnızca Trump yönetiminin uygulamalarını değil, sonraki yönetimlerin sınır ve iltica yetkilerini de etkileyebilir.
Sıkça Sorulanlar
ABD Yüksek Mahkemesi hangi iltica düzenlemesini inceleyecek?
ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın Ocak 2025’te imzaladığı ve ABD-Meksika sınırından giriş yapan göçmenlerin iltica başvurularını engelleyen başkanlık emrini inceleyecek.
Trump’ın iltica yasağı şu anda yürürlükte mi?
Alt mahkemeler iltica yasağını hukuka aykırı buldu, ancak temyiz süreci nedeniyle başkanlık emri yürürlükte kalmayı sürdürüyor.
Taraflar iltica başvurusu konusunda ne savunuyor?
Trump yönetimi, başkanın sınırdan girişleri sınırlama ve iltica başvurularını topluca reddetme yetkisi bulunduğunu savunuyor. Davacılar ise federal hukukun, zulüm korkusuyla ülkeye gelen kişilere iltica başvurusu yapma hakkı verdiğini belirtiyor.
Yüksek Mahkemenin iltica yasağı kararı ne zaman açıklanabilir?
Yüksek Mahkemenin sözlü duruşmayı 2027’nin ilk aylarında yapması ve kararını haziran 2027 sonuna kadar açıklaması bekleniyor.