Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in, Ukrayna savaşının sona erdirilmesini görüşmek üzere ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile üçlü zirve düzenlenmesini önerdiği bildirildi. Önerinin, 18-19 Kasım’da Çin’in Şıncın kentinde yapılması planlanan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) kapsamında ele alınması bekleniyor. Kremlin, temasların sürdüğünü doğrularken, Trump henüz katılım kararı vermedi.
Önerilen görüşme için kesin tarih, katılımcı listesi ve gündem belirlenmedi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin toplantıya davet edildiğine ilişkin bir işaret de bulunmuyor. Kiev yönetimi, Ukrayna’nın katılmadığı barış görüşmelerinin ülkenin egemenliği ve güvenliği bakımından kabul edilemez sonuçlar doğurabileceği uyarısını yapıyor.
Putin’in önerisi APEC toplantısına bağlandı
Putin’in üçlü zirve önerisini 9 Ekim’de Trump’la yaptığı telefon görüşmesinde gündeme getirdiği aktarıldı. Rus tarafı, toplantının Çin’deki APEC buluşmasının kenarında yapılmasını önerdi. APEC’in Şıncın ayağı için verilen tarihler kaynaklarda 18-19 Kasım olarak yer aldı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Trump, Putin ve Şi’nin katılacağı olası bir buluşma hakkında görüşmeler yapıldığını söyledi. Peskov, toplantının kendisi ya da gündemi konusunda henüz netlik bulunmadığını, ancak üç tarafın da prensipte böyle bir görüşme olasılığını kabul ettiğini belirtti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da üç liderin bir araya gelme ihtimalinin konuşulduğunu açıkladı. Rubio, zirvenin kesinleşip kesinleşmediği konusunda bilgi vermedi; Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşının bitmesini istediğini vurguladı.
Trump katılım için henüz onay vermedi
ABD’den üst düzey bir yetkili, Trump’ın zirveye katılmayı kabul etmediğini, ancak öneriye açık olabileceğini bildirdi. Trump, Beyaz Saray’a dönüşünde gazetecilerin olası zirve sorusuna, temasların iyi gittiğini söylemekle yetindi ve ayrıntı paylaşmadı.
Trump yönetimi, Moskova ile müzakereleri sürdürmenin savaşı bitirme çabaları için gerekli olduğunu savunuyor. Trump, Rusya’yı yeni yaptırımlar aracılığıyla müzakere masasından uzaklaştırmak istemediğini de açıkladı. Washington’ın bu yaklaşımı, Ukrayna’da ve bazı Avrupa başkentlerinde Rusya’nın karşılık vermeden ekonomik ve diplomatik taviz elde ettiği kaygısını artırdı.
Dizel anlaşması ve yaptırım kararı tartışılıyor
9 Ekim’deki Putin-Trump görüşmesinin, Rus dizelinin ABD ve uluslararası piyasalara sevkine ilişkin bir anlaşmaya da zemin hazırladığı bildirildi. Trump, anlaşmayı küresel yakıt arzı üzerindeki baskıyı azaltma gerekçesiyle savundu.
Trump ayrıca 16 Ekim’de Rusya ve Rusya ile ticaret yapan ülkeleri hedef alacak bazı yeni yaptırım ve gümrük vergilerini erteledi. ABD yönetimi, İran’daki savaşın etkisiyle artan yakıt fiyatlarını sınırlama ihtiyacını da dizel kararının nedenleri arasında gösteriyor.
Zelenskiy ise Moskova üzerindeki ekonomik baskının azaltılmasının savaşı uzatabileceğini söyledi. Ukrayna yönetimi, Rus rafinerilerine yönelik saldırıların Moskova’nın savaş finansmanını hedef aldığını savunurken, Washington’ın Kiev’e saldırıları durdurması yönünde baskı yaptığı yönünde haberler yayıldı.
Ukrayna’nın dışarıda kalması neden tartışma yaratıyor?
Üçlü zirve önerisinde Ukrayna’nın temsil edilmemesi, planın en tartışmalı yönü olarak öne çıkıyor. Ukrayna, savaşın doğrudan tarafı olmasına karşın masada yer almazsa ateşkes, toprak, güvenlik garantileri ve yeniden yapılanma gibi başlıklarda karar alma gücünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir.
Zelenskiy, Washington’ın tutumunun belirleyici olduğunu, Kiev’in barış için yapıcı ve dürüst biçimde çalışmaya hazır bulunduğunu açıkladı. Ukrayna lideri, Rusya’nın saldırılarını sürdürdüğünü ve enerji altyapısını hedef aldığını belirterek yaptırım kolaylıklarının Kremlin’i cesaretlendireceği görüşünü dile getirdi.
Rusya’nın görüşmelerde Moskova lehine koşullar aradığı yönündeki iddialar da gündemde. Öte yandan Kremlin, olası zirve için somut bir gündemin oluşmadığını söylüyor. Zirvenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, Trump’ın resmi onayı, Çin’in tutumu ve Ukrayna’nın müzakere düzenine dahil edilip edilmeyeceğiyle netleşecek.
Sıkça Sorulanlar
Putin'in Trump ve Şi Cinping'e önerdiği zirvenin amacı ne?
Vladimir Putin'in önerdiği üçlü zirvenin amacı, Ukrayna savaşının sona erdirilmesine ilişkin müzakereleri ele almak. Rusya'nın görüşmelerde Moskova'nın taleplerine yakın bir çerçeve aradığı bildiriliyor.
Trump-Putin-Şi Cinping zirvesi ne zaman ve nerede yapılabilir?
Olası zirvenin, 18-19 Kasım 2026'da Çin'in Şıncın kentinde düzenlenmesi planlanan APEC toplantısının kenarında yapılması önerildi. Kesin tarih ve toplantı gündemi henüz açıklanmadı.
Volodimir Zelenskiy önerilen üçlü zirveye katılacak mı?
Önerilen Trump-Putin-Şi Cinping görüşmesine Volodimir Zelenskiy'nin davet edildiğine dair açıklama yapılmadı. Ukrayna'nın dışarıda kalması, savaşın doğrudan tarafının barış koşullarını belirleme gücü bakımından tartışma yaratıyor.
Donald Trump zirveye katılmayı kabul etti mi?
Donald Trump henüz zirveye katılmayı kabul etmedi. ABD'den üst düzey bir yetkili, Trump'ın öneriye açık olabileceğini ancak kesin karar vermediğini bildirdi.
Rus dizeli anlaşması zirve önerisiyle nasıl ilişkilendiriliyor?
Putin'in zirve önerisini 9 Ekim'de Trump'la yaptığı telefon görüşmesinde ilettiği, aynı görüşmede Rus dizelinin ABD ve küresel piyasalara sevkine ilişkin anlaşmanın da konuşulduğu aktarıldı. Anlaşma, Washington'ın Moskova'ya yönelik ekonomik yaklaşımı hakkında tartışma başlattı.