ABD Federal Havacılık İdaresi, 13 Kasım Cuma günü hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim arızası nedeniyle ülke genelindeki havalimanlarında kalkışları geçici olarak durdurdu. Yer bekletmesi kararı, yerde bulunan uçakların yeni bir duyuruya kadar havalanmamasını kapsadı. Havadaki uçakların varış havalimanlarına iniş yapmasına izin verilirken, ABD’ye yönelen uluslararası seferlerin durumu tek tek ele alındı.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, aksaklığın tüm hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorunundan kaynaklandığını açıkladı. FAA teknik ekipleri arızanın kaynağını belirlemek ve sistemleri yeniden çalıştırmak için inceleme başlattı. Kesintinin ne kadar süreceğine ilişkin ilk açıklamalarda kesin bir zaman verilmedi.
Karar 13 Kasım’da ülke genelinde uygulandı
FAA’nın talimatı, yalnızca belirli bir havalimanını değil, ülke çapındaki kalkış trafiğini kapsadı. Karar öncesinde Chicago çevresindeki hava trafiğinde iletişim sorunu nedeniyle kısıtlama uygulanmış, ardından önlem ülke geneline genişletilmişti.
Yetkililer, kararın olağanüstü koşullar ve uçuş güvenliği gerekçesiyle alındığını bildirdi. Hava trafik kontrolörlerinin pilotlarla ve farklı kontrol merkezleriyle kesintisiz iletişim kurması, uçakların güvenli kalkışı için temel koşullar arasında yer alıyor. İletişim ağındaki belirsizlik nedeniyle FAA, yeni kalkışlara izin vermek yerine uçakları yerde bekletmeyi seçti.
Karar, sivil havacılıkta tüm uçuşların iptal edildiği anlamına gelmedi. Uygulama öncelikle kalkış yapmayı bekleyen uçakları etkiledi. Havada bulunan seferlerin güvenli biçimde iniş yapması için hava trafik hizmetleri sürdürüldü.
İletişim arızası kalkış trafiğini nasıl etkiledi
İlk bilgiler, bazı bölgelerde radyo frekanslarında kesintiler ve hava trafik kontrol haberleşmesinde aksama yaşandığını gösterdi. Radar sistemlerinin işleyişini etkileyen sorunlar yaşanmış olabileceğine dair bilgiler de paylaşıldı. Ancak teknik arızanın hangi sistemden kaynaklandığı, ilk duyurular sırasında netleşmedi.
Yaklaşık 7 bin seferin gecikme veya iptalden etkilendiği bildirildi. Ayrı verilerde 300’den fazla uçuşun iptal edildiği yer aldı. Gecikme sayıları, kalkış kısıtlamasının kaldırılmasından sonra da artabilir; çünkü havalimanlarının uçak, mürettebat ve kapı planlamasını yeniden düzenlemesi gerekiyor.
Büyük havalimanlarında bekleyen yolcuların hava yolu şirketlerinin uygulamalarını, uçuş numaralarını ve havalimanı duyurularını takip etmesi istendi. Hava yolu şirketleri, sefer planlarını FAA’nın güncel talimatlarına göre yeniden düzenlemek zorunda kaldı.
Uluslararası seferler tek tek değerlendirilecek
ABD’ye başka ülkelerden gelen uçuşlar için genel bir iptal talimatı açıklanmadı. FAA, uluslararası seferlerin uçuş planı, varış havalimanının kapasitesi ve hava trafik koşulları dikkate alınarak ayrı ayrı yönetileceğini duyurdu.
Uluslararası uçuşlara yönelik bireysel değerlendirme, ABD hava sahasına yaklaşan uçakların güvenli inişini sağlama amacını taşıyor. Aynı uygulama, havaalanlarındaki yoğunluğun kontrol altında tutulmasına da yardımcı oluyor. Kalkışların yeniden başlaması, havadaki ve yerdeki trafik arasındaki denge sağlandıktan sonra kademeli biçimde yürütülebilir.
Yer bekletmesi uygulamasının sona ermesi, yolcuların seferlerinin hemen saatinde yapılacağı anlamına gelmeyebilir. Uçakların konumları, ekiplerin çalışma süreleri ve bağlantılı seferler nedeniyle gecikmelerin bir süre devam etmesi bekleniyor.
Kesintinin nedeni ve normale dönüş belirsiz
Sean Duffy, FAA teknisyenlerinin iletişim sorununun nedenini araştırdığını ve yeni bilgiler paylaşılacağını belirtti. İlk değerlendirmelerde kesintinin kötü niyetli bir saldırı olduğuna dair doğrulanmış bulgu açıklanmadı. Teknik inceleme tamamlanmadan arızanın kesin nedeni konusunda hüküm vermek mümkün değil.
Ülke çapında kalkışların durdurulması ABD havacılığında nadir görülen bir önlem olarak öne çıkıyor. Ocak 2023’te pilotlara uçuş güvenliği bilgisi ileten bildirim sistemindeki arıza nedeniyle iç hat kalkışları yaklaşık iki saat durdurulmuştu. 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ise ABD hava sahasında çok daha geniş kapsamlı kısıtlamalar uygulanmıştı.
13 Kasım’daki iletişim arızası, hava trafik kontrol altyapısının yenilenmesine yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. FAA’nın teknik incelemesinin sonucu, kesintinin kapsamı ile benzer arızaları önlemek için alınacak adımları belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
ABD'de uçak kalkışları neden durduruldu?
ABD Federal Havacılık İdaresi, hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim arızası ve bazı frekans kesintileri nedeniyle uçuş güvenliği için ülke genelindeki kalkışları geçici olarak durdurdu.
ABD'deki yer bekletmesi kararı hangi uçuşları kapsadı?
Yer bekletmesi kararı, ABD genelindeki havalimanlarında kalkış sırası bekleyen uçakları kapsadı. Havadaki uçakların iniş yapmasına izin verildi; ABD'ye gelen uluslararası seferler ayrı ayrı değerlendirildi.
ABD'deki uçuş durdurma kararından kaç sefer etkilendi?
İlk verilere göre yaklaşık 7 bin uçuş gecikme veya iptalden etkilendi. Ayrı açıklamalarda 300'den fazla seferin iptal edildiği bildirildi.
İletişim kesintisinin nedeni açıklandı mı?
Hava trafik kontrol iletişimindeki arızanın kesin nedeni ilk açıklamalarda paylaşılmadı. FAA teknik ekipleri kesintinin kaynağını araştırırken, kötü niyetli bir saldırıya dair doğrulanmış bulgu açıklanmadı.