Kaliforniya seçmenleri, eyaletteki milyarderlerin varlıklarına bir defalık yüzde 5 vergi koymayı hedefleyen 40. Önergeyi reddetti. Önerge kabul edilseydi, ABD’de eyalet düzeyinde yürürlüğe giren ilk milyarder vergisi olacaktı. Sonuç, servet vergisinin kapsamı, varlıklı kişilerin eyalet değiştirme riski ve sağlık finansmanı tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
40. Önerge milyarderlerden yüzde 5 vergi istiyordu
40. Önerge, net serveti 1,1 milyar doların üzerindeki Kaliforniya sakinlerinin varlıklarına bir defalık yüzde 5 vergi uygulanmasını öngörüyordu. Net serveti 1 milyar dolar ile 1,1 milyar dolar arasında kalan kişiler için daha düşük oranlı ve kademeli bir ödeme seçeneği de yer alıyordu.
Vergi, 1 Ocak 2026 tarihinde Kaliforniya’da ikamet eden kişileri kapsayacaktı. Ödeme yükümlülüğünün beş yıla yayılması planlanmıştı. Önerge metni, elde edilecek gelirin yüzde 90’ının sağlık hizmetlerine ayrılmasını şart koşuyordu.
Destekçiler, düzenlemenin sağlık hizmetleri ile gıda yardımlarındaki federal kesintilerin eyalet sakinleri üzerindeki etkisini hafifleteceğini savundu. Tahminlere göre vergi, on milyarlarca dolarlık gelir yaratabilirdi. Kaliforniya’da 200’den fazla milyarder bulunuyor; eyalet, yüksek gelirli mükelleflerden elde edilen vergi gelirlerine önemli ölçüde bağımlı durumda.
Milyarder vergisi Demokratları da ikiye böldü
40. Önerge, yalnızca partiler arasında değil, Demokrat Parti içinde de ayrışma yarattı. Vali Gavin Newsom ile valilik için adaylığını açıklayan Xavier Becerra, önergeye karşı çıktı. Kaliforniya’daki bazı büyük sendikalar ve Demokratlara yakın savunuculuk grupları da karşı kampanyada yer aldı.
Newsom ve diğer karşıtlar, servet eşitsizliğiyle mücadele edilmesi gerektiğini kabul etmekle birlikte, yalnızca eyalet sınırları içinde uygulanacak bir verginin varlıklı sakinleri başka eyaletlere yöneltebileceği görüşünü savundu. Karşıtlar, yüksek gelirli vergi mükelleflerinin ayrılması hâlinde Kaliforniya’nın gelir vergisi tahsilatının da azalabileceğini bildirdi.
Bernie Sanders ile Temsilciler Meclisi üyesi Ro Khanna ise önergeye destek verdi. Destekçiler, teknoloji sektöründeki büyük servetlerin çoğunun şirket hisseleri gibi satılmamış varlıklardan oluştuğunu, bu nedenle gelir vergisi sisteminin yüksek serveti yeterince kapsamadığını söyledi. Önergenin bazı ilerici çevrelerden de sınırlı destek görmesi, bir defalık vergi niteliği ve gelirin ağırlıkla sağlık alanına ayrılmasıyla ilişkilendirildi.
Reklam harcamaları kampanyanın yönünü etkiledi
Karşı kampanya, destekçilere göre çok daha yüksek reklam bütçesi kullandı. Seçimden önceki günlerde karşıtların reklam harcamasının destekçilerin harcamasını yüzlerce kat aştığı bildirildi. Teknoloji ve yatırım dünyasındaki varlıklı isimlerin yanı sıra iş dünyası kuruluşları, 40. Önergeye karşı kurulan gruplara finansman sağladı.
Karşı kampanya, verginin yalnızca milyarderlerle sınırlı kalmayabileceği ve ileride daha geniş mükellef gruplarına yayılabileceği mesajını öne çıkardı. Kampanyada ayrıca şirket kurucularının, yatırımcıların ve sermayenin Kaliforniya dışına taşınabileceği iddiası işlendi.
Destekçiler ise yüksek harcamalı reklam kampanyasının seçmen algısını etkilediğini belirtti. Sandık sonuçları, Kaliforniya gibi Demokratların güçlü olduğu bir eyalette bile servet vergisinin tasarımı, uygulama yöntemi ve ekonomik etkileri konusunda geniş bir tereddüt bulunduğunu gösterdi.
42. Önerge gelecekteki vergileri zorlaştırabilir
Seçmenlerin önünde 40. Önergeyle bağlantılı iki ayrı girişim daha vardı. 42. Önerge, finansal hesaplar ve ticari varlıklar dâhil kişisel varlıklara yeni eyalet vergileri getirilmesini yasaklamayı amaçlıyordu. 42. Önerge kabul edilirse, gelecekte Kaliforniya’da varlık vergisi çıkarılması daha zor hâle gelebilir.
41. Önerge ise yeni özel vergiler için eyalet denetimi ve harcama sınırı düzenlemeleri öneriyordu. Rekabet hâlindeki girişimlerin işleyişi nedeniyle, 40. Önerge kabul edilse bile rakip düzenlemelerden daha fazla oy alması gerekecekti.
40. Önergenin reddi, servet vergisi tartışmasını bitirmiyor. Düzenlemeyi destekleyen bazı siyasetçiler ve aktivistler, eyalet bazlı bir model yerine federal düzeyde milyarder vergisi için çalışma çağrısı yapıyor. Karşıtlar ise Kaliforniya’nın yatırım çekme kapasitesi ve vergi rekabetçiliği tartışmalarının süreceğini öngörüyor.
Sıkça Sorulanlar
Kaliforniya'daki 40. Önerge neyi kapsıyordu?
40. Önerge, 1 Ocak 2026 itibarıyla Kaliforniya'da yaşayan ve net serveti 1,1 milyar doların üzerinde olan kişiler için varlıklara bir defalık yüzde 5 vergi getirmeyi öngörüyordu.
40. Önergeden elde edilecek para nerede kullanılacaktı?
Önerge metni, vergi gelirlerinin yüzde 90'ının sağlık hizmetlerine ayrılmasını öngörüyordu. Destekçiler, gelirin federal sağlık ve gıda yardımı kesintilerinin etkisini azaltabileceğini savundu.
Kaliforniya seçmeni milyarder vergisini neden reddetti?
Karşıtlar, verginin milyarderleri ve yatırımları eyalet dışına çıkararak vergi tabanını zayıflatabileceğini savundu. Önerge ayrıca yüksek bütçeli bir karşı reklam kampanyasıyla karşılaştı.
42. Önerge milyarder vergisi tartışmasını nasıl etkileyebilir?
42. Önerge, finansal ve ticari varlıklar dâhil kişisel varlıklara yeni eyalet vergileri getirilmesini yasaklamayı hedefliyor. Kabul edilmesi, Kaliforniya'da gelecekte varlık vergisi çıkarılmasını zorlaştırabilir.