Meta, önerilen Kaliforniya milyarder vergisi için yapılan oylama öncesinde Mark Zuckerberg ile yeni bir pay düzenlemesi üzerinde anlaştı. Düzenleme, verginin kabul edilmesi hâlinde Zuckerberg’in nakit yaratmak amacıyla Meta hissesi satarken şirketteki oy kontrolünü korumasına imkân tanıyor. Zuckerberg de sekiz yıl boyunca Kaliforniya’da, Meta genel merkezinin başka bir eyalete taşınması durumunda ise yeni merkez eyaletinde ikamet etmeyi kabul etti.
Şirketin düzenleyici kuruma sunduğu belgeler, Zuckerberg’in önerilen vergi nedeniyle birincil ikametgâhını Kaliforniya dışına taşıma seçeneğini değerlendirdiğini gösterdi. Meta yönetim kurulundaki özel komite, kurucunun Menlo Park’taki genel merkeze yakın çalışmasının şirket yönetimi bakımından önemli olduğu sonucuna vardı.
Önerilen vergi 3 Kasımda sandığa gidecek
Proposition 40 adıyla oylanacak teklif, net serveti 1 milyar doların üzerindeki Kaliforniya sakinlerinin varlıklarına bir defaya mahsus yüzde 5 vergi uygulanmasını öngörüyor. Teklif kabul edilirse vergi, yıllık gelir yerine küresel net servet üzerinden hesaplanacak.
Düzenleyici bildirimde yer alan tahminlere göre, Zuckerberg’in vergi yükü milyarlarca dolara ulaşabilir. Tahminler arasında fark bulunsa da, yüzde 5’lik oran Zuckerberg’in serveti dikkate alındığında yaklaşık 12 milyar dolarlık bir yük doğurabilir. Tekliften elde edilecek gelirin Kaliforniya sağlık sisteminin finansmanında kullanılması planlanıyor.
Kaliforniya, çok sayıda teknoloji şirketi ve milyarder sakini barındırdığı için öneri eyalette geniş bir vergi tartışması başlattı. Teklifin destekçileri, yüksek servet sahiplerinden alınacak verginin kamu hizmetlerine kaynak yaratacağını savunuyor. Muhalifler ise zengin sakinlerin eyaletten ayrılmasının gelir vergisi tahsilatını ve yatırımları azaltabileceğini belirtiyor.
Meta’nın yeni pay yapısı oy kontrolünü koruyor
Anlaşmaya göre Meta, Zuckerberg’in satabileceği yeni bir oy hakkı olmayan adi pay sınıfı oluşturacak. Zuckerberg, vergi borcu doğarsa nakit ihtiyacını mevcut oy hakkı yüksek paylarını satmadan karşılayabilecek. Böylece Meta’nın yönetiminde belirleyici olan oy gücünün azalması önlenecek.
Zuckerberg’in Meta’daki oy gücünün yaklaşık yüzde 61 seviyesinde olduğu bildiriliyor. Kurucu yönetici, finansman sağlamak için atılacak hiçbir adımın oy kontrolünü kaybetmesine neden olmaması gerektiğini özel komiteye iletti. Yeni pay sınıfı, ekonomik değeri nakde dönüştürme imkânı ile yönetim kontrolünü birbirinden ayırıyor.
Meta, pay düzenlemesinin yalnızca olası vergi ödemesi için likidite sağlamayı değil, şirketin gelecekteki finansman esnekliğini de destekleyebileceğini değerlendirdi. Şirket, yapay zekâ altyapısı, veri merkezleri ve ürün geliştirme harcamalarını artırdığı bir dönemde bulunuyor. Ancak anlaşmanın temel koşulu, Zuckerberg’in şirket liderliğini ve ikamet taahhüdünü sürdürmesi.
İkamet değişikliği vergi borcunu kaldırmayabilir
Zuckerberg’in Kaliforniya’dan taşınmayı değerlendirmesi, önerilen vergi bakımından otomatik bir muafiyet anlamına gelmeyebilir. Teklifin, Ocak 2026’daki ikamet durumunu esas alan tek seferlik bir vergi olarak tasarlandığı belirtiliyor. Bu nedenle o tarihte Kaliforniya sakini sayılan bir kişinin daha sonraki taşınması, teklif kabul edilirse doğacak yükümlülüğü ortadan kaldırmayabilir.
Bu ayrıntı, Meta ile Zuckerberg arasındaki anlaşmanın yalnızca vergi tutarından kaçınmaya değil, vergi ödeme yönteminin şirket kontrolü üzerindeki etkisini sınırlamaya odaklandığını gösteriyor. Zuckerberg’in olası taşınmasının çalışanlar ve yatırımcılar arasında yönetim konusunda soru işaretleri yaratabileceği de düzenleyici belgede vurgulandı.
Özel komite, uzaktan çalışma koşullarının şirket yönetiminde yarattığı güçlükleri de değerlendirdi. Komite, Zuckerberg’in yönetim ekibiyle fiziksel olarak aynı yerde bulunmasının Meta’nın rekabet ve yatırım kararlarında yararlı olduğu görüşünü benimsedi.
Yapay zekâ yatırımları anlaşmanın önemini artırdı
Meta, yapay zekâ alanındaki rekabetin hızlandığı dönemde büyük altyapı yatırımları yapıyor. Şirketin gelir artırmasına karşın veri merkezi, işlemci ve yapay zekâ altyapısı harcamaları finansman ihtiyacını büyütüyor. Yönetim kurulu özel komitesi, Zuckerberg’in şirketin stratejisi ve istikrarındaki rolünü anlaşmanın gerekçeleri arasında gösterdi.
Önerilen pay yapısı, kurucu yöneticilerin ekonomik paylarını azaltırken şirket üzerindeki oy hakimiyetlerini sürdürmesine ilişkin kurumsal yönetim tartışmalarını da yeniden gündeme taşıyabilir. Azınlık hissedarlar, geçmişte benzer düzenlemelerin oy gücü ile ekonomik risk arasındaki dengeyi bozabileceği yönünde itirazlar yükseltmişti.
Proposition 40’ın sonucu, Meta-Zuckerberg anlaşmasının vergi ödeme amacıyla kullanılıp kullanılmayacağını belirleyecek. Seçmenler teklifi reddederse yeni pay yapısına duyulan acil vergi gerekçesi ortadan kalkacak; kabul edilmesi hâlinde ise Zuckerberg, oy hakkını koruyarak satış yapma seçeneğine sahip olacak.
Sıkça Sorulanlar
Meta ile Mark Zuckerberg arasındaki anlaşma nedir?
Meta, Mark Zuckerberg'in olası Kaliforniya milyarder vergisini ödemek için hisse satarken oy kontrolünü korumasına yardımcı olacak oy hakkı olmayan yeni bir pay sınıfı oluşturmayı kabul etti. Zuckerberg de sekiz yıl Kaliforniya'da veya Meta genel merkezinin bulunduğu eyalette ikamet etmeyi kabul etti.
Kaliforniya'daki Proposition 40 ne getiriyor?
Proposition 40, net serveti 1 milyar doların üzerindeki Kaliforniya sakinlerinin küresel varlıklarına bir defaya mahsus yüzde 5 vergi uygulanmasını öngörüyor. Kaliforniya seçmenleri teklifi 3 Kasım 2026'da oylayacak.
Zuckerberg neden Meta hisselerini satmak isteyebilir?
Proposition 40 kabul edilirse Mark Zuckerberg'in milyarlarca dolarlık vergi borcu doğabilir. Yeni pay düzenlemesi, Zuckerberg'in nakit yaratmak için hisse satmasına karşın Meta'daki oy gücünü korumasını amaçlıyor.
Kaliforniya'dan taşınmak Zuckerberg'i vergiden kurtarır mı?
Teklifin Ocak 2026'daki ikamet durumunu esas alan tek seferlik bir vergi olarak tasarlandığı belirtiliyor. Bu nedenle daha sonraki bir ikamet değişikliği, teklif kabul edilirse doğacak vergi yükümlülüğünü kaldırmayabilir.
Anlaşma Meta için neden önemli?
Meta yönetimi, Mark Zuckerberg'in Menlo Park genel merkezine yakın çalışmasını şirketin liderliği ve yapay zekâ rekabeti bakımından önemli görüyor. Şirket, veri merkezleri ve yapay zekâ yatırımlarını artırdığı dönemde yönetim sürekliliğini korumayı hedefliyor.