Zelenskiy ABD politikalarının teslimiyete zorladığını söyledi
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 18 Ekim’de ABD yönetiminin son kararlarının Kiev’i Rusya karşısında teslimiyete zorlamaya yönelik göründüğünü söyledi. Zelenskiy, Washington’ın Ukrayna’nın çıkarları pahasına savaşı daha erken bitirmeyi hedeflediğine inanmak istemediğini, ancak bazı uygulamaların Kiev’de böyle algılandığını belirtti.
Zelenskiy’nin eleştirileri, Ukrayna’nın hava savunma ihtiyacı, Starlink terminallerine getirilen hız sınırı ve ABD’nin Rusya ile dizel ticaretine izin veren kararı etrafında yoğunlaştı. Açıklamalar, Rusya’nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırılarının sürdüğü dönemde geldi.
ABD Başkanı Donald Trump ise Rusya ile dizel ihracatı anlaşması yapmasının ve ek yaptırımları ertelemesinin amacının Vladimir Putin’i Ukrayna savaşıyla ilgili müzakerelerden uzaklaştırmamak olduğunu söyledi. Trump ayrıca Zelenskiy’yi, Avrupa’dan aldığı askeri yardımlar nedeniyle savaşın uzamasında rol oynamakla suçladı.
Starlink ve Patriot sevkiyatı tartışmanın merkezinde
Zelenskiy, Ukrayna’nın parasını ödediği Patriot hava savunma füzelerinin teslimatında gecikme yaşandığını söyledi. Ukrayna lideri, Patriot sistemlerinin Rus füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı şehirlerin, enerji tesislerinin ve kritik altyapının korunmasında önemli rol oynadığını vurguluyor.
Zelenskiy ayrıca Starlink terminallerine yönelik bağlantı kısıtlamasını gündeme getirdi. Ukrayna’da 14 Ekim gecesinden itibaren bazı terminallerin yaklaşık saatte 160 kilometrenin üzerindeki hızlarda bağlantı sağlayamadığı bildirildi. Kısıtlama, özellikle hareket hâlindeki insansız hava araçları ve askeri unsurlar bakımından tartışma yarattı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Beyaz Saray’ın Starlink kısıtlamasında rolü bulunduğu iddiasını reddetti. Rubio, Ukrayna’nın Starshield sistemine erişimi olmadığını söyledi. Zelenskiy ise bağlantı sınırının Ukrayna’ya özgü ve planlı bir uygulama olduğu görüşünü daha önce açıklamıştı.
Trump dizel anlaşmasını müzakere gerekçesiyle savundu
Trump, Rusya ile yapılan dizel anlaşmasının ve Kongre’nin kabul ettiği yeni yaptırım düzenlemesinin bekletilmesinin diplomatik gerekçeleri olduğunu belirtti. ABD Başkanı, daha ağır ekonomik tedbirlerin Putin’i Ukrayna ile olası barış görüşmelerinden tamamen uzaklaştırmasını istemediğini söyledi.
Karar, Washington’da hem Ukrayna savaşı hem de Rus enerji gelirleri bakımından tartışılıyor. Zelenskiy, yaptırım kolaylıklarının Moskova’nın savaş finansmanını güçlendirebileceği görüşünde. Ukrayna tarafı, enerji ticaretine ilişkin kararların Rusya’nın saldırı kapasitesine dolaylı etkisini de gündeme getiriyor.
Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırıları sürerken Zelenskiy, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine saldırıları durdurmasını daha fazla Patriot füzesinin sağlanmasına bağlayan bir öneri sundu. Öneri, karşılıklı saldırıların sınırlandırılması ile Ukrayna’nın hava savunmasının güçlendirilmesini aynı çerçevede ele alıyor.
Enerji ateşkesi iddiaları sahadaki saldırılarla sınanıyor
Taraflar arasında enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasına ilişkin açıklamalar yapılmasına rağmen, Ukrayna enerji tesislerine yönelik saldırı haberleri devam etti. Ukrayna makamları, sözde enerji ateşkesi olarak anılan bir haftalık dönemde Rus güçlerinin enerji tesislerini 76 kez hedef aldığını bildirdi.
Sahadaki saldırılar, diplomatik açıklamalar ile askeri gelişmeler arasındaki farkı büyütüyor. Ukrayna yönetimi, hava savunma mühimmatı ve uydu bağlantısındaki kısıtlamaların enerji ağını koruma kapasitesini doğrudan etkilediğini savunuyor.
Trump’ın Rusya ile temasları sürdürme yaklaşımı ile Zelenskiy’nin güvenlik desteği talebi, Washington-Kiev hattındaki görüş ayrılığını daha görünür hâle getirdi. Zelenskiy, Trump’ın Putin ile iyi ilişkilere sahip olabileceğini, ancak Putin’i savaşı bitirmeye zorlayamadığını söyledi.
Zelenskiy seçim sonrasında tansiyonun düşmesini bekliyor
Zelenskiy, ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerin ardından Washington ile ilişkilerde daha sakin bir döneme girilebileceğini düşünüyor. Ukrayna lideri, seçim dönemlerindeki sert siyasi atmosferin kararları etkilediğini, seçim sonrasında Ukrayna açısından risklerin daha sağlıklı ele alınabileceğini söyledi.
Zelenskiy’nin Trump’ın özel temsilcileri Jared Kushner ve Steve Witkoff ile aynı hafta yeniden görüşmesi bekleniyor. Görüşmelerde Patriot teslimatı, Starlink erişimi, enerji altyapısının korunması ve Rusya’ya yönelik ekonomik önlemlerin ele alınması öngörülüyor.
Ukrayna yönetimi için temel öncelik, olası diplomatik temaslar sürerken Rus saldırılarına karşı savunma kapasitesinin korunması. Washington açısından ise Rusya ile iletişim kanallarını açık tutma hedefi, Kiev’in acil askeri ihtiyaçlarıyla giderek daha fazla karşı karşıya geliyor.
Sıkça Sorulanlar
Volodimir Zelenskiy ABD'yi neden eleştirdi?
Volodimir Zelenskiy, Starlink bağlantı kısıtlamaları ve bedeli ödenmiş Patriot füzelerinin teslimatındaki gecikmelerin Ukrayna'yı Rusya karşısında zayıflattığını söyledi. Zelenskiy, ABD'nin bazı kararlarının teslimiyet baskısı izlenimi verdiğini belirtti.
Donald Trump Rusya ile dizel anlaşmasını neden savundu?
Donald Trump, Rusya ile dizel ticaretine izin veren anlaşmanın ve ek yaptırımları erteleme kararının Vladimir Putin'i Ukrayna savaşına ilişkin görüşmelerden uzaklaştırmamak için alındığını söyledi.
Starlink kısıtlaması Ukrayna'da neyi etkiliyor?
Ukrayna'daki bazı Starlink terminallerinin yaklaşık saatte 160 kilometrenin üzerindeki hızlarda bağlantı sağlayamadığı bildirildi. Kısıtlama, hareket hâlindeki insansız hava araçları ve askeri unsurlar için iletişim sorununa neden olabileceği gerekçesiyle tartışılıyor.
Zelenskiy Rus rafinerilerine saldırılar için hangi öneriyi sundu?
Zelenskiy, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarını durdurmasını daha fazla Patriot hava savunma füzesinin sağlanmasına bağlayan bir öneri sundu. Öneri, enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırıları sınırlamayı hedefliyor.
Zelenskiy ABD ile ilişkiler için ne bekliyor?
Zelenskiy, 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinden sonra Washington ile ilişkilerde siyasi tansiyonun düşebileceğini düşünüyor. Ukrayna lideri, seçim sonrası dönemde güvenlik taleplerinin daha sakin koşullarda ele alınmasını bekliyor.