Voyager 1 uzay aracı bir ışık günü uzaklığa ulaşıyor

Voyager 1 18 Kasım’da bir ışık gününe ulaşacak

NASA’nın 1977’de uzaya gönderdiği Voyager 1, 18 Kasım’da Dünya’dan bir ışık günü, yani ışığın 24 saatte kat ettiği uzaklık kadar uzağa ulaşacak. Uzay aracı Dünya’dan 25,9 milyar kilometreden, başka bir ifadeyle 16 milyar milden fazla mesafede bulunuyor. Voyager 1, insan yapımı en uzak nesne olma unvanını da sürdürüyor.

Işık günü, ışığın boşlukta bir günde aldığı mesafeyi tanımlıyor. Radyo sinyalleri de ışık hızında ilerlediği için Dünya’dan Voyager 1’e gönderilen bir komut en az 24 saat sonra ulaşacak. Uzay aracından gönderilen yanıtın Dünya’ya dönmesi de en az 24 saat süreceğinden, karşılıklı bir iletişim için gereken toplam süre en az 48 saate çıkacak.

Voyager 1, gezegenlerin 176 yılda bir oluşan uygun diziliminden yararlanmak amacıyla fırlatıldı. İlk görevi dış gezegenleri incelemek olan uzay aracı, 2012’de Güneş’in çevresindeki koruyucu parçacık balonu olan heliosferi geçerek yıldızlararası uzaya girdi. Voyager 1, hâlen heliosferin ötesindeki ortamla ilgili bilimsel ölçümler iletiyor.

17 Kasım’da dünya çapında VGR ışık çağrısı

NASA, ışık günü eşiği öncesinde 17 Kasım akşamı gün batımından sonra küresel katılımlı sembolik bir etkinlik düzenleyecek. Katılımcılardan el feneri, akıllı telefon veya tablet ekranıyla gökyüzüne yönelerek Voyager’ın çağrı işareti olan “VGR” harflerini Mors alfabesiyle yanıp sönen ışıklar halinde göndermeleri istenecek.

Mors alfabesiyle V harfi üç kısa ve bir uzun; G harfi iki uzun ve bir kısa; R harfi ise kısa, uzun, kısa sinyalden oluşuyor. NASA, telefon ve tabletlerde VGR kodunu otomatik olarak yanıp söndüren bir araç da hazırladı. Etkinliğe katılanlar, görüntülerini sosyal medya hesaplarında NASA etiketini kullanarak paylaşabilecek.

Işık sinyalinin Voyager 1’e fiziksel olarak ulaşması beklenmiyor. Dünya’dan gönderilen bir fener ışığı uzayda genişleyip seyrekleştiği için, milyarlarca kilometre uzaktaki küçük uzay aracına isabet etme olasılığı yok denecek kadar az. Etkinlik, uzay aracına gönderilen teknik bir iletişim değil, görevin yaklaşık yarım asırlık yolculuğunu simgesel olarak selamlayan bir katılım çağrısı niteliği taşıyor.

JPL toplantısında görev ve bilim verileri ele alınacak

NASA Jet İtki Laboratuvarı, 19 Kasım’da ABD Doğu Saati ile 12.00’de, Pasifik Saati ile 09.00’da Voyager görevi üzerine bir toplantı düzenleyecek. Güney Kaliforniya’daki von Kármán Oditoryumu’nda yapılacak oturumda görev yöneticileri, bilim insanları ve NASA yöneticileri yer alacak. Toplantının çevrim içi izlenebilmesi planlanıyor.

Oturumda Voyager 1 ve Voyager 2’nin yıldızlararası uzayda topladığı veriler, iki uzay aracının teknik durumu ve uzun mesafeden işletilmesinin güçlükleri ele alınacak. NASA Bilim Misyon Müdürlüğü yetkilisi Nicky Fox, Voyager proje yöneticisi Suzanne Dodd, proje bilim insanı Linda Spilker ve diğer görev uzmanları toplantıya katılacak.

Toplantıda, 2027’de görevin 50. yılı için yayımlanması planlanan Voyager belgeselinden bir bölümün de tanıtılması öngörülüyor. Aynı salonda geçmişte Voyager’ın dış gezegenler yolculuğuna ilişkin bilgilendirmeler yapılmıştı.

İkiz sondaların gücü sınırlı, gözlemler sürüyor

Voyager 2, Voyager 1’den farklı bir rota izledi; Uranüs ve Neptün’ün yanından geçtikten sonra 2018’de yıldızlararası uzaya ulaştı. İki uzay aracı, Güneş Sistemi’nin dışındaki parçacıklar, manyetik alanlar ve uzay ortamı hakkında doğrudan ölçüm yapabilen tek araçlar arasında bulunuyor.

Görev ekipleri, araçların radyoizotop güç kaynaklarında azalan enerjiyi daha uzun süre kullanabilmek için bazı sistemleri kapatarak enerji tasarrufuna yöneldi. 2024’ten itibaren her iki uzay aracındaki bazı bilim aygıtları devre dışı bırakıldı. Mühendisler, kalan aygıtlar ve iletişim sistemleriyle gözlemleri mümkün olduğunca uzun süre sürdürmeyi hedefliyor.

Voyager 1’in uzaklığı sürekli arttığı için Dünya ile iletişim gecikmesi de büyüyecek. Uzay aracının bir ışık günü uzaklığa erişmesi, yalnızca mesafe rekorunu değil, yaklaşık 50 yıldır çalışan bir uzay aracının teknik dayanıklılığını da gösteren bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor.