ABD Başkanı Donald Trump’ın, Elon Musk’tan Ukrayna’da kullanılan askerî sınıf uydu iletişim hizmetindeki hız sınırını kaldırmasını istediği bildirildi. Trump, Musk’ın erişimi geri getirdiğini söylese de Ukraynalı yetkililer 23 Ekim Cuma sabahı itibarıyla kısıtlamaların sürdüğünü, yüksek hızda hareket eden ekipmanlarda sinyal kesilmelerinin devam ettiğini açıkladı.
Kısıtlama, Ukrayna’nın cephe hattındaki haberleşmesi ile saldırı ve hava savunma dronlarının operasyonları bakımından önem taşıyor. Ukraynalı yetkililer, yüksek hızda hareket eden bazı ekipmanların uydu ağıyla bağlantısını koruyamadığını ve bunun Rus saldırılarına karşı müdahaleyi zorlaştırdığını bildirdi.
Trump Musk’tan hız sınırını kaldırmasını istedi
ABD’li yetkililere göre Trump, 21 Ekim Çarşamba günü SpaceX’in üst yöneticisi Musk ile telefonla görüştü. Trump’ın, Ukrayna’da askerî kullanım için başvurulan Starshield bağlantısındaki hız sınırından rahatsızlığını Musk’a ilettiği aktarıldı.
Yetkililer, sınırın bağlantıyı yaklaşık saatte 160 kilometre düzeyinde tuttuğunu bildirdi. Bu eşik, yüksek hızda hareket eden bazı insansız hava araçları ve önleme sistemlerinin uydu ağına erişimini kesintiye uğrattı. Ukrayna tarafı, iletişim sorununun sahadaki askerler ve siviller için risk oluşturduğu uyarısında bulundu.
Trump, görüşmeye ilişkin sorular karşısında telefon görüşmesini ayrıntılı biçimde doğrulamadı. Buna karşılık Trump, sonuçta hizmetin yeniden devreye girdiğini söyledi. Trump daha önce ise hız sınırının uygulanmasında rolü bulunduğu veya kararın Musk tarafından alındığı iddialarını reddetmişti.
Starshield yavaşlaması drone görevlerini etkiledi
Ukrayna, uydu internet altyapısını cephe iletişimi, keşif, insansız hava aracı kontrolü ve hava savunma operasyonlarında kullanıyor. Starshield, Starlink teknolojisinin kamu ve askerî kurumlara yönelik sürümü olarak biliniyor. Bu nedenle bağlantıdaki hız sınırı, yalnızca genel internet erişimini değil, savaş alanındaki veri aktarımını da etkiledi.
Bildirimlere göre kısıtlama, Ukrayna’nın bazı saldırı dronları ile Rus füze ve drone saldırılarına karşı kullanılan önleme araçlarını işlevsiz bıraktı. Hız sınırı nedeniyle hareket hâlindeki terminallerin uydu ağına düzenli bağlanamadığı belirtildi.
Kısıtlamanın, Trump ve Musk’ın Ukrayna’nın Rus dizel rafinerilerine yönelik saldırılarını eleştirmesinden sonra gündeme gelmesi Washington-Kiev hattındaki gerilimi artırdı. Trump, rafineri saldırılarının küresel enerji fiyatlarını etkilediğini savunurken, Ukrayna Rusya’nın savaş kapasitesini hedef aldığını belirtiyor.
Kısıtlamaların sürdüğüne ilişkin yeni açıklamalar
Telefon görüşmesinden sonra ABD ve Ukrayna’dan yetkililer, sistemin daha normal çalışmaya başladığını bildirdi. Bazı saha kaynakları hız sınırının kaldırıldığı yönünde ilk test sonuçları paylaştı. Buna rağmen Ukraynalı bazı yetkililer, hizmetin kısıtlama öncesindeki tam işlevselliğine ulaşmadığını söyledi.
23 Ekim Cuma günü Ukrayna Savunma Bakanlığına yakın bir kaynak, sinyal kaybı vakalarının sürdüğünü ve kısıtlamaların kaldırıldığına dair doğrulama bulunmadığını bildirdi. Ukraynalı bir yetkili de bağlantının bazı koşullarda sınırlı ölçüde hızlanabildiğini, ancak bunun hız sınırının kaldırıldığı anlamına gelmediğini söyledi.
Saha görevlileri, bağlantının özellikle saatte yaklaşık 160 kilometreyi aşan ekipmanlarda 10 ila 15 saniye kesilebildiğini aktardı. Ukrayna tarafı, mevcut erişimin Rusya’nın jet motorlu dronlarını önlemek için yeterli olmadığını değerlendiriyor.
Volodimir Zelenskiy, 22 Ekim’de yaptığı açıklamada bağlantı hızının tamamen geri gelmediğini, sorunun çözümü için temasların sürdüğünü belirtti. Zelenskiy, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan 48 saat içinde konuya dair işaret beklediğini söyledi. Ukrayna ayrıca Finlandiyalı şirketlerle kendi denetiminde bağımsız uydu haberleşme kapasitesi geliştirmek üzere işbirliği planladığını duyurdu.
Kararın sorumluluğu Washington’da tartışılıyor
Hız sınırının kim tarafından ve hangi yetkiyle getirildiği de tartışma konusu oldu. Musk, Starshield’in ABD hükümetine ait ve onun denetiminde olduğunu; hız veya kullanım sınırlarına ABD ordusu ile başkanlık makamının karar verdiğini savundu. Beyaz Saray ise kısıtlamaya önceden bilgisi veya talimatı bulunduğu yönündeki iddiaları reddetti.
ABD yönetimindeki açıklamalar da tam olarak örtüşmedi. Başkan Yardımcısı JD Vance, Musk’ın hükümetin açık yönlendirmesi olmadan savaşın tarafı hâline gelmek istememesinin anlaşılabilir olduğunu söyledi. Savunma Bakanı Pete Hegseth ile Dışişleri Bakanı Rubio ise şirketin kendi kullanım koşulları çerçevesinde karar alma yetkisine işaret etti.
Kongrede iki partiden bazı üyeler, Ukrayna’ya sağlanan kritik uydu hizmetinin önceden bildirim yapılmadan neden kısıtlandığının araştırılmasını istedi. Senatör Richard Blumenthal da SpaceX’in uydu teknolojisinin Ukrayna için nasıl zayıflatıldığını incelemek üzere soruşturma başlattı. Tartışma, özel şirketlerin sağladığı uzay tabanlı altyapının savaş koşullarında devlet politikası ve askerî operasyonlar üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı.
Sıkça Sorulanlar
Ukrayna'da Starshield hız kısıtlamaları kaldırıldı mı?
Ukraynalı yetkililer, 23 Ekim itibarıyla Starshield kısıtlamalarının kaldırıldığına dair doğrulama bulunmadığını bildirdi. Bazı bağlantılarda sınırlı hız artışı görülse de yüksek hızdaki ekipmanlarda sinyal kayıplarının sürdüğü belirtildi.
Donald Trump Elon Musk'tan ne istedi?
ABD'li yetkililere göre Donald Trump, Elon Musk'tan Ukrayna'da askerî kullanımda olan Starshield hizmetindeki hız sınırını kaldırmasını istedi. Trump, daha sonra erişimin geri geldiğini söyledi ancak telefon görüşmesinin ayrıntılarını doğrulamadı.
Starshield kısıtlaması Ukrayna ordusunu nasıl etkiliyor?
Starshield, Ukrayna'nın cephe iletişimi, keşif, saldırı dronları ve hava savunma önleme araçlarında kullanılıyor. Terminallerin yüksek hızda bağlantı kaybetmesi, özellikle Rus drone ve füze saldırılarına karşı müdahaleyi zorlaştırıyor.
Starshield ile Starlink arasındaki fark nedir?
Starlink, uydu üzerinden internet erişimi sunan ticari hizmettir. Starshield ise aynı teknolojinin kamu kurumları ve askerî kullanım için tasarlanan sürümüdür.
Ukrayna neden bağımsız uydu haberleşme sistemi planlıyor?
Ukrayna, askerî iletişimde dış denetimdeki bir hizmete bağımlılığı azaltmak için Finlandiyalı şirketlerle uydu kapasitesi geliştirmeyi planlıyor. Hedef, savunma, lojistik ve enerji altyapısı için daha güvenli ve denetlenebilir haberleşme imkânı sağlamak.