Takasbank, Tera Portföy Birinci Serbest Fon’un (TLY) Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’ndaki (TEFAS) işlemleri ve Takasbank Para Piyasası (TPP) üzerinden belirli yatırımcılara kaynak aktarıldığı iddiaları üzerine kamuoyu duyurusu yayımladı. Kurum, TPP’de kendi kaynaklarından borç vermediğini, İşsizlik Sigortası Fonu’nun belirli bir yatırım fonunu özel olarak finanse etmesinin teknik olarak mümkün olmadığını bildirdi.
Açıklama, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda TLY’nin SPK onayı olmadan TEFAS’a açılması ile tasfiye öncesi dönemde para piyasası işlemlerinden sağlanan likiditenin kullanımı hakkında yürütülen tartışmaların ardından geldi. Komisyon görüşmelerinde dile getirilen bazı iddialar için işlem bazında doğrulanmış bir bulgu kamuoyuna açıklanmadı.
Takasbank para piyasasının işleyişi nasıl açıklanıyor?
Takasbank, TPP’nin organize bir para piyasası olduğunu ve kurumun piyasada borç veren ya da borç alan taraf olarak bulunmadığını belirtti. Açıklamaya göre bankalar, aracı kurumlar, finansal kiralama, faktoring, tüketici finansmanı, sigorta ve emeklilik şirketleri piyasa üyesi olarak işlem yapıyor. Yatırım fonları ise piyasaya üyeler aracılığıyla erişebiliyor.
Kurum, nakit fazlası bulunan üyelerin borç verdiğini, finansman ihtiyacı olan üyelerin borç aldığını açıkladı. Emirler, tarafların birbirini görmediği bir sistemde eşleştiği için herhangi bir kurumun kaynağını belirli bir borçluya yönlendirmesi mümkün değil. Borç alan kuruluşun kaynağı hangi amaçla kullanacağı ise ilgili mevzuat çerçevesinde kendi sorumluluğunda bulunuyor.
TBMM’deki görüşmelerde Tera bağlantılı işlemlerin tasfiye kararından önceki son haftaya kadar sürdüğü bilgisi paylaşılmıştı. Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, kurumun kendi kaynağından finansman sağlamadığını; piyasa üyeleri arasında teminat karşılığı likidite oluştuğunu söylemişti.
Teminat yapısı ve İşsizlik Sigortası Fonu açıklaması
Takasbank, TPP’deki tüm borçlanmaların teminatlı yapıldığını bildirdi. Açıklamaya göre piyasa genelinde yaklaşık 240 milyar liralık işleme karşılık 450 milyar lira tutarında teminat bulunuyor. Teminatların yaklaşık yüzde 84’ünü banka teminat mektupları oluşturuyor. Pay senetlerinin toplam teminat içindeki oranı yüzde 1,5’in altında kalıyor ve kabul edilen payların BIST 30 endeksinde yer alan hisselerden oluştuğu belirtiliyor.
Kurum, fiyatı olağan dışı artan pay senetlerinin teminat olarak kabul edilmediğini, üyelerin borçlanabilmesi için en az yüzde 105 oranında teminat yatırması gerektiğini açıkladı. Yetkili bir kurumun tedbir kararı vermesi halinde ilgili üyenin limitlerinin derhal sınırlandırıldığı da duyuruda yer aldı.
İŞKUR verilerine göre İşsizlik Sigortası Fonu’nun eylül itibarıyla TPP’de 3 milyar 816 milyon lirası bulunuyor. Fonun TPP’deki payı, toplam varlıkların yüzde 0,43’üne karşılık geliyor. TPP’de değerlendirilen kamu kaynağının Tera bağlantılı işlemler veya belirli yatırımcıların fon çıkışları için kullanılmış olabileceği yönünde iddialar gündeme gelmişti.
Takasbank, İşsizlik Sigortası Fonu’nun doğrudan TPP üyesi olmadığını, fonun bir aracı kurum üzerinden likidite planlaması kapsamında işlem yapabildiğini bildirdi. Kuruma göre fonun belirli bir yatırım fonunu seçerek finanse etmesi prensip ve teknik bakımından mümkün değil. Bu nedenle TPP işlemlerinin, İşsizlik Sigortası Fonu kaynağının belirli bir fona tahsis edildiğini tek başına göstermediği vurgulandı.
TLY fonu TEFAS’ta hangi tarihlerde işlem gördü?
TLY fonu, 7 Temmuz 2025’te TEFAS’ta işleme açıldı. SPK, izahname değişikliğinin Kurul onayı alınmadan yapıldığı gerekçesiyle Takasbank’a talimat iletti. Takasbank, fonun 1 Ağustos 2025’te alım yönünde kapatıldığını açıkladı.
Kurumun verdiği bilgiye göre Tera Portföy gerekli SPK onayını aldıktan sonra yeniden başvurdu ve TLY fonu 12 Ağustos 2025’te alım yönünde tekrar açıldı. Takasbank, fonun 11 ay boyunca SPK onayı olmadan TEFAS’ta işlem gördüğü iddiasını reddetti.
Komisyon görüşmelerinde SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu da TLY’nin Kurul onayı alınmadan TEFAS’a açıldığının tespit edildiğini, şirketten savunma istendiğini ve idari yaptırım uygulandığını bildirmişti. SPK, 17 Haziran 2026 tarihli bülteninde fon kurucusuna 4 milyon 435 bin 27 lira 79 kuruş idari para cezası verilmesine karar verildiğini duyurdu. Ceza, 2025’te izahnamede SPK onayı olmadan yapılan değişiklikle ilgiliydi.
Fon çıkışları ve denetim tartışmasının kapsamı
TLY’nin Temmuz 2025 raporlarında 6,55 milyar liralık yeni katılma payı satışına karşılık yaklaşık 19,99 milyar liralık iade ödemesi yer aldı. Aylık net çıkış 13,44 milyar lira oldu. Aynı ay fonun birim pay fiyatı yükselirken toplam fon büyüklüğü ve dolaşımdaki pay sayısı geriledi.
Katılma payı iadeleri, yatırım fonlarının olağan işleyişinin parçası olduğundan aylık net çıkış tek başına usulsüzlük veya yatırımcı zararı anlamına gelmiyor. Kamuya açık aylık raporlar, paranın hangi günlerde hangi yatırımcılar tarafından çekildiğini göstermiyor.
Komisyon görüşmelerinde, teminat karşılığında sağlanan likiditenin hangi hesaplarda kullanıldığı ve yüksek tutarlı fon çıkışlarıyla bağlantısı olup olmadığı soruldu. Bazı değerlendirmelerde, likiditenin büyük yatırımcıların önceden bilgi edinerek fondan çıkmasını kolaylaştırmış olabileceği ileri sürüldü. Takasbank ise TPP’nin işleyişi nedeniyle belirli bir kaynağın belirli bir borçluya yönlendirilmesinin mümkün olmadığını bildirdi.
İddiaların açıklığa kavuşması için teminat kayıtları, nakit hareketleri, işlem tarihleri ve yatırımcı hesaplarının yetkili kurumlarca birlikte incelenmesi gerekiyor. Devlet Denetleme Kurulunun fon soruşturmasına ilişkin incelemesinin, denetim sistemindeki olası sorumlulukları ve aksaklıkları ortaya koyması bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
Takasbank, TLY fonu hakkındaki hangi iddialara yanıt verdi?
Takasbank, TLY fonunun TEFAS'ta 11 ay boyunca SPK onayı olmadan işlem gördüğü ve Takasbank Para Piyasası üzerinden belirli yatırımcılara kaynak aktarıldığı iddialarını reddetti. Kurum, fonun 1 Ağustos 2025'te alıma kapatıldığını ve 12 Ağustos 2025'te SPK onayıyla yeniden açıldığını açıkladı.
Takasbank Para Piyasasında Takasbank doğrudan kredi veriyor mu?
Takasbank, Takasbank Para Piyasasında borç veren veya borç alan taraf olmadığını bildirdi. Piyasada üyelerin emirleri karşı taraflar birbirini görmeden eşleşiyor; Takasbank işlem altyapısı ve teminat yönetimi görevini yürütüyor.
İşsizlik Sigortası Fonu TPP'de ne kadar kaynak değerlendiriyor?
İŞKUR verilerine göre İşsizlik Sigortası Fonu'nun eylül itibarıyla Takasbank Para Piyasasında 3 milyar 816 milyon lirası bulunuyor. Bu tutar, fonun toplam varlıklarının yüzde 0,43'üne karşılık geliyor.
İşsizlik Sigortası Fonu belirli bir yatırım fonunu finanse edebilir mi?
Takasbank'a göre İşsizlik Sigortası Fonu doğrudan TPP üyesi değil ve bir aracı kurum üzerinden işlem yapabiliyor. Fonun TPP aracılığıyla belirli bir yatırım fonunu özel olarak finanse etmesi teknik ve operasyonel olarak mümkün değil.
TLY fonundan Temmuz 2025'te ne kadar para çıktı?
TLY fonunda Temmuz 2025'te yaklaşık 19,99 milyar liralık katılma payı iadesine karşılık 6,55 milyar liralık yeni giriş gerçekleşti. Aylık net çıkış 13,44 milyar lira oldu; aylık veriler çıkışların hangi yatırımcılara ait olduğunu göstermiyor.