SpaceX, Starship Flight 15 görevinde yörüngeden dönen Ship 42 üst kademesini 14 Kasım’da Güney Teksas’taki Starbase tesisinde fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla yakaladı. Starship’in üst kademesi için ilk kez uygulanan manevra, kalkıştan yaklaşık 22 saat sonra ve 14 Dünya turunun ardından tamamlandı. Aynı görevde Super Heavy Booster 22’nin kulede yakalanması başarısız oldu; güçlendirici Meksika Körfezi’ne yönlendirildikten sonra deniz yüzeyine ulaşmadan patladı.
Görevin üst kademesi Ship 42, yörüngeye ulaştıktan sonra 26 Starlink V3 uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktı. Ship 42’nin yörünge uçuşunu, atmosfere yeniden girişini ve Starbase’e dönüşünü tamamlaması, Starship programının yeniden kullanılabilirlik hedefi için önemli bir uçuş verisi oluşturdu. Ancak Booster 22’nin kaybedilmesi nedeniyle Flight 15, iki kademenin aynı görevde kurtarılması hedefini tamamlayamadı.
Super Heavy’nin kuleye dönüşü neden iptal edildi
124 metre yüksekliğindeki Starship sistemi, Super Heavy güçlendiricisi ile üst kademe Starship uzay aracından oluşuyor. Super Heavy, aracı Dünya yüzeyinden uzaya taşıyan ilk kademe görevini üstleniyor. Kargo ve uydu taşıyan Starship ise yörünge uçuşunu tamamlayan üst kademe olarak çalışıyor.
Uçuş planına göre Super Heavy’nin kalkıştan yaklaşık altı buçuk dakika sonra Starbase’e dönmesi bekleniyordu. Fırlatma kulesine bağlı büyük mekanik kollar, dikey iniş yapan güçlendiriciyi havada tutacaktı. Dönüş sırasında Booster 22’nin motorları beklenenden erken durdu. Güçlendiricinin yön bulma sistemi, aracın yakalama için doğru konumda olmadığını saptayınca aracı denizdeki güvenli bölgeye yönlendirdi ve kendi kendini imha mekanizması devreye girdi.
SpaceX, Super Heavy güçlendiricisini daha önce üç kez kulede yakaladı; son başarılı yakalama Mart 2025’te gerçekleşti. Flight 15’teki yönlendirme, şirketin güçlendirici kurtarma yönteminin her uçuşta aynı sonucu vermediğini gösterdi. Mühendisler, motorların erken durmasına neden olan arızayı incelemeyi sürdürüyor.
Ship 42, 26 Starlink V3 uydusunu yörüngeye bıraktı
Starship Flight 15, test uçuşu olmasının yanında Starlink uydu ağını büyütmeye yönelik operasyonel bir görev de taşıdı. Ship 42, uçuşun ilk bölümünde 26 Starlink V3 uydusunu alçak Dünya yörüngesine yerleştirdi. Yeni nesil uyduların, uydu internet ağının kapasitesini artırması amaçlanıyor.
Ship 42’nin yörüngeye ulaşması, Starship’in Eylül 2026’daki önceki uçuşunun ardından uydulu ikinci yörünge görevi oldu. Önceki görevde bazı motorlar uçuş sırasında kapanmış, araç planlanan 10 saatlik görevden yaklaşık üç saat sonra Pasifik Okyanusu’na kontrollü şekilde inmişti.
Uydu bırakma ile geri dönüş denemesinin aynı görevde birleştirilmesi, Starship’in ticari kullanım kapasitesini sınadı. Starship’in geniş yük hacmi, gelecekte tek fırlatmada daha fazla uydu taşıma olanağı sunabilir. Tam yeniden kullanımın güvenilir hâle gelmesi ise uydu ağlarının daha sık ve daha düşük maliyetle genişletilmesine katkı sağlayabilir.
Üst kademe Starbase’de ilk kez kuleye yakalandı
Üst kademe için kulede yakalama daha önce denenmemişti. Ship 42, 14 yörünge turu boyunca çalışır durumda kaldı, atmosfere yeniden girişte ısı kalkanıyla yüksek sıcaklıklara dayandı ve Starbase yakınındaki kuleye kontrollü biçimde yaklaştı. Fırlatma kulesinin mekanik kolları, dikey konumdaki Ship 42’yi havada yakaladı.
Ship 42’nin dönüşü, Starship programında yörüngeye çıkan bir üst kademenin ilk kez fırlatma alanında kurtarılması anlamına geliyor. Şirket, uçuş sırasında motorlar, iletişim, yön bulma, uçuş bilgisayarları, yakıt tankları ve kontrol sistemlerini izledi. Üst kademenin ısı kalkanının uçuş boyunca işlevini koruduğu bildirildi.
Super Heavy’nin dönüşü, kalkışın hemen ardından gerçekleştiği için üst kademeye kıyasla daha kısa bir uçuş profili taşıyor. Starship uzay aracı ise yörünge hızına ulaştıktan sonra Dünya’ya döndü. Üst kademenin yörünge uçuşu, yeniden giriş ve kuleye yaklaşma aşamalarını aynı görevde tamamlaması, denemenin teknik önemini artırdı.
Başarılı üst kademe yakalaması, tam yeniden kullanılabilir ağır yük roketi hedefi için önemli veri sağlayacak. Ancak Ship 42’nin kuleye dönmesi tek başına düzenli yeniden kullanım anlamına gelmeyecek. SpaceX’in her uçuş sonrasında ısı kalkanını, motorları ve yapısal parçaları incelemesi; gerekli bakımı kısa sürede tamamlayıp aracı yeniden fırlatması gerekecek.
Ay programı için yörüngede yakıt aktarımı da gerekiyor
NASA, Starship’i Artemis programındaki insanlı Ay inişleri için iniş aracı olarak seçti ve 2021’den beri geliştirme çalışmaları için yaklaşık 3,2 milyar dolar sağladı. SpaceX’in Starship geliştirme programına kendi kaynaklarından en az 15 milyar dolar harcadığı bildiriliyor.
Starship’in Ay görevlerinde kullanılabilmesi için yalnızca karaya güvenli dönüş yetmeyecek. Araçların Dünya yörüngesinde birbirine yakıt aktarması gerekiyor. Yörüngede yakıt ikmali, Starship’in Dünya yörüngesinin ötesine ve Ay’a ulaşması için gerekli başlıca testlerden biri olarak öne çıkıyor.
NASA ve SpaceX, insanlı Ay inişini 2028 için hedefliyor. Yörüngede yakıt transferi, düzenli yeniden kullanım ve diğer uçuş testleri tamamlanmadan hedefin gerçekleşmesi zor görünüyor. SpaceX, 2027’nin ilk yarısında haftalık Starship fırlatma temposuna ulaşmayı; 2026 sonuna kadar Florida’daki yeni bir rampadan fırlatma yapmayı planlıyor.
Sıkça Sorulanlar
Starship Flight 15'te hangi araç Starbase'de yakalandı?
Starship Flight 15'in Ship 42 adlı üst kademesi, yörüngede 14 tur attıktan sonra Teksas'taki Starbase tesisinde fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla yakalandı.
Super Heavy Booster 22 neden kulede yakalanamadı?
Booster 22'nin motorları dönüş sırasında beklenenden erken durdu. Yön bulma sistemi yakalama için uygun konumda olmadığını saptayınca güçlendiriciyi Meksika Körfezi'ndeki güvenli bölgeye yönlendirdi.
Ship 42 kaç Starlink uydusunu yörüngeye bıraktı?
Ship 42, Starship Flight 15 görevi sırasında 26 Starlink V3 uydusunu alçak Dünya yörüngesine yerleştirdi.
Starship'in üst kademe yakalaması neden önemli?
Ship 42'nin yakalanması, yörüngeye çıkan bir Starship üst kademesinin ilk kez fırlatma alanında kurtarılmasıdır. Deneme, Starship'in hızlı yeniden kullanılabilir ağır yük roketi olma hedefi için teknik veri sağladı.