NASA, Artemis III ile 2027’de Ay iniş araçlarını test edecek

Artemis III alçak Dünya yörüngesinde test yapacak

NASA, insanları yeniden Ay yüzeyine indirmeyi amaçlayan Artemis programında yeni yol haritasını açıkladı. Artemis III görevi, 2027’de dört astronotu alçak Dünya yörüngesine taşıyarak SpaceX’in Starship’i ile Blue Origin’in Blue Moon Mark 2 iniş aracını Orion kapsülüyle birlikte sınayacak.

Artemis III, daha önce programın ilk insanlı Ay inişi olarak tasarlanmıştı. NASA, takvimi yeniden düzenleyerek Artemis III’ü Ay’a gitmeyen bir teknik doğrulama görevine çevirdi. İnsanlı Ay inişinin Artemis IV kapsamında 2028’de yapılması hedefleniyor.

NASA, Artemis III için 2027 yazını hedef gösterdi ancak kesin fırlatma tarihi açıklamadı. Program yöneticileri, iniş araçlarının tedarik zincirindeki sorunlar nedeniyle görevin planın gerisinde kaldığını kabul ederken, teknik sorunları çözmek için üreticilerle daha yakın çalışacaklarını bildirdi.

Üç roketli görevde dört astronot yer alacak

Yaklaşık 14 gün sürmesi planlanan Artemis III, üç büyük roketin koordinasyonunu gerektirecek. Blue Origin’in New Glenn roketi önce Blue Moon Mark 2 aracını alçak Dünya yörüngesine çıkaracak. Ardından NASA’nın Uzay Fırlatma Sistemi roketi, Orion kapsülündeki Randy Bresnik, Andre Douglas, Frank Rubio ve Avrupa Uzay Ajansından Luca Parmitano’yu uzaya taşıyacak.

Orion, ilk iki gününde kendi sistemlerini denetleyecek ve daha sonra Blue Moon ile buluşacak. Astronotların Blue Moon’a geçerek kabin içindeki çevresel kontrol, yaşam destek, basınç ve acil durum sistemlerini denemesi planlanıyor. Ekiplerin iki araç arasında ortak operasyon yürütme kapasitesi de sınanacak.

SpaceX’in Starship aracı ise görevin daha sonraki günlerinde özel bir kenetlenme adaptörüyle yörüngeye fırlatılacak. Orion ve Starship’in buluşması yaklaşık iki saat sürecek. Astronotlar Starship’in içine girmeyecek; test, kenetlenme sırasında oluşan kuvvetler ile araçların birlikte çalışma kabiliyetine ilişkin veri toplamaya odaklanacak.

Blue Moon ve Starship için kritik teknik sınamalar

Blue Moon Mark 2, Orion’dan astronot kabul edebilecek kabin, kısmi yaşam destek sistemleri ve uçuş yazılımıyla Artemis III’e katılacak. Blue Origin’in ayrıca New Glenn roketini yeniden uçuşa döndürmesi, BE-7 motorunun yeterlilik çalışmalarını tamamlaması ve daha küçük Blue Moon Mark 1 aracını insansız Ay görevinde denemesi gerekiyor.

Starship için en önemli eşiklerden biri yörüngede yakıt transferi olacak. Ay’a iniş yapacak Starship’in, Dünya yörüngesinde tanker Starship araçlarından çok düşük sıcaklıktaki yakıtı alması gerekecek. Yörüngede kriyojenik yakıt aktarımı daha önce operasyonel bir Ay inişi kapsamında uygulanmadı.

NASA, Ay inişi için kaç Starship tanker fırlatmasının gerekeceğinin yakıt transferi denemesinden sonra netleşeceğini belirtti. SpaceX’in iniş takımları, hava kilidi ve Ay inişine uygun mürettebat kabini üzerinde de testler yürütmesi bekleniyor. Artemis III uçuşunda kullanılacak Starship’te astronot kabini bulunmayacak.

2028 Ay inişi için araç seçimi henüz yapılmadı

NASA, Artemis IV’te Starship veya Blue Moon Mark 2 araçlarından hangisinin astronotları Ay’ın güney kutbu yakınlarına indireceğine henüz karar vermedi. Kurum, seçimi araçların test takvimi, insansız Ay iniş başarıları ve mürettebat güvenliği verilerine göre yapacak.

Her iki şirketin de Artemis III sonrasında insansız Ay inişi denemesi yapması öngörülüyor. Starship için insansız iniş hedefi 2027’nin sonlarına, Blue Moon Mark 2 için ise 2028’in ilk dönemine işaret ediyor. Dar takvim, 2028’deki insanlı iniş hedefi için araçların kısa süre içinde uçuşa hazır olduğunu göstermesini zorunlu kılıyor.

NASA, Artemis IV’ün ardından aynı yıl Artemis V ile ikinci bir insanlı Ay inişi yapma olasılığını da koruyor. Artemis III, Ay’a giden rota yerine Dünya’ya yakın yörüngede çalışarak olası bir arıza halinde ekibin daha hızlı dönmesine imkân tanıyacak. Görevden elde edilecek veriler, Apollo 17’den sonra yapılacak ilk insanlı Ay inişinin risklerini azaltmak için kullanılacak.