İsrail’de 27 Ekim’de yapılan parlamento seçiminin ardından Merkezi Seçim Komitesi Başkanı Noam Solberg, yabancı finansmanla seçimlere müdahale edildiği iddialarının incelenmesini istedi. Şin Bet’in araştırması, Türkiye ve Katar kaynaklı olduğu öne sürülen paranın Arap seçmenlerin sandığa katılımını veya oy tercihlerini etkileyip etkilemediğine odaklanacak. İddiaları doğrulayan somut kanıtlar kamuoyuna açıklanmadı.
Seçim sonuçları Arap partilerini kilit konuma taşıdı
Kesinleşmeyen sonuçlara göre, 120 sandalyeli Knesset’te Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53 milletvekili çıkardı. Gadi Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefet bloku ise 48 sandalyede kaldı. İsrail’de hükümet kurmak için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Arap Listesi ile Raam Partisi’nin toplam sandalye sayısının 19’a ulaşması bekleniyor. Arap partilerinin elde ettiği temsil düzeyi, iki büyük blokun tek başına çoğunluk sağlayamaması nedeniyle koalisyon görüşmelerinde belirleyici önem taşıyor.
Oyların tamamı henüz sayılmadı. Kendi sandığında oy kullanamayan asker, diplomat ve tutukluların kullandığı “çift zarf” oylarının sonuç tablosunu değiştirme ihtimali bulunuyor. Buna rağmen mevcut aritmetik, hiçbir blokun Arap partilerinin desteği, başka ortaklar veya geniş tabanlı bir uzlaşı olmadan hükümet kuramayacağını gösteriyor.
Şin Bet yabancı finansman iddialarını araştıracak
Noam Solberg, Şin Bet Direktörü David Zini’den, yabancı unsurların seçimlere mali yollarla usulsüz müdahalede bulunmuş olabileceği yönündeki iddiaları araştırmasını istedi. İnceleme talebinde, Arap toplumundaki seçmenlerin katılımını artırmak ya da oy tercihlerini etkilemek amacıyla para aktarıldığı şüphesi yer aldı.
İddiaların odağında Türkiye ve Katar bulunuyor. Likud Partisi, Türkiye ve Katar’ın Arap seçmenlerin sandığa katılımını teşvik eden kuruluşlara mali destek sağladığını öne sürdü. Söz konusu paranın hangi kuruluşlara, hangi tarihte ve hangi yöntemle ulaştırıldığına ilişkin doğrulanmış ayrıntılar açıklanmadı.
Solberg, soruşturmanın iddiaları doğrulayacak veya çürütecek delillere ulaşmasını talep etti. Seçim sonuçlarına itiraz için öngörülen yasal süre nedeniyle, varsa bulguların bir hafta içinde Merkezi Seçim Komitesine sunulması istendi. Şin Bet kaynakları da istihbarat bilgilerine dayalı bir araştırma yürütüldüğünü doğruladı.
İsrail polisi ise Arap partilerinin seçimi çaldığı veya sandıklarda usulsüzlük yapıldığı iddiasını destekleyen istihbarat verisi bulunmadığını açıkladı. On binlerce seçmene oy karşılığında para veya maddi menfaat verildiğine dair kanıt bulunmadığı da bildirildi.
Likud ve aşırı sağdan gözaltı çağrıları geldi
Binyamin Netanyahu, Ortak Arap Listesi ile Raam Partisi’nin seçimleri çaldığı iddiasını yineledi ve güvenlik kurumlarını yabancı fon iddiaları karşısında harekete geçmeye çağırdı. Likud Partisi, hiçbir Siyonist partinin Arap partileriyle işbirliği yapmaması gerektiğini savundu.
Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Arap parti liderlerinin gözaltına alınmasını istedi. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich de Arap parti liderlerinin Şin Bet tarafından sorgulanması çağrısında bulundu. Gözaltı veya soruşturma kapsamında herhangi bir işlem yapıldığına ilişkin resmi bilgi paylaşılmadı.
Gadi Eisenkot, seçim güvenliğine yönelik her şikâyetin titizlikle incelenmesi gerektiğini söyledi. Eisenkot, yabancı müdahale iddialarının yeni Knesset’in göreve başlamasını geciktirmek ya da siyasi sonuç üretmek amacıyla kullanılmaması gerektiği uyarısında bulundu.
Koalisyon seçenekleri ve siyasi belirsizlik sürüyor
Ortak Arap Listesi, Netanyahu hükümetinin yeniden kurulmasını engellemek için muhalefetle işbirliğine açık olduğunu açıkladı. Arap partileri, olası bir alternatif hükümet için Arap toplumunun haklarına bağlılık ve temsilcilerin dışlanmaması koşullarını öne çıkardı.
Gadi Eisenkot’un “Siyonist askerlik hükümeti” vurgusu ise Arap partileriyle ortaklık kurmaya mesafeli durduğu şeklinde yorumlandı. Muhalefet içindeki bazı isimler, Netanyahu ile ulusal birlik hükümeti kurulmasına da karşı çıkıyor.
Mevcut tablo üç ana seçeneği öne çıkarıyor: Muhalefet ile Arap partilerinin destek formülü üzerinde anlaşması, Netanyahu’nun muhalefetle geniş tabanlı bir hükümet kurması veya seçimlerin yenilenmesi. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, partilere yeniden seçimi önlemek için uzlaşı arama çağrısı yaptı.
Tel Aviv’de düzenlenen gösterilerde de Yahudi ve Arap partilerinin ortak hükümet kurması ve Netanyahu’nun istifa etmesi talep edildi. Seçim sonuçlarının kesinleşmesi, Şin Bet incelemesinin bulguları ve parti liderlerinin koalisyon görüşmeleri, İsrail’deki hükümet arayışının yönünü belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Şin Bet İsrail seçimlerinde hangi iddiaları araştırıyor?
Şin Bet, yabancı kaynaklı olduğu öne sürülen fonların Arap seçmenlerin sandığa katılımını veya oy tercihlerini etkileyip etkilemediğini araştırıyor. İnceleme, olası seçim rüşveti ve yabancı müdahale iddialarını kapsıyor.
Türkiye ve Katar hakkında ne iddia ediliyor?
Likud Partisi, Türkiye ve Katar'ın Arap seçmenlerin katılımını teşvik eden kuruluşlara mali destek sağladığını öne sürdü. Türkiye ve Katar bağlantılı finansmanı doğrulayan somut kanıtlar kamuoyuna açıklanmadı.
İsrail seçimlerinde Arap partileri kaç sandalye kazandı?
Kesinleşmeyen sonuçlara göre Ortak Arap Listesi ile Raam Partisi toplam 19 sandalye kazandı. Arap partilerinin sandalye sayısı, 120 üyeli Knesset'te hükümet kurma aritmetiğinde kilit rol oynuyor.
Netanyahu ve Eisenkot blokları neden hükümet kuramıyor?
Binyamin Netanyahu'nun iktidar bloku 53, Gadi Eisenkot'un muhalefet bloku 48 sandalyede kaldı. İsrail'de hükümet kurmak için gereken en az 61 sandalyeye iki blok da tek başına ulaşamadı.