Çıkış anketleri iki bloğa da çoğunluk vermedi
İsrail’de 27 Ekim Salı günü yapılan genel seçimin ardından yayımlanan sandık çıkış anketleri, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloğunu geride bıraktığını gösterdi. Ancak 120 sandalyeli İsrail Parlamentosunda hükümet kurmak için gereken 61 milletvekiline hiçbir ana blok ulaşamadı.
Çıkış anketlerinde Eisenkot’a yakın partilerin toplam sandalye sayısı 52 ila 53, Netanyahu’yu destekleyen partilerin sandalye sayısı ise 50 olarak hesaplandı. Seçim sonuçları kesinleşmediği için sandalye dağılımı, oy sayımı ve itirazların incelenmesinin ardından değişebilir.
Yaklaşık 7,3 milyon seçmenin oy kullanma hakkı bulunduğu seçimde katılımın yüzde 74,4’e ulaştığı bildirildi. Oy verme işlemi yerel saatle 07.00’de başladı ve 22.00’de sona erdi. Kesin sonuçların itiraz sürecinin tamamlanmasından sonra en geç sekiz gün içinde açıklanması bekleniyor.
Likud birinci parti olurken blok çoğunluğu kaybetti
Sandık çıkış anketlerine göre Likud 25 milletvekiliyle en fazla sandalyeyi alan parti oldu. İlk kez seçime katılan Eisenkot’un Yashar Partisi ise 21 sandalyeyle ikinci sırada yer aldı. Parti sıralamasında Likud’un önde olması, Netanyahu bloğunun parlamentoda çoğunluğu koruduğu anlamına gelmedi.
Muhalefet cephesinde Naftali Bennett ve Yair Lapid’in Birlikte Partisi 13 ila 14, Demokratlar Partisi 10, İsrail Evimiz Partisi de 8 sandalye seviyesinde görünüyor. Netanyahu ittifakında Şas ile Birleşik Tevrat Yahudiliği altışar, Yahudi Gücü 7 ve Dini Siyonizm Partisi 6 milletvekili çıkarma ihtimali taşıyor.
Eisenkot, çıkış anketlerinin seçmenlerin Netanyahu hükümetine güven duymadığını gösterdiğini savundu ve yeni hükümet için hızlı biçimde görüşmelere başlayacağını açıkladı. Netanyahu cephesinden gelen ilk değerlendirmelerde ise Likud’un en büyük parti olduğu vurgulandı.
Arap partiler koalisyon hesabında kilit konumda
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler, çıkış anketlerinde toplam 17 ila 18 sandalye ile parlamentodaki dengeyi etkileyebilecek konuma geldi. Ortak Liste için 10 ila 11, Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi için 7 sandalye öngörülüyor.
Eisenkot bloğunun Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle azınlık hükümeti kurması seçeneklerden biri olarak görülüyor. Raam Partisinin desteği, muhalefet bloğunu çoğunluk sınırının altında bırakabilir. Bu nedenle Ortak Liste’nin tavrı da hükümet denklemi bakımından önem taşıyor.
Muhalefette yer alan bazı Yahudi partileri, Arap partileriyle ortaklığa mesafeli yaklaşıyor. Bu durum, muhalefetin sayısal üstünlüğünün hükümet kurma güvencesine dönüşmesini zorlaştırıyor. Arap partilerinin tutumu ve diğer partilerin destek koşulları, resmi sonuçlardan sonra başlayacak pazarlıklarda belirleyici olacak.
Koalisyon görüşmelerinde üç seçenek öne çıkıyor
Kesin sonuçların ardından Cumhurbaşkanı İzak Herzog, parlamentoda en fazla desteği toplama ihtimali bulunan siyasetçiye hükümet kurma görevini verecek. Görevlendirilen adayın koalisyon kurmak için 28 günü bulunacak; gerekli görülürse süre 14 gün daha uzatılabilecek.
İlk ihtimal, Eisenkot öncülüğünde Arap partilerinin dışarıdan destek verdiği bir azınlık hükümeti kurulması. İkinci ihtimal, Netanyahu ile Eisenkot’un geniş tabanlı bir ulusal birlik hükümeti için uzlaşması. Eisenkot seçim kampanyasında Netanyahu ile koalisyon kurmayacağını söylemişti; ayrıca zorunlu askerlik düzenlemesi, ultra Ortodoks partilerle anlaşmayı güçleştiren başlıklardan biri.
Tarafların uzlaşamaması halinde yeniden seçime gidilmesi de olasılıklar arasında bulunuyor. İsrail, 2019 ile 2022 arasında koalisyon anlaşmazlıkları nedeniyle art arda beş genel seçim yapmıştı.
Seçim güvenliği ve katılım tartışmaları yaşandı
Seçim günü bazı partiler, oy pusulalarının kaybolduğu, zarar gördüğü veya sandıklarda yanlış yerleştirildiği yönünde şikâyetler bildirdi. Seçim yönetimi, oylamayı sistematik biçimde etkileyen bir usulsüzlüğe dair kanıt bulunmadığını açıkladı.
Arap nüfusun yoğun olduğu bazı yerleşimlerde uzun kuyruklar, gecikmeler ve Arapça oy pusulalarının eksildiği yönünde ihbarlar yapıldı. Bazı siyasi temsilciler ayrıca seçmenlerin kayıt altına alındığını öne sürdü. Seçim yönetimi ve güvenlik birimleri, şikâyetleri incelemeye aldı.
Kampanyanın merkezinde 7 Ekim 2023 saldırılarının sorumluluğu, Gazze savaşı, zorunlu askerlik ve hayat pahalılığı yer aldı. Sandık çıkış anketleri Netanyahu ittifakının parlamento çoğunluğunu kaybettiğine işaret etse de İsrail’de yeni hükümetin kim tarafından ve hangi ortaklarla kurulacağı henüz netleşmedi.
Sıkça Sorulanlar
İsrail seçimlerinde çıkış anketleri hangi sonucu gösterdi?
Sandık çıkış anketleri, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunu 52-53 sandalye ile Binyamin Netanyahu bloğunun önünde gösterdi. Netanyahu bloğu yaklaşık 50 sandalyede kaldı.
İsrail'de hükümet kurmak için kaç milletvekili gerekiyor?
120 sandalyeli İsrail Parlamentosunda güvenoyu alarak hükümet kurmak için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Çıkış anketlerinde hiçbir ana blok bu sayıya ulaşamadı.
Arap partileri İsrail seçimlerinde neden kilit konumda?
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin toplamda 17 ila 18 sandalye kazanması bekleniyor. Bu sandalye sayısı, ana bloklardan birine dışarıdan destek verilmesi halinde hükümet hesabını değiştirebilir.
İsrail'de kesin seçim sonuçları ne zaman açıklanacak?
İsrail'de kesin seçim sonuçlarının oy sayımı ve itirazların incelenmesinden sonra en geç sekiz gün içinde duyurulması bekleniyor.