Neil Young, Trump’a şarkısını izinsiz kullandığı iddiasıyla dava açtı

Ohio mitingindeki kullanım davanın odağında

Kanadalı müzisyen Neil Young, “Rockin’ in the Free World” adlı eserinin 12 Ekim’de Ohio’da düzenlenen bir siyasi mitingde kullanıldığı iddiasıyla ABD Başkanı Donald Trump ve Trump 47 Committee Inc. aleyhine dava açtı. Young, şarkının mitingde Trump’ın sahneye çıkışı sırasında çalındığını, kullanım için izin veya geçerli lisans bulunmadığını savunuyor.

Dava dilekçesinde 10 milyon dolar tazminat talep edildi. Young ayrıca şarkının Trump 47 Committee Inc. tarafından finanse edilen ya da düzenlenen siyasi etkinliklerde yeniden kullanılmasının engellenmesini istiyor. Talep, hem geçmişteki kullanım nedeniyle parasal karşılık hem de gelecekteki olası kullanımlara karşı mahkeme kararı alınmasını kapsıyor.

“Rockin’ in the Free World”, 1989’da yayımlandı ve Neil Young’ın en bilinen şarkıları arasında yer aldı. Şarkı, ABD’deki sosyal eşitsizlikler, yoksulluk ve siyasi vaatler üzerine eleştirel sözler içeriyor. Young cephesi, eserin siyasi mesajının Trump’ın savunduğu politikalarla bağdaşmadığını da dava metninde öne sürdü.

Önceki uzlaşma iddianın temelini oluşturuyor

Neil Young, 2020’de de aynı şarkının seçim kampanyasında kullanılması nedeniyle Trump’ın kampanyasına karşı telif hakkı davası açmıştı. Müzisyen daha sonra ilk davadan vazgeçti. Yeni dava dilekçesine göre geri çekilme kararından önce taraflar, “Rockin’ in the Free World”ün seçim kampanyalarında izinsiz kullanılmaması yönünde uzlaşmaya vardı.

Young, Ohio’daki kullanımın söz konusu taahhüdü ihlal ettiğini iddia ediyor. Trump 47 Committee Inc. ise yeni davaya ilişkin kamuoyuna yansıyan bir ayrıntılı savunma paylaşmadı. Mahkemenin, önceki uzlaşmanın kapsamını, komitenin şarkı için lisans sahibi olup olmadığını ve kullanımın telif hukuku bakımından ihlal oluşturup oluşturmadığını değerlendirmesi bekleniyor.

Dava, siyasi kampanyalarda müzik kullanımına ilişkin uzun süredir devam eden tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Bir şarkının halka açık etkinliklerde çalınabilmesi için alınan genel müzik lisansları, eser sahibinin siyasi destek verdiği izlenimini doğurabilecek kullanım iddialarını her durumda ortadan kaldırmayabiliyor. Somut uyuşmazlıkta mahkeme, lisans koşulları ile önceki anlaşmanın hükümlerini birlikte inceleyecek.

Şarkının sözleri ve itibar iddiası

Dava dilekçesinde “Rockin’ in the Free World”, Amerikan siyasi söylemindeki boş vaatlerle yoksulların, evsizlerin ve toplumda unutulduğu belirtilen kesimlerin yaşam koşullarını karşılaştıran bir eser olarak tanımlandı. Young, şarkının anlamı ile Trump’ın siyasi çizgisi arasında karşıtlık bulunduğunu savunuyor.

Neil Young ayrıca izinsiz kullanımın kamuoyunda yanlış bir siyasi destek algısı yaratabileceğini belirtiyor. Dilekçedeki iddiaya göre şarkının mitinglerde çalınması, müzisyenin itibarı ve ticari markası bakımından zarar doğurdu. Bu değerlendirme, davada telif ihlali iddiasının yanında sanatçının eserle kurduğu kamusal ilişkiyi de öne çıkarıyor.

Siyasi figürlerin mitinglerinde kullanılan şarkılar, sanatçıların itirazları nedeniyle daha önce de hukuki ve kamuoyu tartışmalarına konu oldu. Sanatçılar, şarkılarının belirli bir adayı ya da siyasi programı desteklediği izlenimi vermesine karşı çıkabiliyor. Buna karşılık organizatörler, sahip oldukları lisansların kapsamına dayanabiliyor. Her uyuşmazlık, eserin kullanıldığı yer, kullanım biçimi ve mevcut sözleşmeler üzerinden ayrı ayrı ele alınıyor.

Talep edilen tazminat ve olası sonuçlar

Neil Young’ın 10 milyon dolarlık talebi, dava sonucunda doğrudan kabul edilecek tutarı göstermiyor. Mahkeme, ihlal tespit ederse tazminat miktarını deliller, kullanımın kapsamı, olası lisans bedelleri ve tarafların sunduğu zarar hesapları üzerinden belirleyecek. Mahkeme, talebin tamamını, bir bölümünü veya herhangi bir tazminata hükmedilmemesini kararlaştırabilir.

Young’ın istediği yasaklama kararı da dava açısından belirleyici başlıklardan biri olacak. Mahkeme, şarkının siyasi etkinliklerde tekrar çalınmasının telafisi güç zarar doğurabileceği sonucuna varırsa geçici ya da kalıcı tedbir değerlendirebilir. Komitenin geçerli bir lisans sunduğu veya önceki uzlaşmanın ileri sürülen kapsamda olmadığı sonucuna varılırsa talebin seyri değişebilir.

ABD’de ara seçimlerin 3 Kasım 2026’da yapılması planlanırken dava, kampanya organizasyonlarında müzik kullanımının hukuki sınırlarını yeniden tartışmaya açtı. Yargılamanın takvimi ve mahkemenin ilk tedbir talebine vereceği karar, şarkının seçim dönemindeki kullanımına ilişkin en yakın gelişme olacak.