İklim tazminatı davası dönemin ilk dosyası
ABD Yüksek Mahkemesi, 2026-2027 yargı dönemine 5 Ekim Pazartesi günü iklim değişikliği kaynaklı zararlar için açılan tazminat davasıyla başladı. Colorado’daki Boulder yönetimleri, fosil yakıt üreticileri Suncor Energy ile Exxon Mobil’in iklim değişikliğiyle bağlantılı afetlerin maliyetlerine katkı sunması gerektiğini savunuyor. Yerel yönetimler, dava kapsamında milyarlarca dolarlık tazminat talep edebilecek.
Enerji şirketleri ise küresel iklim değişikliği tartışmasının eyalet hukukuna dayalı toplu tazminat davalarıyla çözülemeyeceğini öne sürüyor. Şirketler, emisyonlara ilişkin kuralların yargı kararları yerine yasama ve yürütme organlarının belirlediği ulusal politikalarla oluşturulması gerektiğini savunuyor.
Davanın temel hukuki sorusu, federal hukukun yerel yönetimlerin eyalet hukukuna dayanarak açtığı iklim tazminatı davalarını engelleyip engellemediği olacak. Yargıç Samuel Alito’nun dosyadan çekilmesi nedeniyle Boulder davasını sekiz yargıç dinleyecek. Eşitlik halinde alt mahkeme hükmü yürürlükte kalacak, ancak karar emsal oluşturmayacak.
Göç politikaları ve silah yasakları incelenecek
ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump yönetiminin göçmenlik uygulamalarını ilgilendiren iki ayrı dosyayı da ele alacak. İlk dosya, ülkelerine hızla gönderilemeyen göçmenlerin üçüncü ülkelere sınır dışı edilmesiyle ilgili. Yönetim, bazı göçmenleri bağlarının bulunmadığı ülkelere gönderirken alt mahkemeler göçmenlere zulüm veya işkence riski gerekçesiyle itiraz olanağı tanınması yönünde kararlar vermişti.
İkinci göç dosyası, ABD içinde yakalanan ve uzun süredir ülkede yaşayan bazı göçmenlerin kefalet duruşması yapılmadan gözaltında tutulmasına odaklanıyor. Trump yönetimi, 1996 tarihli göç yasasının uzun süreli gözaltına izin verdiğini savunuyor. Çok sayıda temyiz mahkemesi ise göçmenlerin belirli koşullarda kefalet duruşması hakkı bulunduğu görüşünde.
Mahkeme ayrıca yaklaşık 12 eyaletteki yarı otomatik tüfek yasaklarını inceleyecek. AR-15 tipi silahların da yer aldığı yasakları savunan eyaletler, silahların kitlesel saldırılarda orantısız biçimde kullanıldığını ve düzenlemenin kamu güvenliğine hizmet ettiğini belirtiyor. Yasağa karşı çıkanlar ise söz konusu silahların yaygın kullanımda olduğunu, dolayısıyla İkinci Ek Madde kapsamında korunduğunu savunuyor. Silah dosyasındaki sözlü savunmaların aralık ayında yapılması planlanıyor.
Seçmen kaydı ile dini okul programı gündemde
Arizona’nın seçmen kayıt kuralları da yeni dönemin seçim hukuku dosyaları arasında yer alıyor. Cumhuriyetçilerin desteklediği düzenlemelerden biri, eyalet formuyla oy kaydı yaptıran kişilerden vatandaşlık belgesi istenmesini öngörüyor. Diğer düzenleme ise vatandaşlığı doğrulanamayan kişilerin seçmen listelerinden düzenli aralıklarla çıkarılmasını amaçlıyor.
Uyuşmazlık, federal seçimlerde oy kullanma hakkı ile eyaletlerin seçmen kayıtlarını denetleme yetkisi arasındaki sınırı ilgilendiriyor. Davanın sözlü savunmalarının aralık ayında yapılması bekleniyor. Yüksek Mahkemenin kararının 2026 ara seçimlerinden önce açıklanması öngörülmüyor.
Colorado’daki evrensel okul öncesi eğitim programı da din özgürlüğü ve ayrımcılık yasağını karşı karşıya getiren bir dosyayla gündeme gelecek. Katolik okul öncesi kurumları, inanca dayalı kabul politikaları nedeniyle kamu fonlu programa alınmadıklarını savunuyor. Colorado yönetimi ise dini okulların programa katılabileceğini, ancak öğrenci kabulünde ayrımcılık karşıtı kurallara uymaları gerektiğini bildiriyor.
Yüksek Mahkeme, devlet destekli eğitim programlarının dini kurumlara erişimini önceki yıllarda genişleten kararlar vermişti. Colorado dosyası, kamu finansmanı alan dini eğitim kurumlarının öğrenci kabul koşullarında hangi sınırların uygulanabileceği sorusuna yanıt arayacak.
Seçim yılı mahkemenin kararlarına ilgiyi artırıyor
2026 ara seçimleri yaklaşırken Yüksek Mahkemenin seçim, göç ve başkanlık yetkileriyle ilgili dosyaları kamuoyunda yakından izleniyor. Mahkemenin önünde eyaletlerin kamu okullarında On Emir’in sergilenmesini zorunlu tutan düzenlemeler, eyalet dışına kürtaj hapı gönderen sağlık çalışanlarının hukuki korunması ve tahmin piyasalarının düzenlenmesiyle bağlantılı başvurular da bulunuyor.
Donald Trump’ın kişisel olarak taraf olduğu bazı hukuk davalarına ilişkin temyiz başvuruları da Yüksek Mahkemenin incelemesine sunuldu. Başvurular arasında E. Jean Carroll’ın iftira davasında verilen 83 milyon dolarlık hukuk hükmü, 2016 seçim kampanyasıyla bağlantılı komplo iddiası ve 2020 seçimleri hakkındaki haberler nedeniyle açılan iftira talebi yer alıyor. Yüksek Mahkemenin bütün başvuruları esastan görüşme zorunluluğu bulunmuyor.
Altı muhafazakâr ve üç liberal yargıçtan oluşan mahkeme, geçen dönemde Trump yönetiminin bazı temel politikalarını geçersiz kılmış, acil başvuru dosyalarında ise yönetimin taleplerine daha sık izin vermişti. Yeni dönemde verilecek hükümler, federal yönetimin yetkileri, eyalet düzenlemeleri ve bireysel anayasal haklar arasındaki dengeyi yeniden tanımlayabilir. Dönemin önemli kararlarının geleneksel takvim uyarınca Haziran 2027 sonuna kadar açıklanması bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD Yüksek Mahkemesinin yeni dönemi ne zaman başladı?
ABD Yüksek Mahkemesinin 2026-2027 yargı dönemi 5 Ekim 2026 Pazartesi günü başladı. Dönemin önemli kararlarının Haziran 2027 sonuna kadar açıklanması bekleniyor.
ABD Yüksek Mahkemesinin ilk iklim davası neyle ilgili?
Boulder yönetimlerinin açtığı dava, Suncor Energy ve Exxon Mobil'in iklim değişikliğiyle ilişkilendirilen afet maliyetlerinden mali olarak sorumlu tutulup tutulamayacağını konu alıyor. Dava, federal hukukun eyalet hukukuna dayalı iklim tazminatı taleplerini engelleyip engellemediğini inceleyecek.
Göçmenlikle ilgili hangi uygulamalar incelenecek?
Yüksek Mahkeme, bazı göçmenlerin üçüncü ülkelere gönderilmeden önce itiraz hakkı bulunup bulunmadığını ve ülke içinde yakalanan bazı göçmenlerin kefalet duruşması olmadan gözaltında tutulup tutulamayacağını değerlendirecek.
Silah yasakları davasında hangi konu ele alınacak?
Dava, eyaletlerin AR-15 tipi silahlar dahil yarı otomatik tüfekleri yasaklama yetkisinin İkinci Ek Madde ile uyumlu olup olmadığını belirleyecek. Sözlü savunmaların aralık ayında yapılması planlanıyor.
Arizona seçmen kaydı davası neden önemli?
Arizona davası, eyaletlerin seçmen kaydı sırasında vatandaşlık belgesi isteme ve vatandaşlığı doğrulanamayan kişileri seçmen listelerinden çıkarma yetkisinin sınırlarını belirleyebilir. Kararın 2026 ara seçimlerinden önce açıklanması beklenmiyor.