Alito, iklim davasından sözlü duruşma öncesi çekildi
ABD Yüksek Mahkemesi Yargıcı Samuel Alito, Colorado’daki yerel yönetimlerin enerji şirketlerine karşı açtığı iklim tazminatı davasının temyiz incelemesine katılmayacak. Mahkeme kaleminin 28 Eylül Pazartesi günü davanın taraflarına gönderdiği yazıda, Alito’nun davada yer almamaya karar verdiği bildirildi. Yazıda kararın gerekçesine yer verilmedi.
Çekilme kararı, Yüksek Mahkemenin yeni adli döneme başlayacağı haftadan hemen önce geldi. Mahkemenin önümüzdeki hafta sözlü savunmaları dinlemesi planlanıyor. Dava, iklim değişikliği zararları gerekçesiyle fosil yakıt üreticilerinden tazminat isteyen eyalet ve yerel yönetimlerin açtığı çok sayıdaki davayı etkileyebilecek nitelik taşıyor.
Alito’nun 2025 mali bildiriminde ConocoPhillips ve Phillips 66 hisselerine sahip olduğu görülüyordu. Alito’nun Exxon Mobil veya Suncor Energy’de doğrudan hissesi bulunduğuna ilişkin bilgi yer almıyor. Çevre örgütleri ve etik izleme kuruluşları, enerji sektöründeki yatırımların, davanın olası sonuçlarıyla dolaylı bağlantı kurabileceğini öne sürerek Alito’nun dosyadan çekilmesini istemişti.
Yüksek Mahkeme daha önce Alito’nun davadaki taraflardan herhangi birinde mali çıkarı bulunmadığı ve çekilmesinin gerekli olmadığı yönünde açıklama yapmıştı. Alito’nun yeni kararının nedenine ilişkin ek bir açıklama yapılmadı.
Dava, eyalet hukukunun sınırlarını belirleyecek
Suncor Energy ile Exxon Mobil’in başvurusunda Yüksek Mahkeme, Colorado eyalet hukukuna dayanan tazminat davasının sürüp süremeyeceğini değerlendirecek. Enerji şirketleri, iklim değişikliğinin federal hukuk ve ulusal enerji politikası çerçevesinde ele alınması gereken küresel bir mesele olduğunu savunuyor. Şirketler, federal hukukun eyalet düzeyindeki haksız fiil iddialarını engellediğini ileri sürüyor.
Boulder County, Boulder kenti ve San Miguel County ise davanın emisyonları düzenleme veya ulusal enerji politikasını belirleme amacı taşımadığını belirtiyor. Yerel yönetimler, geleneksel eyalet hukuku kapsamında yerel zararlar için tazminat talep ettiklerini savunuyor.
Yüksek Mahkemenin incelemesi, fosil yakıt şirketlerinin iklim değişikliğine neden olup olmadığını doğrudan karara bağlamayacak. Yargıçlar, Colorado Yüksek Mahkemesinin davanın eyalet mahkemesinde devam edebileceğine ilişkin kararını inceleyecek ve federal hukukun söz konusu iddiaları geçersiz kılıp kılmadığını ele alacak.
Boulder yönetimleri milyarlarca dolar tazminat istiyor
Colorado’daki yerel yönetimler, davayı 2018’de eyalet mahkemesinde açtı. Dava dilekçesinde enerji şirketlerinin fosil yakıtların üretimi, pazarlanması ve satışı yoluyla iklim değişikliğine katkı sunduğu; ürünlerin riskleri konusunda kamuoyunu yanıltıcı veya eksik bilgi verdiği ileri sürülüyor.
Boulder yönetimleri, artan sıcaklıklar, kuraklık, seller, orman yangınları ve diğer aşırı hava olaylarının kamu bütçesinde ağır maliyet yarattığını bildiriyor. Yerel yönetimler; mülk hasarları, onarım çalışmaları, acil durum hizmetleri, iklim uyum tedbirleri ve halk sağlığı harcamaları için milyarlarca dolar tazminat talep ediyor.
Enerji şirketleri daha önce dosyayı federal mahkemeye taşımaya ve davayı düşürtmeye çalıştı. Colorado Yüksek Mahkemesi, yerel yönetimlerin davasının devam edebileceğine hükmetti. Yüksek Mahkemenin vereceği karar, benzer gerekçelerle açılmış onlarca iklim davasının hangi mahkemelerde ve hangi hukuk kurallarıyla görüleceğini belirleyebilir.
Sekiz yargıçla yapılacak duruşmada eşitlik olasılığı
Alito’nun çekilmesiyle sözlü savunmaları sekiz yargıç dinleyecek. Sekiz yargıcın dörtte dörde bölünmesi halinde, Colorado Yüksek Mahkemesinin yerel yönetimlerin lehine olan kararı yürürlükte kalacak. Eşit oy durumunda Yüksek Mahkeme, ülke genelinde bağlayıcı yeni bir içtihat oluşturamayacak.
Alito’nun yokluğunun nihai sonuca etkisi şimdiden öngörülemiyor. Yüksek Mahkeme, federal hukukun eyalet kaynaklı talepleri engelleyip engellemediği konusundaki davalarda her zaman ideolojik çizgilerle ayrışmıyor. Bununla birlikte mahkeme, son yıllarda çevresel düzenlemeler ve çevre örgütlerinin talepleri konusunda sınırlayıcı kararlar verdi.
Karar, Yüksek Mahkeme üyelerinin mali bildirimleri ve etik standartları hakkındaki tartışmayı da yeniden gündeme taşıdı. Alito’nun davadan çekilmesi, dosyanın esasına ilişkin görüş bildirdiği anlamına gelmiyor; yalnızca yargıcın müzakere ve hüküm aşamalarına katılmayacağını gösteriyor.
Sıkça Sorulanlar
Samuel Alito hangi davadan çekildi?
Samuel Alito, Boulder County, Boulder kenti ve San Miguel County'nin Suncor Energy ile Exxon Mobil'e karşı açtığı iklim tazminatı davasının Yüksek Mahkeme incelemesinden çekildi.
Samuel Alito neden davadan çekildi?
Yüksek Mahkeme çekilme kararının gerekçesini açıklamadı. Çevre ve etik örgütleri, Alito'nun ConocoPhillips ve Phillips 66 gibi enerji şirketlerindeki yatırımlarının tarafsızlık tartışması yarattığını savunuyordu.
Boulder iklim davasında ne talep ediliyor?
Colorado'daki yerel yönetimler, iklim değişikliğiyle ilişkilendirdikleri yangın, kuraklık, sel, acil hizmet ve altyapı maliyetleri için enerji şirketlerinden milyarlarca dolar tazminat istiyor.
Yüksek Mahkeme iklim davasında hangi soruyu karara bağlayacak?
Yüksek Mahkeme, federal hukukun Colorado eyalet hukukuna dayalı iklim tazminatı taleplerini engelleyip engellemediğini ve davanın eyalet mahkemesinde devam edip edemeyeceğini inceleyecek.
Sekiz yargıcın eşit oy kullanması halinde ne olur?
Sekiz yargıcın dörtte dörde bölünmesi halinde Colorado Yüksek Mahkemesinin davanın sürmesine izin veren kararı yürürlükte kalır. Eşitlik, ülke genelinde bağlayıcı yeni bir Yüksek Mahkeme içtihadı oluşturmaz.