Tarife indirimi için ürün listeleri yayımlandı
ABD ile Çin, Washington’da yapılan üç günlük liderler zirvesinin ardından, hassas olmayan ürünlerde her iki yönde 30 milyar dolarlık karşılıklı tarife indirimi için ürün listelerini açıkladı. Listeler, iki ülke arasındaki toplam 60 milyar dolarlık mal ticaretini kapsıyor. İndirimlerin yürürlüğe girmesi için iki ülkenin kendi iç hukuk prosedürlerini tamamlaması gerekiyor.
Açıklanan düzenlemeye göre kapsamdaki ürünlerin yüzde 90’ından fazlası, en çok kayrılan ülke tarifesi olarak bilinen standart gümrük vergisi oranlarına tabi olacak. Ürün bazında oranlar değişebileceği için bütün kalemlerde tek tip bir tarife uygulanmayacak. Taraflar, ihtiyaç duyulması halinde listelerin daha sonra gözden geçirilebileceğini de bildirdi.
Tarife kolaylığının, gelecekte ortaya çıkabilecek daha geniş ticari uyuşmazlıklardan belirli mal gruplarını ayırması hedefleniyor. Müzakerelerde ulusal güvenlik gerekçesiyle uygulanan ileri teknoloji ihracat kontrolleri kapsam dışı tutuluyor. Taraflar, gündemi ağırlıkla hassas olmayan ticari ürünler üzerinden yürütüyor.
Karşılıklı kolaylık hangi ürün gruplarını kapsıyor?
Çin’in yayımladığı listede ABD’den ithal edilen 1.619 ürün kalemi bulunuyor. Mısır, buğday, sorgum, et, süt ürünleri, balık ve deniz ürünleri, kereste, kömür, kozmetik, saç ve kişisel bakım ürünleri ile tıbbi cihazlar daha elverişli tarife koşullarından yararlanacak ürün grupları arasında yer alıyor.
ABD’nin listesi ise Çin’den ithal edilen 77 ürün kalemini kapsıyor. Küçük ev aletleri, kahve makineleri, tost makineleri, sofra eşyaları, oyuncaklar, bulmacalar, battaniyeler, yatak tekstili, çocuk oto koltukları, spor malzemeleri, havai fişekler ve yılbaşı süsleri bu gruplar arasında bulunuyor.
Tarife indiriminin, iki ülkenin birbirine ihraç ettiği hassas olmayan ürünlerde ayrı ayrı 30 milyar dolarlık ticaret hacmini kapsaması öngörülüyor. Söz konusu değer, 2024 ticaret verileri temel alınarak belirlendi. Tarife gerilimi nedeniyle aynı ürünlerdeki ticaret hacmi 2025’te gerilemişti.
Soya fasulyesi, tarım ürünleri listesinde yer almadı. Çin’in ABD’den 2028’e kadar yıllık 25 milyon metrik ton soya fasulyesi alma taahhüdü, tarife indirimi düzenlemesinden ayrı yürütülüyor. Tarım ürünleri, Çin’in daha önce verdiği ABD tarım ürünleri alım taahhütleri nedeniyle müzakerelerin önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Nadir toprak elementlerine erişim ise ABD’li üreticiler için izlenen diğer yükümlülükler arasında yer alıyor.
Ticaret ateşkesi ocak ayına kadar uzatıldı
Tarife indirimi anlaşması, iki ülkenin mevcut ticaret ateşkesini ocak ayına kadar uzatma kararının ardından geldi. Ateşkesin önceki takvime göre 10 Kasım’da sona ermesi öngörülüyordu. Uzatma, Washington ile Pekin’e daha kapsamlı ekonomik anlaşmazlıklar için ek müzakere süresi sağlıyor.
ABD yönetimi, uzatma dönemini Çin’in daha önce üstlendiği yükümlülükleri yerine getirip getirmediğini değerlendirmek için kullanacak. Değerlendirmede soya fasulyesi başta olmak üzere tarım ürünü alımları ve Amerikan sanayisinin ihtiyaç duyduğu nadir toprak elementlerine erişim izlenecek.
Çin ayrıca 2027 ve 2028 yıllarında ABD’den yılda en az 10 milyon metrik ton kömür ithal etmeyi kabul etti. Taraflar, nadir toprak elementleri ve diğer kritik minerallerde sevkiyat düzeylerinin uygun seviyeye dönmesi hedefiyle görüşmeleri sürdürecek.
ABD ile Çin arasındaki tarife gerilimi Şubat 2025’te hız kazanmıştı. Karşılıklı vergiler, aynı yılın nisan ayında çok yüksek seviyelere ulaşmış; ardından Cenevre’deki görüşmelerle geçici indirim ve ateşkes düzenlemeleri devreye girmişti. Son mutabakat, geniş kapsamlı tarife savaşının tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor; belirli ürünlerde kalıcılaşması hedeflenen sınırlı bir ticaret alanı oluşturuyor.
Ticaret Kurulu yeni müzakerelerin ana kanalı olacak
ABD ve Çin, hassas olmayan ürünlere ilişkin anlaşmaları Ticaret Kurulu mekanizması aracılığıyla geliştirecek. Ticaret Kurulu, ilave tarife indirimleri, ürün bazlı istisnalar ve iki ülke arasındaki diğer ticari uyuşmazlıkları ele almak üzere kullanılacak. Tarafların bildirimine göre kurul, zirve haftasında çalışmalarına başladı.
Taraflar ayrıca yatırım fırsatları ile ticari açıdan önem taşıyan yatırım engellerini görüşmek için bir Yatırım Kurulu oluşturacak. Mekanizmaların amacı, siyasi ve güvenlik boyutu taşıyan anlaşmazlıklardan ayrı, düzenli bir ticari görüşme kanalı kurmak. ABD tarafı, ileri teknolojiye yönelik ihracat kontrolleri gibi ulusal güvenlik başlıklarının Ticaret Kurulu pazarlıklarına dahil edilmeyeceğini bildirdi.
Tarife politikası, tedarik zincirlerinde de değişim yarattı. ABD’nin Çin ile mal ticareti açığı azalırken şirketlerin bazı ithalat kalemlerini başka ülkelere kaydırdığı belirtiliyor. Meksika, ABD’ye yönelik ithalatın bir bölümündeki artıştan yararlanan ülkelerden biri oldu.
Yapay zekâ ve askeri kriz iletişimi gündemde
Washington zirvesinde ticaret başlığının yanında yapay zekâ için düzenli diyalog kurulması da kararlaştırıldı. Taraflar, yapay zekânın riskleri ve yararları konusunda görüş alışverişi yapacak; yapay zekâ bağlantılı olaylar için ayrı bir iletişim kanalı oluşturacak. İlk görüşme turunun kasım ayında yapılması bekleniyor.
Taraflar, ortak açıklamalarda yapay zekâ yerine “süper zekâ” terimini kullanma konusunda da anlaştı. Çin yönetimi, terim değişikliğinin teknolojideki yeni gelişmeler karşısında görüş alışverişini sürdürme ve ortak anlayış arama hedefiyle uyumlu olduğunu bildirdi.
Yapay zekâ diyaloğu, iki ülkenin teknoloji alanındaki rekabetini sona erdirmiyor. ABD yönetimi, yapay zekâ alanındaki gelişme hızını düşürmeyeceğini ve teknoloji paylaşımının sınırlı kalacağını bildirdi. Ancak iletişim kanalı, yanlış kullanım, güvenlik riski veya sınır aşan etkiler doğurabilecek olaylarda koordinasyon imkânı sunmayı amaçlıyor.
Taraflar ayrıca iki ülke ordusu arasındaki kriz iletişimini güçlendirmek ve olası krizleri önlemek için mutabakat zaptı imzalamayı kabul etti. Ayrıntıları açıklanmayan askeri iletişim düzenlemesi, ekonomik başlıkların ötesinde gerilimi yönetmeye dönük mekanizmalar arasında yer alıyor.
Liderler, kasım ayında Çin’in Şıncın kentinde düzenlenecek Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi ile daha sonra Florida’da yapılması planlanan G20 toplantısında yeniden bir araya gelme niyetini de açıkladı. Söz konusu toplantılar, tarife indirimi uygulamasının ilk sonuçları ve teknoloji diyaloğunun ilerlemesi için yeni temas fırsatları sağlayacak.
Uyuşturucuyla mücadele ve İran başlıkları da görüşüldü
Zirvede, uyuşturucu üretiminde kullanılan öncül kimyasalların kaçakçılığına karşı kolluk kuvvetleri arasındaki iş birliği de ele alındı. Taraflar, yeni psikoaktif maddeler ve öncül kimyasallara ilişkin ortak soruşturmaların sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı. Çin makamlarının ağustos ayında, ABD’den sağlanan bilgiler üzerine öncül kimyasallarla bağlantılı suçlamalarla 21 kişiyi gözaltına aldığı bildirildi.
Donald Trump ile Şi Cinping, İran’ın nükleer silah geliştirmemesi gerektiği yönündeki tutumlarını da yineledi. Taraflar ayrıca uluslararası su yollarında geçiş ücreti uygulanmaması gerektiğini bildirdi. Açıklamalar, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler ve bölgesel enerji arzına ilişkin kaygıların sürdüğü dönemde geldi.
Tarafların sonraki adımı, yayımlanan ürün listelerinin iç hukuk prosedürlerinin tamamlanmasının ardından yürürlüğe girmesi olacak. Ticaret ateşkesinin süresi dolmadan yürütülecek temaslar, daha geniş bir ABD-Çin ekonomik anlaşmasına zemin hazırlayıp hazırlamayacağını belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
ABD ve Çin'in tarife indirimi hangi ticaret hacmini kapsıyor?
ABD ve Çin, hassas olmayan ürünlerde karşılıklı olarak 30'ar milyar dolarlık ticaret hacmi için indirim planladı. Düzenleme, iki yönlü toplam yaklaşık 60 milyar dolarlık mal ticaretini kapsıyor.
ABD-Çin tarife indirimi hangi ürünleri içeriyor?
Çin'in listesinde ABD menşeli tarım ürünleri, kömür, deniz ürünleri, kereste, kozmetik ve tıbbi cihazlar yer alıyor. ABD'nin listesi ise Çin'den gelen küçük ev aletleri, oyuncaklar, sofra eşyaları, çocuk oto koltukları ve yılbaşı süslerini kapsıyor.
Tarife indirimleri ne zaman yürürlüğe girecek?
Tarife indirimleri, ABD ve Çin gerekli iç hukuk prosedürlerini tamamladıktan sonra yürürlüğe girecek. İki yönetim henüz kesin uygulama tarihini açıklamadı.
Soya fasulyesi tarife indirimi listesine dahil mi?
Soya fasulyesi yayımlanan tarife indirimi listelerinde yer almadı. Çin'in ABD'den 2028'e kadar yıllık 25 milyon metrik ton soya fasulyesi alma taahhüdü ayrı bir düzenleme olarak sürüyor.
ABD ve Çin yapay zekâ konusunda hangi adımları atacak?
ABD ve Çin, yapay zekânın riskleri ve yararları için kasım ayında yeni bir diyalog turu düzenlemeyi planlıyor. Taraflar ayrıca yapay zekâ bağlantılı olaylar için doğrudan bir iletişim kanalı kuracak.