Yapay zekâ diyaloğu ve iletişim kanalı kuruluyor
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Washington’daki görüşmeleri, yapay zekâ alanında düzenli temas mekanizması kurulması kararıyla sonuçlandı. İki ülke, gelişen teknolojilerin riskleri ve yararları hakkında görüş alışverişi yapmak üzere ikili bir diyalog başlatacak. İlk toplantının kasım ayına kadar yapılması planlanıyor.
Mutabakat, yapay zekâ bağlantılı kazalar veya ciddi olaylar için doğrudan iletişim kanalı kurulmasını da içeriyor. Kanalın, olası tehditler hakkında erken uyarı sağlamak ve yanlış anlaşılmaların büyümesini önlemek amacıyla kullanılması öngörülüyor.
Washington yönetimi, yapay zekâ güvenliği ve teknolojinin oluşturabileceği risklerin denetlenmesine öncelik veriyor. Pekin ise daha geniş kapsamlı küresel yapay zekâ yönetimini savunuyor. Taraflar arasındaki yaklaşım farkı, daha önce bu alanda kalıcı bir temas çerçevesinin kurulmasını zorlaştırmıştı.
Ticarette 30’ar milyar dolarlık ürün için tavsiye
ABD ve Çin, iki yönlü ticarette 30’ar milyar dolarlık hassas olmayan ürün için daha elverişli gümrük tarifeleri uygulanmasına yönelik tavsiyelerde uzlaştı. Kararların, mayısta oluşturulan ABD-Çin Ticaret Kurulu üzerinden değerlendirilmesi planlanıyor.
ABD’nin Çin’e ihracatında tarım ürünleri, balık ve deniz ürünleri, tomruk, ahşap ürünleri, kozmetik ürünleri ve tıbbi cihazlar değerlendirme listesinde yer aldı. Çin’den ABD’ye ithal edilen küçük ev aletleri, oyuncaklar, tatil dekorasyonları ve çocuk oto koltukları da önerilen tarife kolaylığının kapsamına girdi.
Ticaret Kurulu, tarım sektöründe pazara erişimin önündeki engelleri ele almak için ayrıca çalışma grubu kuracak. Çin’in 2027 ve 2028 yıllarında ABD’den yılda en az 10 milyon ton kömür ithal etmesi de açıklanan başlıklar arasında bulunuyor.
Taraflar, gümrük tarifeleri ve ihracat kontrollerine ilişkin geçici ticari uzlaşmanın süresini Ocak 2027’ye uzatma konusunda da anlaşmıştı. Geçici uzlaşma, iki ülke arasındaki ekonomik gerilimin daha geniş bir ticaret çatışmasına dönüşmesini önlemeyi hedefliyor.
Kritik mineraller ve askeri temaslar gündemdeydi
Washington ile Pekin, nadir toprak elementleri ve diğer kritik minerallerin tedarik zincirindeki aksaklıklar hakkında çalışmayı sürdürecek. ABD, özellikle teknoloji ve savunma sanayisinde kullanılan kritik mineral sevkiyatları konusunda güvence arıyor. Ortak hedef, sevkiyatları iki ülkenin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeye ulaştırmak olarak açıklandı.
İki ülke orduları da kriz iletişimi ve önleme mekanizmalarını güçlendirme konusunda mutabakata vardı. Askeri kanalların açık tutulması, büyük güç rekabetinin kazara çatışmaya dönüşmesini engellemek bakımından önem taşıyor.
Liderler, İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD ile Çin arasındaki ittifaka da atıf yaptı. İki ülke ordusu, Çin’de kayıp Amerikan askerlerine ait kalıntıların aranmasında işbirliğini sürdürme kararı aldı. Uyuşturucuyla mücadeledeki ikili işbirliğinin devamı da ortak metinde yer aldı.
Tayvan ve İran konularında görüş ayrılıkları sürüyor
Şi Cinping, Tayvan meselesinin Çin’in ulusal birliği ve toprak bütünlüğüyle ilgili olduğunu vurguladı. Çin lideri, ABD’den Tayvan’ın bağımsızlığı konusunda Pekin’in hassasiyetlerini dikkate alan bir tutum istedi. Washington’un Tayvan’a silah satışları, iki ülke arasındaki temel anlaşmazlık başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Trump ve Şi, Orta Doğu, Ukrayna ve Kore Yarımadası’ndaki gelişmeleri de görüştü. Ortak metinde İran’ın nükleer silah geliştirmeme yükümlülüğüne uyması gerektiği belirtildi. Liderler, hiçbir ülke veya kurumun uluslararası su yollarından geçiş ücreti almaması gerektiği yönünde de görüş birliğine vardı.
Şi Cinping, ABD ile İran’ın nükleer sorun dahil kapsamlı bir anlaşma için diyalog ve müzakereye dönmesini desteklediğini bildirdi. Çin tarafı, gerilimin düşürülmesi ve egemenliğe saygı ilkesi üzerinde dururken ABD tarafı İran’a doğrudan ya da dolaylı destek verilmemesi gerektiği mesajını öne çıkardı.
Trump ve Şi kasım ile aralıkta yeniden görüşecek
Donald Trump’ın kasım ayında Çin’in ev sahipliğindeki Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine katılması bekleniyor. Şi Cinping’in de aralık ayında ABD’nin Miami kentinde düzenlenecek G20 zirvesine katılma niyetini bildirdiği aktarıldı.
Yeniden görüşme planı, Washington ve Pekin’in rekabet başlıklarını müzakere kanallarıyla yönetme arayışını gösteriyor. Zirvedeki anlaşmalar, ticaret, teknoloji, güvenlik ve bölgesel krizlerdeki temel görüş ayrılıklarını ortadan kaldırmadı. Buna karşın yapay zekâ iletişimi, ticari uzlaşmanın uzatılması ve kritik minerallerde temas kurulması, iki ülke ilişkilerinde somut çalışma alanları oluşturdu.
Sıkça Sorulanlar
ABD ve Çin yapay zekâ alanında hangi kararı aldı?
ABD ve Çin, yapay zekânın riskleri ve yararları hakkında düzenli görüşmeler yapmak üzere ikili diyalog başlatma kararı aldı. Yapay zekâ bağlantılı kazalar ve ciddi olaylar için doğrudan iletişim kanalı da kurulacak.
ABD-Çin tarife mutabakatı hangi ticaret hacmini kapsıyor?
Taraflar, her iki yönde 30'ar milyar dolarlık hassas olmayan ürün için daha elverişli gümrük tarifelerine yönelik tavsiyelerde uzlaştı. Tarım ürünleri, tüketim malları, tıbbi cihazlar ve ahşap ürünleri değerlendirme listesinde yer aldı.
Trump ve Şi Cinping ne zaman yeniden görüşecek?
Donald Trump'ın kasım 2026'da Çin'in ev sahipliği yapacağı APEC zirvesine katılması bekleniyor. Şi Cinping'in ise aralık 2026'da Miami'de düzenlenecek G20 zirvesine katılma niyetini bildirdiği aktarıldı.
Trump-Şi zirvesinde Tayvan ve İran hakkında ne görüşüldü?
Şi Cinping, ABD'den Tayvan'ın bağımsızlığı konusunda Çin'in tutumunu dikkate alan bir politika istedi. Liderler ayrıca İran'ın nükleer silah geliştirmeme yükümlülüğü, Orta Doğu'daki savaş ve uluslararası su yollarında geçiş serbestisi konularını ele aldı.