ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng, iki ülkenin devlet başkanları Donald Trump ve Xi Jinping arasında Washington’da düzenlenecek kritik liderler zirvesi öncesinde New York’ta bir araya geldi. Manhattan’daki JPMorgan Chase genel merkezinde gerçekleşen ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer’in de katıldığı görüşmelerde yapay zekâ güvenliği, gümrük vergileri ve kritik minerallerin tedariki ana gündem maddelerini oluşturdu.
Washington Zirvesi Öncesinde Manhattan’da Kritik Görüşme
ABD ve Çin heyetleri arasındaki üst düzey ekonomik temaslar, Washington’da yapılması planlanan Donald Trump ve Xi Jinping zirvesinin zeminini hazırlamayı amaçlıyor. İki ülke yetkilileri, son 16 ay içinde Avrupa ve Asya şehirlerinde yürütülen müzakere trafiğini New York’a taşıdı. Görüşmelerde tarafların küresel ekonomiyi etkileyen hassas konularda somut adımlar atması ve gerilimi tırmandırmaktan kaçınması hedefleniyor.
Çin Ticaret Bakanlığı, He Lifeng başkanlığındaki heyette Çinli şirket temsilcilerinin de yer aldığını duyurdu. İş dünyası temsilcilerinin teması, Donald Trump’ın Mayıs ayında Pekin’e yaptığı ziyarette beraberinde götürdüğü Amerikalı üst yöneticiler heyetine karşılık niteliği taşıyor.
Ticaret Ateşkesi ve Kritik Mineral Tedariki Masada
Müzakerelerin en önemli başlıklarından birini, 10 Kasım 2026 tarihinde süresi dolacak olan ABD-Çin ticaret ateşkesi oluşturuyor. Kasım 2025’te Güney Kore’nin Busan kentinde varılan mutabakat, karşılıklı vergi artışlarının ardından ABD’nin Çin mallarına uyguladığı gümrük vergilerini yaklaşık %20 seviyesinde sınırlandırmıştı.
Görüşmelerde ayrıca Çin’den ihraç edilen nadir toprak elementleri ve kritik minerallerin sevkiyatı ele alındı. ABD’li yetkililer, Çin’in söz konusu mineral tedarikinde taahhüt ettiği akışı tam olarak sağlamadığını ve sevkiyat seviyelerinin yetersiz kaldığını vurguluyor. Nadir toprak mineralleri, gelişmiş yarı iletken teknolojisi ve savunma sanayisi açısından kritik önem taşıyor.
Yapay Zekâ Modelleri İçin Güvenlik Korkulukları
Küresel yapay zekâ teknolojisine yön veren iki güç olan ABD ve Çin, teknolojinin güvenli kullanımı için ortak kurallar oluşturmayı tartışıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, temaslarda hem açık ağırlıklı hem de kapalı ağırlıklı yapay zekâ modellerinin ele alınacağını açıkladı.
Açık ağırlıklı yapay zekâ sistemleri, kod yapısının erişilebilir olması ve maliyet avantajı sağlaması nedeniyle Amerikalı şirketler arasında yaygınlaşıyor. Ancak ABD yönetimi, güçlü yapay zekâ modellerinin kötü niyetli aktörlerin eline geçmesini önlemek amacıyla iki ülkenin ortak güvenlik ilkeleri üzerinde anlaşması gerektiğini savunuyor. Scott Bessent, ABD’nin teknolojideki liderliğini korurken sistemlerin bölünmesini engellemek ve ortak riskleri yönetmek için diyaloga açık olduğunu bildirdi.
Gümrük Vergileri ve Yatırım Düzenlemeleri
Heyetler, stratejik olmayan ürünlerde gümrük vergilerinin indirilmesi ve karşılıklı yatırımların kolaylaştırılması konularını da değerlendirdi. Taraflar, Mayıs ayında mutabakata varılan sanayi malları ve tarım ürünleri alım taahhütlerinin takibini yapıyor. Çin’in ABD’den yıllık 17 milyar dolarlık ek tarım ürünü satın alma ve 200’den fazla Boeing uçağı tedarik etme taahhütleri müzakere masasında bulunuyor.
Öte yandan ABD yönetimi, Çinli otomobil üreticilerinin ABD’de fabrika kurması fikrine açık kapı bırakırken, Amerikan otomotiv sektörü temsilcileri ulusal güvenlik gerekçesiyle Çin menşeli araçlara yönelik kısıtlamaların sürdürülmesini talep ediyor. Ayrıca ABD tarafı, Amerikan ilaç şirketlerinin Çinli ilaç geliştiricileriyle lisans anlaşmaları yapabilmesine imkan tanıyacak yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
Liderler Zirvesinden Beklentiler ve Sektörel Yansımalar
Analistler, New York’taki görüşmelerden büyük bir kırılma kararı çıkmasından ziyade mevcut durumun korunması ve gerilimin azaltılması yönünde küçük çaplı uzlaşmaların doğabileceğini öngörüyor. Müzakerelerde sağlanan ilerleme, Washington’da gerçekleşecek Donald Trump-Xi Jinping zirvesinin nihayi bildirisine temel teşkil edecek.
Sıkça Sorulanlar
ABD ve Çin arasındaki üst düzey görüşmeler nerede gerçekleşti?
Görüşmeler, New York'un Manhattan bölgesinde bulunan JPMorgan Chase genel merkezinde yapıldı.
Müzakerelerde hangi yetkililer yer aldı?
Görüşmelere ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer liderlik etti.
Masadaki ana gündem maddeleri nelerdir?
Gündemde 10 Kasım 2026'da sona erecek ticaret ateşkesi, kritik minerallerin tedariki, gümrük vergileri ve yapay zekâ güvenlik ilkeleri bulunuyor.
Yapay zekâ konusunda hangi konular tartışılıyor?
İki ülke, açık ve kapalı kaynaklı yapay zekâ modellerinin getirdiği riskleri yönetmek ve teknolojinin kötü niyetli kullanımını engellemek amacıyla ortak güvenlik sınırları belirlemeyi müzakere ediyor.