Rus savunma sanayisine ait üretim belgeleri, İran için 90 APU-L güdümlü füze fırlatıcısı siparişi planlandığını ortaya koydu. Fırlatıcıların, Mi-28 taarruz helikopterlerinden Izdeliye 305 olarak da bilinen hafif çok amaçlı güdümlü füzeleri ateşlemek için tasarlandığı bildirildi. Belgelerdeki siparişin teslim edilip edilmediği ise doğrulanmadı.
Belgelerde İran için 90 fırlatıcı siparişi yer aldı
2024 ve 2025 yıllarını kapsayan üretim takviminde, Rusya’daki yedi müşteri ile iki yabancı alıcı için siparişler listelendi. Yabancı müşterilerden biri Çin, diğeri ise "K-10" koduyla gösterildi. Rus devlet silah ihracatçısının aynı kodu İran için kullandığı, farklı savunma sözleşmelerindeki kayıtlarla ilişkilendirildi.
Üretim çizelgesinde İran için 90 APU-L fırlatıcı yer alırken, Çin için 192 APU-305 fırlatıcı siparişi bulunduğu bildirildi. Mayıs 2024 tarihli bir yazışmada, fırlatıcı parçalarındaki gecikmelerin dokuz sözleşmeyi riske atabileceği uyarısı da yer aldı.
Belgeler, fırlatıcıların İran’a sevk edildiğini veya İran ordusunun envanterine girdiğini göstermiyor. Haberlerde, siparişin üretim planına alınmış olmasının Rusya ile İran arasındaki savunma tedarik bağının ulaştığı düzeyi gösterdiği, ancak fiilî teslimat konusunda kesin sonuç çıkarmaya yetmediği vurgulandı.
APU-L sistemi Mi-28 helikopterleri için tasarlandı
APU-L, Mi-28 taarruz helikopterlerine takılan ve iki adet Izdeliye 305 ya da LMUR güdümlü füze taşıyabilen bir fırlatıcı sistemi olarak tanımlanıyor. Rus güçleri, söz konusu füzeleri 2022’den bu yana Ukrayna’daki hedeflere karşı kullanıyor.
Izdeliye 305 füzelerinin hareketli kara hedeflerine yöneltilebildiği ve fırlatıldıktan sonra uçuş rotasının değiştirilebildiği belirtiliyor. Füzenin yaklaşık saniyede 230 metre hızla ilerlediği, 14 kilometrelik mesafeyi yaklaşık bir dakikada kat edebildiği hesaplanıyor. Bu kabiliyet, helikopter mürettebatının atış yaptıktan sonra karşı ateş riski artmadan bölgeden uzaklaşmasına imkân verebilir.
İran, daha önce Mi-28 helikopteri alma planını açıklamıştı. 2023’te İranlı yetkililerin doğruladığı tedarik anlaşmasının ardından, Ocak 2026’da Tahran’daki bir havacılık tesisinde Mi-28 görüldüğüne ilişkin görüntüler yayımlandı. Fırlatıcı siparişi gerçekleşirse, helikopter tedarikine güdümlü füze entegrasyonu eklenmiş olacak.
Rusya ve İran savunma işbirliğini genişletiyor
Moskova ile Tahran arasındaki askerî ilişki, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasından sonra hız kazandı. İran, Rusya’ya Ukrayna şehirleri ve altyapısına yönelik saldırılarda kullanılan Şahed tipi insansız hava araçları sağladı. Rusya, İran tasarımına dayanan araçları kendi topraklarında Geran adıyla üretmeye başladı.
Son dönemde Rusya’nın İran’a silah sistemi, askerî teknoloji ve istihbarat desteği verdiğine dair haberler de arttı. Daha önce gelişmiş insansız hava araçları, hava savunma sistemleri, füze teknolojisi ve uydu istihbaratı alanlarında işbirliği iddiaları gündeme geldi. Ancak bazı planlanan sevkiyatların hayata geçirilip geçirilmediği kamuya açık belgelerle doğrulanmış değil.
Vladimir Putin ile Mesud Pezeşkiyan, Ocak 2025’te 20 yıllık kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması imzaladı. Anlaşma; güvenlik, istihbarat, askerî-teknik işbirliği ve ekonomi başlıklarını kapsıyor. Metinde taraflardan birine saldırı durumunda otomatik askerî yardım yükümlülüğü getiren karşılıklı savunma maddesi bulunmuyor.
Teslimat belirsizliği haberin temel sınırını oluşturuyor
Üretim kayıtları, İran adına sipariş oluşturulduğuna dair güçlü bir işaret sunuyor; buna karşılık 90 fırlatıcının üretiminin tamamlandığı, sevk edildiği veya aktif olarak kullanıldığı bilgisi yer almıyor. Bu nedenle belgeler, planlanan tedariki gösterirken teslimatın sonucunu açıklamıyor.
Silah tedarikine ilişkin haberler, İran ile ABD ve İsrail arasındaki çatışmaların sürdüğü dönemde yayımlandı. İran’ın hava savunması ve askerî kapasitesine yönelik uluslararası baskı sürerken, ABD yönetimi Belarus, Rusya ve Nijerya bağlantılı iki kişi ile bir kuruluşa İran’ın taşınabilir hava savunma sistemi tedarikine yardım ettikleri gerekçesiyle yaptırım uyguladı.
Rusya’nın kendi savaş ihtiyaçlarına rağmen İran’a benzer sistemler için üretim kapasitesi ayırması, iki ülkenin savunma ortaklığının yalnızca karşılıklı ticaretle sınırlı kalmadığına işaret ediyor. Buna rağmen APU-L siparişinin fiilî teslimata dönüşüp dönüşmeyeceği, yeni sevkiyat kayıtları veya resmî açıklamalarla netleşecek.
Sıkça Sorulanlar
Rusya'nın İran için planladığı ekipman nedir?
Rus üretim kayıtlarında, Mi-28 taarruz helikopterlerinde kullanılmak üzere 90 APU-L güdümlü füze fırlatıcısı siparişi yer aldı. Sistem, Izdeliye 305 olarak da anılan LMUR füzelerini taşımak üzere tasarlandı.
90 APU-L fırlatıcısı İran'a teslim edildi mi?
Kamuoyuna yansıyan üretim belgeleri siparişin 2024-2025 planında bulunduğunu gösteriyor, ancak 90 fırlatıcının üretildiğini veya İran'a teslim edildiğini doğrulamıyor.
K-10 kodu hangi ülkeyi ifade ediyor?
Rus devlet silah ihracatçısının belgelerinde kullanılan K-10 kodunun İran'ı ifade ettiği bildirildi. Aynı kod, İran'a yönelik Yak-130 uçak sözleşmelerinde de görüldü.
APU-L ve Izdeliye 305 füzesi ne işe yarıyor?
APU-L, Mi-28 helikopterlerinin güdümlü Izdeliye 305 füzelerini taşımasını ve fırlatmasını sağlayan sistemdir. Füzenin hareketli kara hedeflerine yöneltilebildiği ve yaklaşık 14 kilometreye ulaşabildiği belirtiliyor.