Oslo görüşmeleri Ukrayna güvenliği ve yaptırımlara odaklandı
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff ile 20 Ekim Salı günü Norveç’in başkenti Oslo’da bir araya geldi. ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner görüşmelere video bağlantısıyla katıldı. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb da temaslarda yer aldı.
Taraflar, Ukrayna’nın güvenliği, savaş sonrasında uygulanması öngörülen ekonomik toparlanma planı, toprak meselesi ve Rusya’ya yönelik yaptırımları görüştü. Jonas Gahr Støre, toplantıları iyi ve yapıcı olarak niteledi. Norveç yönetimi, Oslo buluşmasının ABD, Ukrayna ve Avrupa ülkeleri arasındaki diplomatik temasları daha yapıcı bir çizgiye taşıma hedefiyle düzenlendiğini bildirdi.
Görüşmeler, Kiev ile Washington arasındaki ilişkilerin son haftalarda gerilmesinin ardından yapıldı. Donald Trump, Zelenskiy’nin Ukrayna adına müzakereleri yürütmesini eleştirmiş ve farklı bir müzakereci çağrısı yapmıştı. Zelenskiy ise Rus dizeli ihracatına yönelik yaptırım kolaylığı ile ABD desteğindeki aksaklıkların Moskova’nın savaş kapasitesini güçlendirebileceği görüşünü savunuyor.
Zelenskiy erken uyarı bilgilerinin yeniden çalıştığını söyledi
Volodimir Zelenskiy, Oslo temasları öncesinde ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile telefon görüşmesi yaptı. Görüşmenin başlıkları balistik füze saldırılarına karşı erken uyarı bilgileri, Patriot tipi hava savunma sistemleri için önleyici füzeler ve SpaceX’in askeri uydu iletişim ağı Starshield üzerindeki hız kısıtlamaları oldu.
Zelenskiy, Oslo’daki görüşmelerin ardından erken uyarı istihbaratının yeniden çalıştığını ve Rus balistik füze saldırıları öncesinde sivillerin uyarı alabildiğini söyledi. Ukrayna yönetimi, Starshield hizmetindeki kısıtlamaların ise sürdüğünü bildiriyor. Zelenskiy, bağlantının yeniden sağlanması için 48 saat içinde sonuç alınabileceğini belirtti.
Ukrayna’nın hava savunması, özellikle Rusya’nın balistik füze ve insansız hava aracı saldırıları karşısında önleyici füzelere bağımlı durumda. Ukraynalı yetkililer, 20 Ekim’de Kiev ve çevresi, Donetsk bölgesi ile Dnipro’ya yönelik saldırılarda en az 10 kişinin öldüğünü açıkladı. Kiev’deki bir kardiyoloji enstitüsünün ameliyathanesi de saldırıda hasar gördü.
Washington istihbarat ve füze sevkiyatı iddiasını reddetti
Marco Rubio, Ukrayna’ya istihbarat veya askeri desteğin kasıtlı biçimde engellendiği yönündeki iddiaları reddetti. Rubio, Ukrayna’ya bilerek verilmeyen herhangi bir destek olmadığını söyledi. ABD Dışişleri Bakanı, hava savunma önleyici füzelerinin küresel savunma pazarında en çok talep gören ürünler arasında bulunduğunu, Washington’ın kendi ihtiyaçları ile diğer ortaklara yönelik yükümlülüklerini de dikkate aldığını belirtti.
Rubio, Patriot önleyici füzelerinin Ukrayna’ya henüz ulaşmamış olabileceğini kabul etti; ancak gecikmenin yardımın bilinçli biçimde kesildiği anlamına gelmediğini savundu. ABD yönetimi ayrıca Starshield hizmetindeki yavaşlamanın sorumluluğunu kabul etmedi.
Taraflar arasındaki görüş ayrılığı, yalnızca savunma malzemeleriyle sınırlı değil. Donald Trump, Rusya’ya yönelik bazı yaptırımları gevşeterek dizel ihracatına izin vermişti. Trump yönetimi, kararın ABD’deki yüksek yakıt fiyatlarını düşürme amacını taşıdığını açıklarken Zelenskiy, adımın Rusya’ya ekonomik avantaj sağlayacağını bildirdi.
Witkoff güncellenen barış önerisini Putin’e sunacak
Steve Witkoff’un 21 Ekim Çarşamba günü St. Petersburg’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesi bekleniyor. Witkoff’un Oslo’da ele alınan güncellenmiş barış önerisini Rus tarafına aktarması, öneri hakkındaki Rusya’nın tutumunu öğrenmesi ve doğrudan üçlü ya da daha geniş çok taraflı müzakereler için zemin araması planlanıyor. Jared Kushner’in Rusya temasına da video bağlantısıyla katılması öngörülüyor.
Oslo’daki müzakerelerde Ukrayna için NATO Antlaşması’nın 5. maddesine benzer güvenlik garantileri, savaş sonrası ekonomik plan ve Avrupa’nın güvenlik düzeni başlıkları ele alındı. Zelenskiy, güvenlik garantilerinin güçlü olacağı yönünde ABD tarafının yeniden güvence verdiğini söyledi. Görüşmelerde Ukrayna’nın Rus dizel rafinerilerine yönelik saldırıları da gündeme geldi; Kiev, Rusya’nın karşılıklı adım atması hâlinde saldırıları durdurmaya hazır olduğunu bildirdi.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, görüşmelerde ilerleme sağlandığını ancak sonuç için sabır gerektiğini söyledi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Moskova’nın yeni önerileri dinlemeye hazır olduğunu, siyasi taviz beklemediğini açıkladı.
Oslo görüşmelerinin ardından Ukrayna’nın güvenlik talepleri, toprak başlığı ve yaptırımlar konusunda ortak bir metin açıklanmadı. Witkoff’un Putin’le yapacağı görüşmeden çıkacak mesajlar, ABD’nin arabuluculuk girişiminin sonraki adımlarını ve Kiev-Washington hattındaki gerilimin seyrini belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Zelenskiy ile ABD temsilcileri Oslo'da ne görüştü?
Oslo görüşmelerinde Ukrayna için güvenlik garantileri, savaş sonrası ekonomik plan, toprak meselesi, Rusya'ya yaptırımlar, erken uyarı istihbaratı ve Patriot önleyici füzeleri ele alındı.
Steve Witkoff Putin ile ne zaman görüşecek?
Steve Witkoff'un 21 Ekim Çarşamba günü St. Petersburg'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesi bekleniyor. Witkoff'un güncellenmiş Ukrayna barış önerisini Putin'e sunması planlanıyor.
ABD'nin Ukrayna'ya erken uyarı istihbaratı yeniden çalışıyor mu?
Volodimir Zelenskiy, Oslo görüşmelerinin ardından Rus balistik füze saldırılarına ilişkin erken uyarı bilgilerinin yeniden çalıştığını söyledi. ABD yönetimi, istihbarat paylaşımının kasıtlı olarak kesildiği iddiasını reddediyor.
Oslo'da Ukrayna için hangi güvenlik garantileri gündeme geldi?
Zelenskiy, Oslo'da NATO Antlaşması'nın 5. maddesine benzer güvenlik garantilerini görüştüklerini açıkladı. Görüşmelerde, ABD tarafının güvenlik garantilerinin güçlü olacağı yönünde güvence verdiği belirtildi.