Kiev’e yönelik saldırıda erken uyarı tartışması
Rusya’nın 18 Ekim’i 19 Ekim’e bağlayan gece Ukrayna enerji altyapısına düzenlediği füze ve insansız hava aracı saldırıları, Kiev ile Washington arasındaki istihbarat paylaşımı tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, başkent ve çevresine yönelik ilk balistik füze dalgasından önce ortak ülkelerden uyarı almadıklarını söyledi.
Ukrayna Hava Kuvvetleri, ilk saldırı dalgası öncesinde erken uyarı bilgisinin ulaşmadığını, ikinci dalgaya ilişkin verinin ise hava saldırısı sirenlerinin zamanında devreye girmesine yetmeyecek kadar geç geldiğini bildirdi. Zelenskiy de gece boyunca iki balistik saldırı yaşandığını, ilkinde uyarı verilmediğini, ikincisinde ise sığınmaya ancak çok sınırlı zaman kaldığını açıkladı.
ABD yönetimi, Ukrayna ile istihbarat paylaşımında herhangi bir değişiklik yapmadığını savundu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, önceki gecelerde erken uyarı sistemini etkileyen bir yazılım sorunu yaşandığı bilgisine sahip olduğunu, askerî makamların olayları incelediğini söyledi.
Enerji tesisleri hedef alındı, kesintiler yaşandı
Zelenskiy’nin paylaştığı bilgilere göre Rusya, Kiev ve çevresine 16 balistik füze fırlattı. Saldırılarda 28 trafo merkezi ile diğer kritik enerji tesisleri hasar gördü. Yarım milyondan fazla kişi elektrik, ısıtma ve su hizmetlerine erişemedi.
Kiev’de 21 yaşındaki bir kadın hayatını kaybetti. Rusya Savunma Bakanlığı ise saldırılarda veri merkezi, insansız hava aracı parçalarının bulunduğu lojistik tesis, sanayi tesisi ve lokomotif deposu dahil askerî amaçla kullanıldığını öne sürdüğü hedefleri vurduğunu açıkladı.
Ukrayna yönetimi, enerji altyapısına yönelik saldırıların gündelik yaşamı doğrudan etkilediğini vurguluyor. Rusya’nın daha önce tren istasyonları, alışveriş merkezleri, akaryakıt istasyonları ve marketler gibi sivil yaşamla bağlantılı alanları da hedef aldığı bildirildi.
Ukrayna, uyarı bilgilerinin düzensiz olduğunu savunuyor
Zelenskiy’nin danışmanlarından Serhii Beskrestnov, ABD kaynaklı uyarı bilgilerinin tamamen kesilmediğini ancak balistik füze saldırıları bakımından eksik ve düzensiz ulaştığını söyledi. Beskrestnov, bazı saldırılarda bilginin önceden geldiğini, bazı saldırılarda ise füze isabetinden yaklaşık bir dakika önce ulaştığını belirtti.
Beskrestnov’a göre geç veya eksik uyarı, sivillerin sığınaklara ulaşması için gerekli süreyi azaltıyor. Ukrayna tarafı, balistik füzelere ilişkin sınırlı radar verisine sahip olsa da alternatif erken uyarı ve iletişim yöntemleri üzerinde çalışıyor.
Washington, istihbarat paylaşımının sürdüğünü ve savaşın sona erdirilmesine odaklandığını bildiriyor. Kiev ise erken uyarı hizmetindeki aksaklıkların, özellikle yoğun füze saldırılarında hava savunması ve sivil koruma kapasitesini zayıflattığını değerlendiriyor.
StarShield kısıtlamaları savunma faaliyetlerini etkiliyor
Erken uyarı tartışması, Ukrayna’nın uydu internet hizmetlerine yönelik erişim kısıtlamalarıyla aynı dönemde yaşanıyor. Ukrayna yönetimi, askerî kullanıma yönelik StarShield hizmetinde bazı hareketli terminaller için hız sınırının devam ettiğini belirtti.
Ukrayna tarafı, bağlantı sınırlarının cephe hattındaki insansız hava araçlarının kullanımı, hava hedeflerine müdahale ve askerî iletişim üzerinde etkili olduğunu savunuyor. Hizmetin sahibi şirketin kurucusu Elon Musk, StarShield erişim koşullarında ABD hükümetinin belirleyici yetkiye sahip olduğunu söylemişti.
ABD Başkanı Donald Trump, uydu interneti kısıtlamalarına müdahale ettiği iddiasını reddetti. Ukraynalı yetkililer ise istihbarat uyarıları ve bağlantı hizmetlerinde aynı anda yaşanan sorunların, ülkeye Rusya ile müzakere baskısı kurduğu yönündeki kaygıları artırdığını bildiriyor.
Hava savunma mühimmatı ve diplomasi gündemde
Zelenskiy, ABD yapımı Patriot hava savunma sistemleri için gerekli bazı tedariklerin de geciktiğini açıkladı. Ukrayna, hava savunmasını güçlendirmek amacıyla başka ülkelerle görüşmeler yürütüyor. Batılı ülkelerden sağlanan istihbarat ve hava savunma desteği, Rusya’nın balistik füze saldırılarına karşı Ukrayna savunmasının temel unsurları arasında yer alıyor.
Saldırıların yaşandığı gün Ukrayna, Rusya’ya yönelik geniş çaplı insansız hava aracı operasyonlarını da sürdürdü. Ukrayna’nın bir gün önce Rusya’ya 1.000’den fazla insansız hava aracı gönderdiği, St. Petersburg’daki bir petrol ihracat terminali ile depoda yangın çıktığı bildirildi.
Taraflar arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temaslar sürerken, Ukrayna yönetimi Kiev’in katılmadığı olası görüşmelere karşı çıkıyor. Ukrayna, kalıcı bir anlaşmanın saldırıların durmasını ve ülkenin güvenlik ihtiyaçlarının karşılanmasını gerektirdiğini savunuyor.
Sıkça Sorulanlar
Rusya’nın Ukrayna enerji altyapısına saldırısında ne oldu?
Rusya, 18 Ekim’i 19 Ekim’e bağlayan gece Kiev ve çevresindeki enerji altyapısına balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla saldırdı. Ukrayna yönetimi, 28 trafo merkezi ve diğer kritik tesislerin hasar gördüğünü bildirdi.
Ukrayna neden erken uyarı alamadığını söylüyor?
Ukrayna Hava Kuvvetleri, ilk balistik füze dalgası öncesinde ortaklardan bilgi gelmediğini, ikinci dalga bilgisinin ise sirenlerin zamanında çalması için geç ulaştığını açıkladı. Ukraynalı yetkililer, uyarı akışının düzensiz olduğunu savunuyor.
ABD, istihbarat paylaşımı iddialarına nasıl yanıt verdi?
ABD yönetimi, Ukrayna ile istihbarat paylaşımında değişiklik olmadığını bildirdi. Marco Rubio, erken uyarı sistemiyle ilgili önceki günlerde bir yazılım sorunu yaşanmış olabileceğini söyledi.
Saldırılar kaç kişiyi etkiledi?
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırılar nedeniyle yarım milyondan fazla kişinin elektrik, ısıtma ve su hizmetlerinden yoksun kaldığını açıkladı. Kiev’de 21 yaşındaki bir kadının öldüğü bildirildi.