Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 12 Kasım’da Starshield uydu iletişim hizmetinde günlerdir süren ciddi aksaklıklar yaşandığını bildirdi. Zelenskiy, cephe hattının tamamını ve Rusya’nın işgali altındaki bölgeleri etkilediğini söylediği hız sınırlamalarının, Rusya’nın jet motorlu insansız hava araçlarına karşı önleme faaliyetlerini zorlaştırdığını belirtti.
Açıklama, ABD’nin özel temsilcileri Steve Witkoff ile Jared Kushner’ın Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le görüşmeye hazırlandığı sırada geldi. Temsilcilerin, Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeye dönük 10-11 Kasım’daki Abu Dabi temaslarının ardından Putin’le görüşmesi, daha sonra da Dublin’de Zelenskiy’le bir araya gelmesi planlandı.
Starshield kısıtlaması cephe boyunca bildirildi
Zelenskiy, Ukrayna birliklerinin birkaç gündür Starshield hizmetinde önemli kesintiler kaydettiğini açıkladı. Ukrayna lideri, aksaklıkların münferit teknik arızalar olmadığını, sistematik hız sınırlamalarından kaynaklandığını savundu.
Starshield, Starlink teknolojisi temelinde geliştirilen ve devletler ile ulusal güvenlik kullanıcıları için tasarlanan uydu iletişim ağı olarak biliniyor. Ukrayna ordusu, iletişim ve bazı savunma faaliyetlerinde uydu bağlantısından yararlanıyor.
Zelenskiy, Ukrayna’nın kısıtlamaların nedenlerini ABD tarafıyla netleştirmeye çalıştığını söyledi. Hizmeti işleten şirketten veya ABD yönetiminden, Zelenskiy’in 12 Kasım’daki açıklamasını doğrulayan ayrıntılı bir kamuoyu açıklaması yapılmadı.
161 kilometre sınırı hava savunmasını etkiliyor
Zelenskiy’e göre Starshield terminallerine saatte 161 kilometrelik bir hareket sınırı uygulanıyor. Ukrayna tarafı, daha hızlı hareket eden terminallerin bağlantısının kesildiğini ve bunun hava savunma unsurlarının yeterli hıza ulaşmasını engellediğini bildirdi.
Ukrayna lideri, özellikle Rus jet motorlu İHA’larının önlenmesinde güçlük yaşandığını vurguladı. Zelenskiy, bazı saldırıların önleme sistemlerinin zamanında müdahale edememesi nedeniyle savunmayı geçtiğini söyledi.
Benzer sınırlamalar ekim ayında da gündeme gelmişti. Ukraynalı yetkililer, 14 Ekim’de bağlantı hızındaki düşüşün askerî faaliyetleri aksattığını açıklamış, Zelenskiy ise 24 Ekim’de sistemlerin önceki çalışma hızına döndüğünü duyurmuştu. Yeniden bildirilen sınırlamalar, Ukrayna’nın uydu iletişimine bağımlı savunma kapasitesi açısından tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
Moskova teması Abu Dabi görüşmelerini izledi
Witkoff ve Kushner, 12 Kasım sabahı Moskova’ya ulaştı. Görüşmenin ana gündemini, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini sona erdirecek kalıcı bir çözüm için diplomatik seçenekler oluşturdu.
Moskova teması, Ukrayna, Rusya ve ABD temsilcilerinin Abu Dabi’de yaptığı iki günlük üçlü görüşmelerin ardından gerçekleşti. Abu Dabi toplantıları ateşkes veya toprak düzenlemesi konusunda büyük bir uzlaşma sağlamadı.
Buna karşılık taraflar, kapsamlı bir savaş esiri değişimi konusunda anlaşmaya vardı. ABD temsilcileri, Moskova görüşmesinde insani yardım ve esirlerin serbest bırakılmasına ilişkin planları ilerletmeyi; müzakere formatına Avrupalı temsilcilerin katılımını değerlendirmeyi hedefliyor.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik gece saldırılarında 12 Kasım’da beş sivil öldü, 29 kişi yaralandı. Saldırılar, cephede belirgin bir ilerleme sağlanamayan dönemde uzun menzilli füze ve İHA saldırılarının sürdüğünü gösterdi.
Esir değişimi ve Avrupa’nın masadaki rolü
Ukrayna, Avrupa ülkelerinin ana müzakere masasında yer almasını uzun süredir savunuyor. Avrupa Birliği yetkilileri de güvenlik, ekonomik destek ve Ukrayna’nın Avrupa Birliği üyelik hedefi nedeniyle kıtayı ilgilendiren kararların Avrupa temsilcileri olmadan alınamayacağını bildiriyor.
Rusya’nın Avrupa’nın görüşmelere daha geniş katılımına mesafeli yaklaştığı aktarılıyor. Bu nedenle Moskova’daki görüşmenin, ateşkes koşullarından çok insani başlıklar ve sonraki diplomatik format üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.
Sahadaki çatışmalar sürerken uydu iletişimindeki aksaklık iddiası, diplomatik temasların güvenlik ortamından bağımsız yürütülemeyeceğini gösteriyor. Ukrayna’nın Starshield kısıtlamalarına ilişkin teknik incelemesinden çıkacak sonuçlar, hizmetin askerî kullanımı ve sorumluluk paylaşımına yönelik tartışmaların seyrini belirleyebilir.
Sıkça Sorulanlar
Starshield kısıtlaması Ukrayna'nın savunmasını nasıl etkiliyor?
Volodimir Zelenskiy'e göre Starshield terminallerine uygulanan saatte 161 kilometrelik sınır, hava savunma unsurlarının yeterli hıza ulaşmasını ve Rus jet motorlu İHA'larını zamanında önlemesini zorlaştırıyor.
Starshield'daki aksaklıklar Ukrayna'nın hangi bölgelerinde bildirildi?
Ukrayna birlikleri, Starshield hizmetindeki aksaklıkların cephe hattının tamamında ve Rusya'nın işgali altındaki Ukrayna bölgelerinde görüldüğünü bildirdi.
Abu Dabi görüşmelerinde Ukrayna ve Rusya hangi konuda uzlaştı?
Ukrayna, Rusya ve ABD temsilcilerinin Abu Dabi'deki görüşmelerinde ateşkes veya toprak düzenlemesi konusunda büyük uzlaşma sağlanamadı. Taraflar kapsamlı bir savaş esiri değişimi konusunda anlaşmaya vardı.
Witkoff ve Kushner'ın Moskova temasının amacı ne?
Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın Moskova temasında, Rusya'nın Ukrayna işgalini sona erdirmeye dönük diplomatik seçenekler ile insani yardım ve savaş esirlerinin serbest bırakılmasına ilişkin planların ele alınması bekleniyor.