Çinli yapay zekâ şirketleri, ABD’nin gelişmiş çiplere bulut üzerinden uzaktan erişimi de kısıtlayabileceği beklentisiyle Çin dışındaki Nvidia destekli veri merkezi kapasitesini kiralamaya yöneldi. Şirketlerin hamlesi, Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang ile ilgili iddiaların Washington’da ihracat kontrollerini genişletme yönündeki siyasi baskıyı artırabileceği endişesiyle 12 Kasım’da gündeme geldi.
Şirketler yurt dışı hesaplama gücü arıyor
Konuya yakın üç kişinin verdiği bilgiye göre, büyük bir Çinli bulut hizmeti sağlayıcısı yurt dışındaki Nvidia çip kapasitesini güvenceye alma seçeneğini kendi içinde değerlendirdi. Bazı şirketler de veri merkezi işletmecileriyle kapasite ayırma konusunda temas kurdu.
Daha küçük yapay zekâ laboratuvarları ise Güneydoğu Asya’daki kiralık hesaplama gücü sağlayıcılarına başvurmayı değerlendiriyor. Şirketlerin amacı, yüksek kapasiteli grafik işlemcilere erişimde olası yeni sınırlamalardan etkilenmeden önce uzun vadeli hesaplama kaynağı bulmak.
ABD, Nvidia’nın en gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e doğrudan satışını ihracat kontrolleriyle sınırlıyor. Çinli şirketler ise çipleri satın almak yerine, Çin dışındaki veri merkezlerinde bulunan sistemlerden uzaktan hizmet kiralayarak büyük dil modellerini eğitebiliyor ve çalıştırabiliyor.
Uzaktan erişim düzenlemesi Senato’nun önünde
Çinli teknoloji şirketlerinin kaygısının merkezinde, uzaktan ve bulut tabanlı erişimi düzenleme yetkisini ABD Ticaret Bakanlığına verecek Uzaktan Erişim Güvenliği Yasası bulunuyor. Temsilciler Meclisi tasarıyı ocak ayında 369’a karşı 22 oyla kabul etti; tasarı Senato’da görüşülmeyi bekliyor.
Yasa yürürlüğe girerse, ABD makamları yalnızca fiziksel çip ihracatını değil, gelişmiş işlemcilere yabancı ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden erişimi de daha sıkı denetleyebilir. Böyle bir adım, Çinli geliştiricilerin yüksek performanslı hesaplama gücüne doğrudan çip ithal etmeden ulaşmasını zorlaştırabilir.
Nvidia’nın gelişmiş işlemcileri, sohbet robotları ve üretken yapay zekâ uygulamalarının arkasındaki büyük modellerin eğitimi ile çalıştırılmasında kullanılıyor. Bu nedenle bulut kapasitesine erişim, çip tedariki kadar stratejik önem taşıyor.
Jensen Huang hakkındaki iddialar tartışmayı büyüttü
Kapasite arayışını hızlandıran gelişmelerden biri, Jensen Huang ile bağlantılı bir kişi hakkında ortaya atılan casusluk iddiaları oldu. Söz konusu kişinin Çin istihbaratıyla ilişkili olduğu iddiası bağımsız olarak doğrulanmadı; Çin yönetimi suçlamaları reddetti.
İddialar ayrıca Singapur merkezli bulut bilişim şirketi Megaspeed’in, Çinli müşterilerin ihracat kısıtlamasına tabi gelişmiş Nvidia çiplerine erişimine yardımcı olduğu şüphesiyle yeniden tartışılmasına neden oldu. Megaspeed, çipleri yasa dışı biçimde Çin’e yönlendirdiği suçlamasını kabul etmiyor.
Megaspeed, 12 Kasım’daki açıklamasında ABD makamlarının denetimleriyle işbirliği yaptığını, grafik işlemci envanteri ve ihracat kontrolü uygulamalarını incelemek üzere bağımsız doğrulama çalışması başlattığını bildirdi. Nvidia ve ABD Ticaret Bakanlığından konuya ilişkin hemen bir açıklama gelmedi.
Tencent, hesaplama gücü tedariki, kiralama ve işletme faaliyetlerinin yürürlükteki mevzuata ve ihracat kontrollerine uygun olduğunu açıkladı. Tencent ayrıca haberlerde sözü edilen kişilerle yasa dışı faaliyetler veya ticari ve yatırım bağlantıları konusunda bilgisi ya da dahli bulunmadığını söyledi. Alibaba ise yöneltilen sorulara yanıt vermedi.
Gri piyasada çip talebi ve hisselerde düşüş
Daha sert uygulama ihtimali, Çin’de kısıtlı Nvidia işlemcilerine yönelik gri piyasa talebini de artırdı. Konuya yakın kişilere göre bazı tacirler ve aracılar, gelişmiş çip ve yapay zekâ sunucularının Çin’e kaçak sevkiyatına karşı geniş çaplı bir denetim başlayabileceği düşüncesiyle stok yapıyor.
Tedarik kayıtları, Halk Kurtuluş Ordusuyla yakın bağları bulunan bir Çin üniversitesinin, ABD’nin ihracat kara listesinde bulunmasına rağmen geçen ay Nvidia H200 çipleri satın aldığını gösterdi. Kayıtlar, mevcut kontrollerin uygulanmasındaki açıklar tartışmasını da güçlendirdi.
ABD savcıları mart ayında Super Micro Computer’ın kurucu ortaklarından Yih-Shyan “Wally” Liaw ile iki kişi hakkında, Güneydoğu Asya merkezli bir şirket aracılığıyla Nvidia çipli sunucuları Çin’e yönlendirmek için komplo kurdukları iddiasıyla dava açtı. Savcılığa göre şirket, 2024 ve 2025 yıllarında yaklaşık 2,5 milyar dolar tutarında sunucu satın aldı ve önemli bir bölümü Çin’e aktarıldı. Sanıklar hakkında henüz mahkûmiyet kararı verilmedi.
Belirsizlik, Hong Kong piyasasında Çinli yapay zekâ şirketlerinin hisselerine de yansıdı. Alibaba hisseleri gün içinde yüzde 7’nin üzerinde gerilerken, yapay zekâ model geliştiricileri Z.AI ve MiniMax’ta da yüzde 7’yi aşan kayıplar görüldü. Piyasa hareketi, yatırımcıların ABD’nin çip erişim kurallarını genişletme ihtimalini fiyatladığını gösterdi.
Sıkça Sorulanlar
Çinli yapay zekâ şirketleri neden yurt dışında Nvidia kapasitesi arıyor?
Çinli şirketler, ABD’nin gelişmiş Nvidia çiplerine veri merkezleri üzerinden uzaktan erişimi de sınırlayabileceğinden endişe ediyor. Şirketler, olası düzenlemelerden önce hesaplama gücü rezervasyonu yapmayı değerlendiriyor.
Uzaktan Erişim Güvenliği Yasası neyi düzenleyecek?
Uzaktan Erişim Güvenliği Yasası, ABD Ticaret Bakanlığına kısıtlı teknolojilere bulut ve uzaktan erişimi düzenleme yetkisi vermeyi hedefliyor. Tasarı Temsilciler Meclisinden geçti, ancak Senato’nun onayını bekliyor.
Gelişmiş Nvidia çipleri Çinli yapay zekâ şirketleri için neden önemli?
Gelişmiş Nvidia işlemcileri, büyük dil modelleri ve üretken yapay zekâ uygulamalarının eğitimi ile çalıştırılmasında yüksek hesaplama gücü sağlıyor. Yurt dışındaki bulut altyapısı, şirketlerin çipleri doğrudan ithal etmeden bu kapasiteye erişmesine imkân veriyor.
Jensen Huang ile ilgili iddialar doğrulandı mı?
Jensen Huang ile bağlantılı bir kişi hakkındaki casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmadı. Çin yönetimi iddiayı reddetti; konuyla ilgili şirketler ve ABD makamlarından tüm ayrıntıları netleştiren ortak bir açıklama gelmedi.