ABD Başkanı Donald Trump, federal kaynaklı dolandırıcılık iddialarına ilişkin ihbarları teşvik etmek amacıyla 25 milyon dolarlık Dolandırıcılık İhbar Teşvik Programı’nı açıkladı. Washington’daki Beyaz Saray Oval Ofis’te 20 Ekim Salı günü yapılan açıklamada Başkan Yardımcısı JD Vance de yer aldı. Program, ihbarın mahkûmiyet ya da önemli bir federal yaptırımla sonuçlanması şartıyla vatandaşlara mali ödül verilmesini öngörüyor.
Ödül programı Beyaz Saray’daki Oval Ofis’te açıklandı
Programın yönetimini ABD Adalet Bakanlığı üstlenecek. İhbarlar, federal hükûmetin fraud.gov adresindeki bildirim sistemi üzerinden alınacak. Başvuru sahiplerinden gördükleri, duydukları veya belgeledikleri durumu; ilgili kişi, tarih, tutar ve kayıt ayrıntılarıyla anlatmaları istenecek.
Açıklanan kurallara göre yalnızca şüphe bildirmek ödül almak için yeterli olmayacak. İhbarın bir ceza davasında mahkûmiyetle veya kayda değer bir federal idari yaptırımla sonuçlanması gerekecek. Programın özellikle evde sağlık hizmetleri, bakımevleri, çocuk bakım merkezleri ve özel hizmetlerdeki dolandırıcılık iddialarına odaklanacağı bildirildi.
Trump, vatandaşların kamu kaynaklarının kullanımını denetlemeye katkı sunabileceğini söyledi. JD Vance ise girişimin, mevcut ihbar mekanizmalarının kapsamadığı federal program dolandırıcılıklarına yönelik yeni bir teşvik oluşturduğunu belirtti. Vance, federal hükûmette tespit edilen dolandırıcılık vakalarının büyük bölümünün mevcut yanlış beyan davaları düzenlemesinin dışında kaldığını savundu.
Ödeme koşullarında 30 bin dolar ve yüzde 1 farkı
Programın kamuya açık kurallarında, uygun ihbarlar için en fazla 30 bin dolar ödeme yapılabileceği yazıyor. Ödülün verilmesi ve miktarının belirlenmesinde Adalet Bakanlığının takdir yetkisine sahip olduğu belirtiliyor.
Trump ise Oval Ofis’teki konuşmasında, çok büyük tutarlı dolandırıcılıkların ortaya çıkarılmasına yardım eden kişilere bulunan meblağın yüzde 1’i oranında komisyon verilebileceğini söyledi. Yüzde 1 oranı, 1 milyar dolarlık bir vakada 10 milyon dolara ulaşacağı için 30 bin dolarlık üst sınırla uyuşmuyor.
Resmî program bilgileri ile Trump’ın konuşmasındaki yüzde 1 önerisi arasındaki farkın nasıl uygulanacağı henüz açıklanmadı. Programın 25 milyon dolarlık toplam fonunun hangi ödeme formülüne göre kullanılacağı da ayrıntılandırılmadı. Ödül tutarları, başvuruların niteliği ve soruşturmalarda sağladığı katkı temelinde belirlenecek.
Nick Shirley’e verilen 10 bin doların arka planı
Açıklamaya bağımsız içerik üreticisi Nick Shirley de katıldı. Shirley’e Minnesota’daki kamu destekli çocuk bakım hizmetlerine ilişkin videoları nedeniyle 10 bin dolarlık ödeme verildiği bildirildi. Shirley’in program kapsamındaki ilk ödeme alan kişi olduğu aktarıldı.
Shirley, 2025 sonunda yayımladığı videolarda bazı çocuk bakım merkezlerinin hizmet vermediği hâlde kamu kaynağı aldığı iddialarını gündeme getirmişti. Videolarda yer alan iddialar tek başına dolandırıcılık kanıtı oluşturmuyor. Bazı merkezlere yönelik daha sonraki resmî incelemelerde faaliyetlerin beklenen biçimde sürdüğü bildirildi.
Minnesota’da çocuk bakım yardımları ve başka kamu programlarına ilişkin federal soruşturmalar Shirley’in videolarından önce de yürütülüyordu. Bir çocuk bakım merkezinin eski yöneticisi, yanlış çocuk bakım yardımı talepleri ve çocuk beslenme programına ilişkin suçlamalar kapsamında temmuz ayında suçunu kabul etmişti. Yetkililer, bireysel dosyalardaki kanıtların yargı sürecinde değerlendirileceğini vurguluyor.
Ödül yetkisi ve mevcut ihbar sistemleri
Trump, aynı olay hakkında birden fazla ihbar gelmesi durumunda ödül paylaşımına ilişkin anlaşmazlıklarda kişisel olarak hakemlik yapabileceğini söyledi. Adalet Bakanlığının program metni ise ödül verme ve yetki kullanma konusunda karar merciinin bakanlık olduğunu gösteriyor. Trump’ın sözünü ettiği kişisel hakemlik rolünün resmî kurallara nasıl yansıyacağı belirsizliğini koruyor.
ABD’de finansal dolandırıcılık ihbarcıları için mevcut sistemler bulunuyor. Yanlış Beyanlar Yasası kapsamında, hükûmetin bir dava açması veya davaya katılması hâlinde ihbarcılar tahsil edilen ceza tutarının belirli bir yüzdesini alabiliyor. Yeni program, ihbarcıların büyük para cezaları ya da müsadere kararları beklemeden, soruşturmanın daha erken safhalarında ödül alabilmesine imkân tanımayı hedefliyor.
Trump ayrıca gazetecilerin de çalıştıkları kurumun izin vermesi ve ilgili kurallara uyması hâlinde programa katılabileceğini söyledi. Gazetecilerin ödül almasına ilişkin etik ve kurumsal kuralların nasıl ele alınacağına dair ek bir düzenleme açıklanmadı.
Programın hedeflediği alanlar ve belirsizlikler
Yönetim, programı federal yardım ve sağlık harcamalarındaki usulsüz ödemeleri azaltma planının parçası olarak sunuyor. Trump, mart ayında dolandırıcılığı ortadan kaldırmaya yönelik bir görev gücü kurmuş ve başkanlığına JD Vance’i getirmişti. Görev gücü, federal kurumlar arasında bilgi paylaşımını artırmayı ve hak sahipliği kontrollerini sıkılaştırmayı amaçlıyor.
Etkinlikte Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezleri Başkanı Mehmet Öz, kişisel bakım hizmetlerine ilişkin belgelendirme ve harcama soruları nedeniyle California’ya yönelik 1,2 milyar dolarlık Medicaid ödemesinin ertelendiğini açıkladı. Ödeme ertelemesinin nihai sonucu, inceleme tamamlandıktan sonra netleşecek.
Programın başarısı, ihbarların güvenilir biçimde incelenmesine, asılsız başvuruların ayıklanmasına ve ödül kararlarının şeffaf kurallarla alınmasına bağlı olacak. Kamuya açık metin, ihbarların ceza veya önemli yaptırım sonucuna ulaşması şartını koyarken; yüksek tutarlı vakalardaki yüzde 1 komisyon iddiası için resmî bir uygulama çerçevesi henüz sunmuyor.
Sıkça Sorulanlar
Trump'ın Dolandırıcılık İhbar Teşvik Programı nedir?
Dolandırıcılık İhbar Teşvik Programı, federal hükûmet programlarındaki şüpheli dolandırıcılıkları bildiren kişilere mali ödül verilmesini öngören 25 milyon dolarlık ABD girişimidir.
Program kapsamında ihbar nasıl yapılacak?
İhbarlar fraud.gov üzerinden gönderilecek. Başvurunun ödüle uygun sayılması için ihbarın mahkûmiyet veya önemli bir federal yaptırımla sonuçlanması gerekiyor.
Dolandırıcılık ihbarı yapanlara ne kadar ödeme yapılacak?
Programın resmî bilgilerinde uygun ihbarlar için en fazla 30 bin dolar ödül yer alıyor. Donald Trump ise büyük tutarlı dolandırıcılıkların ortaya çıkarılmasında yüzde 1 komisyon verilebileceğini söyledi; iki ödeme açıklaması arasındaki uygulama farkı netleşmedi.
Nick Shirley neden 10 bin dolar aldı?
Nick Shirley'e Minnesota'daki kamu destekli çocuk bakım hizmetlerine ilişkin videoları nedeniyle 10 bin dolar verildiği bildirildi. Videolardaki iddialar tek başına dolandırıcılık kanıtı sayılmıyor; ilgili dosyalar kanıt ve yargı süreçleriyle değerlendiriliyor.
Ödül kararını kim verecek?
Adalet Bakanlığının program metni, ödül verme konusunda bakanlığa takdir yetkisi tanıyor. Donald Trump, aynı ihbar için yarışan başvurular olduğunda hakemlik yapabileceğini söyledi; kişisel rolün resmî kurallardaki yeri açıklanmadı.