Rusya’da sağlık kuruluşlarıyla bağlantılı HIV ve viral hepatit bulaşma odakları, 2025 kayıtlarında son 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Yetkili kurumların verilerine göre sekiz kesinleşmiş odakta toplam 104 kişi enfekte oldu. 2026’da 10 idari bölgede 11 şüpheli odak için inceleme sürerken, ülkenin 27 bölgesinde HIV’in genel nüfusa yayıldığını gösteren ölçütlerin görüldüğü bildirildi.
2025 kayıtlarında sekiz odakta 104 kişi etkilendi
2025 yılında sağlık kuruluşlarında belirlenen sekiz enfeksiyon odağındaki 104 kişinin tamamı yalnızca HIV hastası değil. Kayıtlarda viral hepatit C kümeleri ile HIV ve hepatitin birlikte görüldüğü karma enfeksiyonlar yer alıyor. Bu ayrım, sağlık hizmeti kaynaklı tüm enfeksiyonların HIV bulaşması olarak değerlendirilmemesi bakımından önem taşıyor.
Sağlık kuruluşlarındaki enfeksiyonların son 15 yılın en yüksek düzeyine çıkması, ülkedeki toplam yeni HIV tanılarının da rekor kırdığı anlamına gelmiyor. Rusya’da 2025’te 45 bin yeni HIV vakası kaydedildi. Yeni tanı sayısı, 2024’e göre yüzde 13,4 azaldı.
2026 yılına ilişkin veriler ise kesinleşmiş vaka toplamı değil, devam eden soruşturmaları kapsıyor. On bölgede 11 şüpheli enfeksiyon odağı inceleniyor. Moskova’da 22 hepatit C vakasının saptandığı ayrı bir kümeye yönelik soruşturma da bulunuyor.
Hijyen ihlalleri bulaşmalarda öne çıkan neden oldu
Uzmanlar, bulaşmaların başlıca nedenleri arasında enfeksiyon kontrolü kurallarının ihlal edilmesini gösteriyor. Tek kullanımlık kateterlerin veya kan şekeri ölçüm cihazlarının birden fazla hastada kullanılması, soruşturmalarda öne çıkan uygulamalar arasında yer alıyor. Henüz tanı almamış enfekte kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurması da bulaşma kaynağının belirlenmesini zorlaştırıyor.
Son iki yıldaki büyük kümelerden birinde Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’ndeki bir sanatoryumda 82 kişi enfekte oldu. Hastaların 76’sında hepatit C, altısında ise karma enfeksiyon saptandı. Kamçatka ve Buryatya’daki onkoloji birimlerinde sırasıyla 147 ve 42 hastaya hepatit bulaştığı bildirildi. Samara ve Kursk bölgelerindeki diyaliz merkezlerinde tespit edilen üç hepatit C odağı ise toplam 26 kişiyi etkiledi.
Kan, organ ve doku bağışçılarında hepatit C antikoru ile viral RNA testleri yaygın biçimde uygulanıyor. Buna karşılık diyaliz, hematoloji ve organ nakli hastaları gibi gruplarda RNA taramalarının yeterli düzeyde yapılmadığı belirtiliyor. 2026’da kan bileşenleri nakli sırasında iki HIV bulaşması tespit edilmesi de altı yıl sonra kayda geçen ilk olaylar oldu.
Yirmi yedi bölgede yayılım ölçütü saptandı
Rospotrebnadzor bünyesindeki epidemiyoloji kurumu, Rusya’nın 27 bölgesinde HIV’in belirli risk gruplarının ötesine geçerek genel nüfusta yayıldığını gösteren “genelleşmiş salgın” ölçütünün oluştuğunu bildirdi. Söz konusu bölgelerde hamile kadınların yüzde 1’inden fazlasında HIV tespit ediliyor. Kemerovo, İrkutsk ve Sverdlovsk, tablonun en ağır olduğu bölgeler arasında sıralandı.
Yirmi yedi bölge değerlendirmesi, hastane kaynaklı bulaşma odaklarından farklı bir epidemiyolojik göstergeyi ifade ediyor. Bazı değerlendirmeler, aynı bölge sayısının önceki yıllarda da kullanıldığını ve hesaplama yöntemine göre değişebildiğini belirtiyor. Dolayısıyla sayı, 2026’da ilk kez ortaya çıkan yeni bir yayılım dalgası olarak yorumlanmamalı.
Rusya’da doğrulanmış HIV tanısı bulunan kişi sayısı 1,23 milyonun üzerinde. HIV ile yaşayanların ortalama yaşı son 15 yılda 32’den 44’e yükseldi. Yetkililer, 40-49 yaş grubundaki erkeklerin yüzde 3’ünden fazlasının HIV taşıdığını; yeni bulaşmaların yaklaşık üçte ikisinin heteroseksüel cinsel temasla gerçekleştiğini bildiriyor.
Kayıt yöntemleri HIV verilerinde fark yaratıyor
Rospotrebnadzor ile Sağlık Bakanlığının açıkladığı HIV verileri arasında yaklaşık 385 bin 555 kişilik fark bulunuyor. Rospotrebnadzor, laboratuvar bildirimleri ve doğrulanmış pozitif test sonuçlarını esas alarak 1,23 milyonun üzerinde kişiye işaret ediyor. Sağlık Bakanlığı kayıtlarında düzenli doktor takibindeki kişi sayısı 846 bin 500 olarak yer alıyor.
Fark, iki kurumun farklı grupları ölçmesinden kaynaklanıyor. İlk veri doğrulanmış tanıların daha geniş toplamını, ikinci veri ise sağlık sisteminde düzenli izlem altında bulunan kişileri kapsıyor. HIV ile yaşayanların yalnızca yaklaşık yarısında viral yükün baskılanabildiği de bildirildi.
HIV testlerinin sayısı son 10 yılda yüzde 75 artarak 2025’te 54 milyona ulaştı. Buna rağmen yüksek risk taşıyan grupların test edilenler içindeki payı geriledi. Mevcut önleme ve tedavi yöntemleri değişmezse, HIV ile yaşayan kişi sayısının 2030’a kadar 1,47 milyona ulaşabileceği; yıllık ölüm sayısının ise 51 bine çıkabileceği öngörülüyor.
Tedavi bütçesi yeni vaka sayısının gerisinde kaldı
HIV ile bağlantılı yıllık ölümler Rusya’da son yıllarda 30 bin ila 34 bin arasında seyretti. Yeni tanılar ve ölümler azalırken, her ölüm karşılığında yaklaşık 1,5 yeni enfeksiyon tespit edilmesi toplam HIV nüfusunun artmaya devam ettiğini gösteriyor.
Uzmanlar, önleme programlarına ayrılan kaynakların ve risk gruplarına yönelik taramaların artırılması gerektiğini vurguluyor. 2025’te 45 bin yeni HIV vakası kaydedilmesine karşın, 2027 bütçe taslağında ilaçlar için öngörülen ek kaynağın yalnızca 30 bin yeni kişinin tedavisini karşılayacak düzeyde olduğu bildirildi. Sağlık hizmetlerinde steril malzeme, düzenli test ve tedaviye erişim, enfeksiyon kontrolünde belirleyici başlıklar olmaya devam ediyor.
Sıkça Sorulanlar
Rusya’da sağlık kuruluşlarında kaç kişi enfekte oldu?
2025 yılında kesinleşen sekiz sağlık kuruluşu kaynaklı enfeksiyon odağında toplam 104 kişi etkilendi. Toplam, yalnızca HIV vakalarını değil, hepatit C ve karma HIV-hepatit enfeksiyonlarını da içeriyor.
Rusya’da 2026 yılında kaç şüpheli bulaşma odağı araştırılıyor?
Rusya’nın 10 idari bölgesinde sağlık kuruluşlarıyla bağlantılı HIV ve hepatit bulaşması şüphesi bulunan 11 odak için 2026 yılında soruşturma yürütülüyor. Soruşturmalar tamamlanmadığı için veriler kesinleşmiş 2025 kayıtlarıyla aynı kapsamda değil.
Rusya’daki 27 bölgede genelleşmiş HIV yayılımı ne anlama geliyor?
Genelleşmiş HIV yayılımı, virüsün yalnızca belirli risk gruplarında değil, genel nüfusta da yaygınlaştığını gösteren epidemiyolojik değerlendirmedir. Söz konusu bölgelerde hamile kadınların yüzde 1’inden fazlasında HIV saptandığı bildirildi.
Sağlık kuruluşlarındaki HIV ve hepatit bulaşmalarının nedenleri neler?
Uzmanlar, tek kullanımlık kateter ve kan şekeri ölçüm cihazlarının yeniden kullanılması gibi hijyen ihlallerini başlıca nedenler arasında sayıyor. Risk gruplarına yönelik yetersiz tarama da enfeksiyonların geç saptanmasına neden olabiliyor.
Rusya’daki HIV verilerinde neden farklı rakamlar açıklanıyor?
Rospotrebnadzor doğrulanmış laboratuvar tanılarını, Sağlık Bakanlığı ise düzenli doktor takibinde bulunan kişileri esas alıyor. Farklı kayıt yöntemleri nedeniyle iki kurumun açıkladığı rakamlar arasında yaklaşık 385 bin 555 kişi fark bulunuyor.