Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusundaki Kuzey Kivu eyaletinde bir askeri mahkeme, isyan, emre itaatsizlik ve cephe hattını terk etme suçlamalarıyla yargılanan 66 askere idam cezası verdi. Walikale’de görülen davada 71 asker yargılandı; dört asker beraat etti, bir askere de 10 yıl hapis cezası verildi. Karar, hükümet güçlerinin FRN koalisyonu ve bağlantılı silahlı gruplarla çatıştığı dönemde açıklandı.
Walikale’de 71 asker askeri mahkemeye çıkarıldı
Goma Garnizon Askeri Mahkemesi, 12 gün süren yargılamanın ardından kararını verdi. Sanıklar, Demokratik Kongo Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri’nin 3415’inci Alayı’nda görev yapıyordu. Askerlerin, Humura çevresindeki çatışmalarda görev yerlerini terk ettiği ve komuta emirlerine uymadığı öne sürüldü.
Askerler 20 Ekim’de gözaltına alındı. Gözaltı yerine ilişkin bilgilerde farklılık bulunuyor: bazı kayıtlarda Walikale, bazı kayıtlarda ise Ngora adı geçiyor. Suçlamaların, Ntoto ve Humura çevresinde FRN mensuplarıyla yaşanan çatışmalarla bağlantılı olduğu bildirildi.
Savcılık, 70 sanık için idam cezası, istihbarat biriminde görevli bir asker için 10 yıl hapis talep etmişti. Mahkeme, 66 asker hakkında idam hükmü kurdu; dört sanığı beraat ettirdi ve bir sanığa 10 yıl hapis verdi. Bazı sanıklar ayrıca cinayet ve askeri mühimmatın usulsüz kullanımı suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı.
Mahkeme 66 sanık için idam cezası verdi
İdam kararları, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Mart 2024’te infazlara yönelik yaklaşık 20 yıllık fiilî moratoryumu kaldırmasının ardından askeri mahkemelerin verdiği en geniş kapsamlı hükümler arasında yer aldı. Hükümet, moratoryumun kaldırılmasını ağır güvenlik tehditleri, silahlı isyanlar, vatana ihanet ve savaş suçlarıyla mücadele gerekçesine dayandırmıştı.
Moratoryumun kaldırılmasına rağmen ülkede karar sonrasında resmî infaz yapıldığına dair bilgi bulunmuyor. İnsan hakları örgütleri, ölüm cezasının yeniden uygulanmasına ve askeri mahkemelerdeki yargılamalarda adil yargılanma güvencelerine ilişkin endişelerini sürdürüyor.
Ekim ayında Güney Kivu’daki başka bir askeri mahkeme de cephe hattından çekildikleri suçlamasıyla 27 askere idam cezası vermişti. Yıl başından beri askeri davalarda en az 507 askerin mahkûm edildiği, 381 asker hakkında idam hükmü kurulduğu bildirildi.
Ordu disiplin gerekçesiyle davayı yürüttü
Ordu yetkilileri, Walikale’deki davanın Kuzey Kivu ve Güney Kivu’daki birliklerde disiplini güçlendirmek için yürütüldüğünü açıkladı. Hükümet güçleri, doğu bölgelerinde uzun süredir çok sayıda silahlı grupla mücadele ediyor. Ordu mensupları ise düşük ücret, yetersiz teçhizat ve lojistik eksikliklerin cephe görevlerini zorlaştırdığını söylüyor.
FRN, M23 hareketi ile Kongo Nehri İttifakı’nın da yer aldığı silahlı bir koalisyon olarak tanımlanıyor. Eski Cumhurbaşkanı Joseph Kabila, ekim ayında koalisyonun lideri olarak duyuruldu. Kabila, M23’e destek verdiği iddiaları nedeniyle 2025’te vatana ihanet, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan gıyabında idama mahkûm edilmiş, suçlamaları reddetmişti.
Doğu Kongo’da çatışmalar ve idam cezaları arttı
Kuzey Kivu ve Güney Kivu, maden kaynakları bakımından zengin olmalarının yanı sıra yıllardır süren silahlı çatışmaların merkezinde bulunuyor. M23, 2025’in başlarında Goma ve Bukavu kentlerini ele geçirdi; örgüt Kuzey Kivu ve Güney Kivu’da önemli alanlarda varlığını koruyor.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti yönetimi, Ruanda’yı M23’e destek vermekle suçluyor. Ruanda yönetimi ve M23 hareketi suçlamaları reddediyor. Bölgedeki çatışmalar, askeri kontrolün zayıfladığı yerlerde sivillerin yer değiştirmesine, temel hizmetlerin aksamasına ve insani ihtiyaçların büyümesine neden oluyor.
Walikale kararı, hükümet güçlerinin silahlı gruplar karşısındaki askeri baskıyı disiplin cezalarıyla azaltma arayışını gösteriyor. İdam hükümlerinin temyiz ve infaz aşamalarına ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı.
Sıkça Sorulanlar
Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 66 asker neden idama mahkûm edildi?
66 asker, FRN koalisyonuyla çatışmalar sırasında mevzilerini terk etmek, isyan etmek ve askeri emirlere uymamak suçlamalarıyla idama mahkûm edildi.
Walikale'deki askeri davada kaç kişi yargılandı?
Walikale'deki askeri mahkemede 71 asker yargılandı. Mahkeme 66 askere idam cezası verdi, dört askeri beraat ettirdi ve bir askere 10 yıl hapis cezası verdi.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti idam cezasını ne zaman yeniden uygulamaya açtı?
Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Mart 2024'te yaklaşık 20 yıldır yürürlükte olan infaz moratoryumunu kaldırdı. Resmî kayıtlarda moratoryumun kaldırılmasından sonra infaz yapıldığına dair bilgi bulunmuyor.
FRN nedir ve çatışmalarda nasıl bir rolü var?
Ulusun Yeniden Kuruluş Cephesi (FRN), M23 hareketi ve Kongo Nehri İttifakı'nın da yer aldığı silahlı koalisyondur. FRN, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusunda hükümet güçleriyle çatışıyor.