Romanya Parlamentosu, Avrupa Birliği yanlısı liberal siyasetçi Siegfried Mureșan’ın hükümetini 30 Eylül Çarşamba günü yapılan oylamada onaylamadı. Mureșan’ın 233 oya ihtiyaç duyduğu oylamada 182 oyda kalması, mayıstan beri süren hükümet krizinde erken parlamento seçimi ihtimalini artırdı. Cumhurbaşkanı Nicușor Dan ise erken seçimin siyasi açmazı çözmeyeceği görüşünde.
Mureșan hükümeti Meclisten güvenoyu alamadı
Avrupa Parlamentosu üyesi Siegfried Mureșan, görevden düşen liberal Başbakan Ilie Bolojan’ın ardından Cumhurbaşkanı Nicușor Dan’ın başbakanlık için gösterdiği son adaydı. Mureșan, Avrupa Birliği yanlısı ve kapsamlı reform programı yürütecek bir kabine kurma sözü verdi.
Ancak Meclisteki sandalye dağılımı Mureșan’a yeterli desteği sağlamadı. Eski iktidar ortaklarından üç partinin desteğine rağmen adayın hükümeti güvenoyu eşiğinin altında kaldı. Mureșan, genel kurul konuşmasında Romanya’nın reformlarla ilerlemesi ya da mevcut düzeni koruması arasında bir tercih yapacağını söyledi.
Mureșan’ın adaylığı, Cumhurbaşkanı Dan’ın hükümet krizinin başlamasından sonra yaptığı üçüncü başbakan adaylığı oldu. Önceki adaylardan biri adaylıktan çekildi, diğer aday ise kabinesi için Meclis desteği bulamadı. Mureșan oylaması, Dan’ın adaylarından ikinci kez parlamenter onay çıkmaması anlamına geliyor.
Erken seçim olasılığı anayasal eşiğe yaklaştı
Romanya Anayasası, başbakan adaylarının parlamentodan tekrar tekrar onay alamaması halinde Cumhurbaşkanına Meclisi feshederek erken seçime gitme imkânı tanıyor. Mureșan’ın reddiyle birlikte erken seçim için hukuki koşulların oluştuğu yönündeki değerlendirmeler güç kazandı.
Nicușor Dan, parlamentonun feshedilmesine sıcak bakmıyor. Dan, Çekya ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, Romanyalıların büyük çoğunluğunun krizin sona ermesini istediğini ve siyasi partilerin uzlaşmaya yönelmesi gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanı, erken seçimin ülkeye istikrar getirmeyebileceğini daha önce de vurguladı.
Romanya, 1989’da komünist rejimin sona ermesinden beri erken parlamento seçimi yapmadı. Siyasi analistlerin değerlendirmesine göre seçim kararı alınması halinde yeni bir hükümetin kurulması yaklaşık dört ay sürebilir. Uzun hükümet boşluğu, bütçe ve reform kararlarını daha da geciktirebilir.
Kriz, kemer sıkma politikalarıyla derinleşti
Siyasi kriz, Avrupa Birliği yanlısı dört partili koalisyonun mayısta dağılmasıyla başladı. Sosyal Demokrat Parti, Ilie Bolojan hükümetinin kemer sıkma tedbirleri nedeniyle koalisyondan ayrıldı. Sosyal Demokratlar daha sonra muhalefetteki aşırı sağ partilerle birlikte Bolojan’ın görevden alınmasına destek verdi.
Parlamentodaki en büyük güç olan Sosyal Demokrat Parti, başbakanlık görevini talep ediyor ve Mureșan’a destek vermeyi reddediyor. Parti, 129 milletvekiliyle hükümet kurma hesaplarında belirleyici konumda bulunuyor. Mureșan’ın merkez sağ Avrupa Halk Partisi içindeki üst düzey görevi de Sosyal Demokrat Parti ile yaşanan siyasi gerilimi artırdı.
Cumhurbaşkanı Dan, siyasi partileri ulusal çıkarlardan çok seçim hesaplarına odaklanmakla eleştirdi. Dan, aşırı sağı içeren bir hükümeti de dışlıyor. Söz konusu tutum, Cumhurbaşkanının başbakan adayı için Mecliste geniş tabanlı uzlaşma bulmasını zorlaştırıyor.
Aşırı sağın yükselişi seçim hesabını etkiliyor
Rumenlerin Birliği İttifakı, Mureșan hükümetine oy vermeyeceğini oylama öncesinde açıkladı. Partinin lideri George Simion, erken seçim çağrısını yinelerken Cumhurbaşkanı Dan’ın anayasal koşullar oluşmasına rağmen seçim kararı almaması durumunda görevden alma girişimiyle karşılaşabileceğini söyledi.
Aşırı sağ partiler, Meclisin yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Son kamuoyu yoklamalarında Rumenlerin Birliği İttifakı’nın oy oranı yüzde 36 ile yüzde 40 bandında gösteriliyor. Erken seçimden en fazla fayda sağlayabilecek siyasi gücün aşırı sağ olması, Cumhurbaşkanı Dan’ın seçim kararına mesafeli yaklaşmasının başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Nicușor Dan, Mayıs 2025’te yenilenen cumhurbaşkanlığı seçimini George Simion karşısında kazanmıştı. Romanya’da siyasi belirsizlik, Aralık 2024’teki cumhurbaşkanlığı seçiminin Rusya’nın aşırı sağ aday Călin Georgescu lehine müdahalede bulunduğu iddiaları üzerine iptal edilmesinden sonra derinleşmişti.
Ekonomik göstergeler hükümet kurma baskısını artırıyor
Avrupa Birliği ve NATO üyesi Romanya, Ukrayna sınırındaki konumuyla bölgesel güvenlik bakımından da önem taşıyor. Yaklaşık 19 milyon nüfuslu ülkede siyasi istikrarsızlık, kamu maliyesi ve enflasyon sorunlarının çözümünü zorlaştırıyor.
Romanya, Avrupa Birliği içindeki en yüksek kamu açığı ve enflasyon oranlarıyla mücadele ediyor. Kredi derecelendirme kuruluşları ağustosta, siyasi krizin kamu açığını azaltmaya yönelik reformların hız kaybetmesi riski yarattığı gerekçesiyle ülkenin görünümünün negatif kaldığını bildirdi.
Siyasi analist Cristian Pîrvulescu, Cumhurbaşkanı Dan’ın erken seçime başvurmadan önce yeni bir aday, hatta teknokrat bir isim seçebileceğini öngörüyor. Böyle bir tercih, Meclisteki partilerin yeni bir koalisyon formülü üzerinde anlaşmasına bağlı olacak. Anlaşma sağlanamazsa Romanya, ekonomik baskıların sürdüğü dönemde sandığa gitme kararıyla karşı karşıya kalacak.
Sıkça Sorulanlar
Romanya Parlamentosu Siegfried Mureșan'ın hükümetini neden reddetti?
Siegfried Mureșan'ın hükümeti, Romanya Parlamentosunda gereken 233 oya ulaşamadı ve 182 oyda kaldı. Sosyal Demokrat Parti ile Rumenlerin Birliği İttifakı, Mureșan'a destek vermedi.
Romanya'da erken seçim yapılacak mı?
Mureșan'ın reddedilmesi, erken seçim için anayasal koşulları güçlendirdi. Cumhurbaşkanı Nicușor Dan henüz Meclisi feshetme kararı almadı ve partilerden uzlaşarak hükümet kurmalarını istiyor.
Romanya'daki hükümet krizi ne zaman başladı?
Hükümet krizi, Avrupa Birliği yanlısı dört partili koalisyonun Mayıs 2026'da dağılmasıyla başladı. Sosyal Demokrat Parti, kemer sıkma tedbirleri nedeniyle koalisyondan ayrılarak Başbakan Ilie Bolojan'ın görevden alınmasına destek verdi.
Erken seçimden hangi siyasi güç avantaj sağlayabilir?
Son kamuoyu yoklamalarında Rumenlerin Birliği İttifakı yüzde 36 ile yüzde 40 arasında gösteriliyor. Aşırı sağın yükselişi, Cumhurbaşkanı Nicușor Dan'ın erken seçim kararına temkinli yaklaşmasında etkili oluyor.