Türkiye Sigorta Birliği (TSB), sermaye piyasalarındaki fon tasfiye kararlarının ardından Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) ilişkin kamuoyundaki endişelere yanıt verdi. TSB, BES’te sistemik risk, likidite sorunu veya operasyonel aksama yaşanmadığını; piyasa dalgalanmalarının fon değerleri üzerindeki etkisinin yakından izlendiğini açıkladı.
TSB açıklaması, tasfiye edilen fonların ağırlıkla serbest fon niteliğinde olduğuna işaret etti. Birlik, serbest fonların BES portföylerinde yer almadığını ve yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarının hukuki, operasyonel ve denetim yapılarının birbirinden farklı olduğunu vurguladı.
TSB, BES’te likidite sorunu olmadığını bildirdi
Sermaye piyasalarındaki fiyat hareketleri, özellikle hisse senedi ağırlıklı ve değişken fonların günlük değerlerinde düşüşe neden olabiliyor. TSB, fon değerlerindeki kısa vadeli değişimin BES’te likidite sıkışıklığı veya sistemin işleyişinde aksama anlamına gelmediğini belirtti.
Açıklamada, emeklilik şirketi, portföy yönetim şirketi ve saklama kuruluşunun görevlerinin birbirinden ayrıldığı hatırlatıldı. Görev ayrılığı, katılımcı varlıklarının yönetimi, saklanması ve gözetiminde farklı kurumların sorumluluk üstlenmesini sağlıyor.
TSB, BES’in düzenli katkı paylarıyla uzun vadeli tasarruf oluşturmak üzere tasarlandığını da kaydetti. Katılımcıların kısa süreli piyasa hareketleri yerine risk tercihlerini, birikim hedeflerini ve sistemde kalma sürelerini dikkate alarak karar vermesi gerektiği belirtildi.
BES ve OKS fon büyüklüğü 2,566 trilyon lirada
Emeklilik Gözetim Merkezi’nin 28 Eylül 2026 tarihli verilerine göre BES ve Otomatik Katılım Sistemi’ndeki (OKS) toplam katılımcı sayısı 18,3 milyona yaklaştı. Devlet katkısı dahil BES fon büyüklüğü 2,4 trilyon lirayı aşarken, OKS fon büyüklüğü 164 milyar liranın üzerine çıktı. İki sistemin toplam fon büyüklüğü 2,566 trilyon lira olarak hesaplandı.
Sistem büyüklüğü 14 Eylül’de 2,613 trilyon lira seviyesindeydi. Toplamdaki düşüş, piyasa hareketleri ve fon değerlemelerinin etkisiyle 28 Eylül itibarıyla yaklaşık 47 milyar lira oldu. Fon değerindeki değişim ile katılımcıların net nakit çıkışı aynı anlama gelmiyor; piyasa fiyatlarındaki gerileme, toplam büyüklüğü nakit çıkışı olmadan da azaltabiliyor.
Bazı hesaplamalar, 11-29 Eylül döneminde BEFAS’a açık BES fonlarının büyüklüğünün 74,4 milyar lira gerilediğini ve net 6,67 milyar lira nakit çıkışı yaşandığını öne sürdü. Aynı hesaplamalarda BEFAS’a kapalı fonlara 11,13 milyar lira giriş olduğu bildirildi. TSB’nin paylaştığı sektör verilerinde ise 14-18 Eylül döneminde yeni girişlerin sonraki haftaya göre yüzde 4 azaldığı, ayrılma taleplerinin yüzde 22 ve gerçekleşen çıkışların yüzde 9 gerilediği yer aldı.
Fonlar çoklu denetim ve saklama sistemiyle izleniyor
BES fonları; Sermaye Piyasası Kurulu, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Emeklilik Gözetim Merkezi ve Takasbank’ın düzenleme, gözetim, denetim ve saklama uygulamalarına tabi bulunuyor. Fon varlıklarının saklama kuruluşunda tutulması, portföy yönetim faaliyetinden ayrı bir kontrol katmanı oluşturuyor.
Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından kurulan Fon Gözetim Platformu, fon operasyonlarındaki hata, ihmal, olağan dışı hareket ve şüpheli işlemlerin erken aşamada saptanmasına yönelik çalışıyor. Platform; fon, portföy varlığı, saklama ve piyasa işlemlerine dair farklı veri kaynaklarını karşılaştırmalı olarak inceliyor.
Fon Performans Değerlendirme Sistemi de emeklilik yatırım fonlarının yönetim performansını takip ediyor. TSB, denetim ve gözetim araçlarının BES katılımcılarının birikimlerine ilişkin riskleri izlemek için kullanıldığını bildirdi.
Katılımcılar fon dağılımını yılda 12 kez değiştirebiliyor
BES katılımcıları, mevzuat çerçevesinde fon dağılımlarını yılda 12 kez değiştirebiliyor. Fon değişikliği hakkı, katılımcıların piyasa koşulları ile kişisel risk tercihleri doğrultusunda portföylerini yeniden dengelemesine imkân tanıyor.
Sistemdeki yüzde 20 devlet katkısı da uzun vadeli tasarrufları destekleyen unsurlar arasında bulunuyor. Devlet katkısından tam yararlanma koşulları, sistemde kalış süresi ve mevzuattaki diğer şartlara bağlı olarak uygulanıyor.
TSB’nin açıklaması, tasfiye kararlarının kapsadığı fonlarla emeklilik yatırım fonlarının ayrıştırılması gerektiğine işaret ediyor. BES’teki fon değerleri piyasa koşullarına göre değişebilse de TSB, 30 Eylül itibarıyla sistem genelinde likidite ya da operasyonel sorun tespit edilmediğini bildirdi.
Sıkça Sorulanlar
Türkiye Sigorta Birliği BES hakkında ne açıkladı?
Türkiye Sigorta Birliği, 30 Eylül 2026 itibarıyla Bireysel Emeklilik Sistemi'nde sistemik risk, likidite sorunu veya operasyonel aksama tespit edilmediğini bildirdi. Birlik, piyasa dalgalanmalarının fon değerlerine etkisini izlediğini açıkladı.
Tasfiye edilen fonlar BES fonlarını kapsıyor mu?
Türkiye Sigorta Birliğine göre tasfiye edilen fonların en büyük bölümünü serbest fonlar oluşturuyor. Serbest fonlar, Bireysel Emeklilik Sistemi kapsamındaki emeklilik yatırım fonları arasında yer almıyor.
BES ve OKS'nin toplam fon büyüklüğü ne kadar?
Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre BES ve Otomatik Katılım Sistemi'nin toplam fon büyüklüğü 28 Eylül 2026 itibarıyla 2,566 trilyon lira oldu. Toplam katılımcı sayısı 18,3 milyona yaklaştı.
BES katılımcıları fon dağılımını kaç kez değiştirebilir?
BES katılımcıları, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde fon dağılımlarını yılda 12 kez değiştirebilir. Katılımcılar, fon tercihlerini risk profilleri ve uzun vadeli hedefleri doğrultusunda güncelleyebilir.