ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon, Irak’taki IŞİD’le Mücadele Operasyonu’nu 30 Eylül’de tamamladı. Pentagon, son ABD askerleri ile askeri ekipmanın Irak’ın kuzeyindeki Erbil Hava Üssü’nden düzenli biçimde ayrıldığını açıkladı. Çekilme, Washington ile Bağdat’ın 2024’te yaptığı anlaşmanın son aşamasını oluşturuyor.
Erbil Hava Üssü’ndeki son birlikler ayrıldı
Erbil Hava Üssü, 2014’te kurulan koalisyonun Irak’taki ana operasyon merkezlerinden biri olarak kullanıldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, üste bulunan personel ve ekipmanın 30 Eylül’de çekilmesiyle Irak’taki IŞİD’le Mücadele Operasyonu’nun sona erdiğini bildirdi.
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, 12 yıllık askeri kampanyanın IŞİD’i Irak ve bölge genelinde örgütlü bir askeri tehdit olmaktan çıkardığını söyledi. Parnell, savaş dönemi koalisyon faaliyetinin yerini Irak’ın öncülük ettiği güvenlik düzenine ve daha olağan ikili savunma ilişkilerine bıraktığını belirtti.
Erbil’de konuşlu ABD ve koalisyon unsurlarının sayısına ilişkin farklı rakamlar bulunuyor. Bazı bilgilere göre üste yaklaşık 1.500 ABD ve koalisyon personeli görev yapıyordu. Önceki dönemlerde Irak’taki ABD askerlerinin toplam sayısının 2.000 ila 2.500 arasında olduğu açıklanmıştı.
2024 anlaşması koalisyon misyonunu bitirdi
Irak makamları, IŞİD’in 2014’te ülkenin kuzeyi ve batısında geniş alanları ele geçirmesinin ardından daha sınırlı bir ABD öncülüğündeki gücü ülkeye davet etmişti. IŞİD, Irak’ta 2017’de ve Suriye’de 2019’da toprak hakimiyetini büyük ölçüde kaybetti. Koalisyon, örgütün hücre yapılanmalarına karşı eğitim, danışmanlık, istihbarat ve destek faaliyetlerine devam etti.
Washington ve Bağdat, Eylül 2024’te koalisyon görevinin kademeli biçimde sonlandırılmasında uzlaştı. Federal Irak’taki birçok üsten çekilme geçen yıl başladı. Erbil Hava Üssü’ndeki ayrılış, anlaşmadaki son takvimin tamamlanması anlamına geldi.
ABD’nin Irak’taki askeri varlığı daha önce de sona ermişti. ABD birlikleri, 2003 işgalinin ardından süren görevlerini 2011’de tamamlamış; IŞİD tehdidinin büyümesi üzerine 2014’te Irak’a geri dönmüştü. Son çekilme, 2014’te başlayan IŞİD karşıtı askeri misyonu kapatırken, 2003’ten beri kesintilerle süren ABD askeri varlığında yeni bir döneme işaret ediyor.
Güvenlik işbirliği ikili ilişkilerle sürecek
Koalisyon misyonunun bitmesi, ABD ile Irak arasındaki tüm güvenlik temaslarının kesildiği anlamına gelmiyor. Pentagon, Iraklı ortaklara hedefli eğitim ve istihbarat desteğinin ikili savunma ilişkileri çerçevesinde devam edeceğini duyurdu.
IŞİD’le Mücadele Ortak Görev Gücü’nün faaliyetlerini Ürdün merkezli yürütmeye devam edeceği bildirildi. Birliğin, koalisyon ortakları ve Suriye yönetimiyle birlikte Suriye’de IŞİD’e karşı görev yapmayı sürdüreceği açıklandı. ABD komutanlığı, bölgedeki kuvvetlerin olası IŞİD tehditlerine karşı müdahaleye hazır kalacağını vurguladı.
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, devir teslim töreninde çekilmeyi Irak’ın egemenliği, devlet kurumlarının kapasitesi ve güvenlik güçlerinin hazırlığı bakımından yeni bir aşama olarak tanımladı. Irak yönetimi, 1 Ekim’in Egemenlik Günü olarak anılması önerisini de gündeme getirdi.
Kürt bölgesinde hava savunması endişesi sürüyor
İran’a yakın silahlı gruplar ABD askerlerinin ayrılmasını memnuniyetle karşılarken, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi güvenlik kaygılarını dile getirdi. Kürt bölgesindeki yetkililer, ABD hava savunma unsurlarının çekilmesinin İHA ve füze saldırıları karşısında savunma kapasitesini azaltabileceği görüşünde.
Peşmerge Bakanlığı, son ABD-İran savaşı sırasında Kürt bölgesinin 1.000’den fazla İHA ve balistik füze saldırısıyla karşılaştığını bildirdi. Erbil çevresindeki üsler de 28 Şubat’tan itibaren artan bölgesel gerilim sırasında saldırıların hedefi oldu.
Bağdat yönetimi, devlet dışı silahlı grupların silahsızlandırılmasını başlangıçta ABD çekilme takvimiyle ilişkilendirmişti. Daha küçük bazı gruplar silah bırakmaya razı olurken, İran’a yakın etkili gruplar teklifi reddetti veya hükümetin karşılaması zor koşullar ileri sürdü. Irak hükümeti, silahsızlandırma için hedef tarihi Haziran 2027’ye erteledi.
ABD’nin çekilmesi Irak güvenlik güçlerinin sorumluluğunu artırırken, IŞİD hücrelerinin yeniden hareketlenme ihtimali, silahlı grupların statüsü ve Kürt bölgesinin hava savunması ülkenin öne çıkan güvenlik başlıkları arasında kalıyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD askerleri Irak'tan ne zaman tamamen çekildi?
ABD öncülüğündeki koalisyonun Irak'taki son askerleri ve ekipmanı 30 Eylül 2026'da Erbil Hava Üssü'nden ayrıldı. Ayrılışla Irak'taki IŞİD'le Mücadele Operasyonu sona erdi.
ABD'nin Irak'taki IŞİD'le mücadele misyonu neden sona erdi?
ABD ve Irak, 2024'te koalisyon misyonunu kademeli olarak bitirmek üzere anlaşmıştı. Anlaşma, Irak güvenliğinde ana sorumluluğun Irak güvenlik güçlerine devredilmesini öngörüyordu.
ABD ile Irak arasındaki güvenlik işbirliği devam edecek mi?
Evet. Pentagon, Iraklı güvenlik ortaklarına yönelik hedefli eğitim ve istihbarat desteğinin ikili savunma ilişkileri yoluyla sürmesini planlıyor.
Kürt bölgesi ABD çekilmesinden neden endişe duyuyor?
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, ABD hava savunma unsurlarının ayrılmasının İHA ve füze saldırılarına karşı korumayı zayıflatabileceğini düşünüyor. Peşmerge Bakanlığı, son ABD-İran savaşı sırasında bölgenin 1.000'den fazla İHA ve balistik füze saldırısına uğradığını bildirdi.
Irak'taki silahlı grupların silahsızlandırılması ne zaman planlanıyor?
Irak hükümeti, devlet dışı silahlı grupların silahsızlandırılması için hedef tarihi Haziran 2027'ye erteledi. Bazı küçük gruplar silah bırakmaya yaklaşırken, İran'a yakın güçlü gruplar henüz uzlaşmadı.