Prag’da 15 Kasım Pazar günü düzenlenen mitinge yüz binlerce kişi katıldı. Göstericiler, Çek Televizyonu ile Çek Radyosunun hanelerden alınan zorunlu abonelik ücreti yerine devlet bütçesinden finanse edilmesini öngören yasa tasarısının geri çekilmesini istedi. Tasarıyı savunan hükümet ise düzenlemenin editoryal bağımsızlığa müdahale etmeyeceğini ve yayıncıların maliyetlerini azaltmayı hedeflediğini açıkladı.
Letná Parkı’nda medya finansmanı protestosu
Milion chvilek pro demokracii girişiminin düzenlediği eylem, Prag’ın Letná Parkı’nda yapıldı. Letná, 1989 Kadife Devrimi sırasında kitlesel gösterilere ev sahipliği yapması nedeniyle Çekya’nın siyasi tarihinde simgesel bir yer taşıyor. Mitingin, 17 Kasım’daki Kadife Devrim’i anma gününden iki gün önce düzenlenmesi de protestoya ayrı bir anlam kattı.
Katılımcılar, kamu medyasının bağımsızlığını korumayı isteyen sloganlar attı ve “Medyayı vermeyeceğiz” yazılı pankartlar taşıdı. Bazı protestocular, Çek Televizyonunun uzun yıllardır yayımlanan çocuk programının karakterini simgeleyen sivri kâğıt şapkalar taktı. Öğrenciler, gazeteciler, sanatçılar, iş dünyası ve farklı sivil toplum kesimlerinden konuşmacılar sahneye çıktı.
Organizatörler, eylemcilerden sakin kalmalarını ve olası provokasyonları polis ya da arabulucu ekiplere bildirmelerini istedi. Gün içinde büyük bir güvenlik olayı bildirilmedi. Miting çıkışında Letná çevresindeki bazı yollar ve Blanka Tüneli’ne ulaşımda kısıtlamalar uygulandı; tramvay seferleri sürdü.
Yasa tasarısı abonelik ücretini bütçeye taşıyor
Hükümetin önerisi, kamu yayıncılarının mevcut finansman modelini değiştirmeyi amaçlıyor. Çek haneleri televizyon ve radyo için ayda toplam 205 Çek korunası abonelik ücreti ödüyor. Tasarı, bu gelirin yerine devlet bütçesinden kaynak ayrılmasını öngörüyor.
Yasa tasarısının ilk oylaması ekim sonunda parlamentodan geçti ve metin daha ileri görüşmeleri bekliyor. Muhalifler, devlet bütçesine bağımlı bir modelin hükümetlere yayın kuruluşlarının bütçesi üzerinde daha geniş etki alanı vereceği görüşünde. Eleştiriler, özellikle haber merkezlerinin siyasi baskıdan uzak kalması gereği üzerinde yoğunlaşıyor.
Kamu yayıncılığı çalışanları da tasarıya karşı çeşitli eylemler yaptı. Çalışanların hazirandan beri protestolar düzenlediği, kasım ayında ise bir günlük iş bırakma eylemine gittiği bildirildi. Sanatçılar ve öğrenciler de kamu yayın kuruluşlarına destek veren boykot ve dayanışma çağrılarına katıldı.
Katılım sayısı için farklı tahminler açıklandı
Mitinge katılım konusunda resmi ve bağımsız olarak doğrulanmış tek bir sayı bulunmuyor. Organizatörler, katılımı yaklaşık 400 bin kişi olarak açıkladı. Organizatörlerin farklı açıklamalarında 350 bin ile 450 bin, bazı değerlendirmelerde ise 400 bin ile 600 bin arasında tahminler yer aldı.
Prag polisi katılımcı sayısına ilişkin tahmin yayımlamayacağını bildirdi. Bu nedenle protestonun ülke tarihindeki en büyük mitinglerden biri olup olmadığına ilişkin değerlendirme, şimdilik organizatörlerin verilerine dayanıyor.
Letná’da 25 Kasım 1989’da yaklaşık 750 bin kişinin toplandığı, ertesi gün de yarım milyondan fazla kişinin alana geldiği kabul ediliyor. Güncel protestonun katılımı bu tarihsel sayılara ulaşmasa da, 1989 sonrasındaki büyük Letná eylemleriyle karşılaştırılabilecek büyüklükte olduğu belirtiliyor.
Hükümet bağımsızlık kaygılarını reddediyor
Başbakan Andrej Babiš, hükümetin kamu medyasını kontrol etmeyi ya da yayınların içeriğine müdahale etmeyi amaçlamadığını söyledi. Babiš, abonelik modelinin güncelliğini yitirdiğini ve Avrupa’da bazı ülkelerin kamu yayıncılığını devlet bütçesinden finanse etmeye yöneldiğini savundu.
Fransa 2022’de, Norveç ise 2020’de abonelik ücreti modelinden ayrıldı. Ancak protestocular, finansman modelinin tek başına değil, Çekya’daki siyasi ortam ve hükümetin medya politikalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Tasarının kamu televizyonu ve radyosunun bütçesinde yaklaşık yüzde 15’lik düşüş yaratabileceği yönündeki değerlendirmeler de eleştirilerin başlıkları arasında bulunuyor.
Avrupa Yayın Birliği, Avrupa Gazeteciler Federasyonu, Sınır Tanımayan Gazeteciler ve Uluslararası Basın Enstitüsü, önerilen değişiklik hakkında kaygılarını açıkladı. Bu kuruluşlar, kamu medyasının mali ve editoryal özerkliğinin korunması çağrısı yaptı.
Organizatörler, yasa tasarısının geri çekilmesini, parlamentodaki gece yarısı görüşmelerine ilişkin özür dilenmesini ve kamu yayıncılığının geleceği için açık tartışma yürütülmesini talep ediyor. Girişim, hükümeti 2 Aralık’ta kamuoyuna açık bir tartışmaya davet etti ve aynı gün ülke genelinde uyarı eylemi planladığını duyurdu. Tasarının parlamentodaki sonraki görüşmeleri ile hükümetin protestoya vereceği yanıt, tartışmanın yönünü belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Prag'daki kamu medyası protestosu ne zaman ve nerede yapıldı?
Kamu medyasının finansmanına karşı protesto, 15 Kasım 2026 Pazar günü Çekya'nın başkenti Prag'daki Letná Parkı'nda düzenlendi.
Çekya'daki medya finansmanı tasarısı neyi değiştiriyor?
Tasarı, Çek Televizyonu ve Çek Radyosunun hanelerden alınan aylık 205 Çek korunası abonelik ücreti yerine devlet bütçesinden finanse edilmesini öngörüyor.
Prag'daki protestoya kaç kişi katıldı?
Organizatörler yaklaşık 400 bin kişinin katıldığını açıkladı. Farklı organizatör tahminleri 350 bin ile 600 bin arasında değişirken, polis resmi katılım tahmini yayımlamadı.
Göstericiler medya finansmanı tasarısına neden karşı çıkıyor?
Göstericiler, devlet bütçesine bağlı finansmanın kamu yayıncılarını hükümetlerin bütçe ve siyasi baskısına daha açık hâle getireceğini savunuyor.
Çek hükümeti tasarı hakkında ne söylüyor?
Andrej Babiš hükümeti, finansman değişikliğinin kamu yayıncılarının editoryal bağımsızlığına veya yayın içeriğine müdahale anlamına gelmediğini, maliyetleri düşürmeyi amaçladığını belirtiyor.