Hamburg’da Nord Stream sabotajı davası başladı
Eski Ukraynalı asker Serhii K., 2022’de Baltık Denizi’ndeki Nord Stream 1 ve Nord Stream 2 doğal gaz boru hatlarına düzenlenen saldırıyla bağlantılı suçlamalarla Hamburg’da hâkim karşısına çıktı. Almanya’daki kişisel verileri koruma kuralları nedeniyle sanığın soyadı kamuoyuna tam olarak açıklanmıyor. Dava, Nord Stream patlamaları nedeniyle açılan ilk kamuya açık ceza yargılaması niteliğini taşıyor.
Alman savcılığı, Serhii K.’nin profesyonel dalgıçlar, patlayıcı uzmanı ve tekne kaptanından oluşan ekibe liderlik ettiğini öne sürüyor. İddianamede Serhii K. hakkında sivil altyapıya saldırı yoluyla savaş suçuna yardım, patlayıcı patlatma, altyapıya zarar verme ve kamu hizmetlerini engelleme suçlamaları bulunuyor. Serhii K. suçlamaları reddediyor.
Mahkemenin duruşmaları Şubat 2027’ye kadar sürdürmesi bekleniyor. Yargılama, saldırının faillerinin yanı sıra operasyonun hangi düzeyde planlandığı sorusuna ilişkin delillerin ilk kez mahkeme önünde ayrıntılı incelenmesini sağlayacak.
Savcılık yelkenli ve dalgıç ekibi iddiasını inceliyor
Savcılığa göre Serhii K. ve diğer şüpheliler, Eylül 2022’nin başında sahte Ukrayna pasaportları kullanarak Almanya’ya giriş yaptı. Grup, kuzeydeki Rostock limanından bir Alman şirketinden aracılar üzerinden kiralanan yelkenliyle denize açıldı. Savcılık, kiralama sırasında sahte kimlik belgelerinin kullanıldığını ileri sürüyor.
İddianame, yelkenlinin yüksek miktarda askerî sınıf patlayıcıyla yüklendiğini, ekibin Bornholm Adası yakınında boru hatlarının geçtiği noktaya ulaştığını belirtiyor. Savcılığın anlatımına göre dalgıçlar, zamanlayıcılı patlayıcı düzenekleri deniz tabanındaki hatlara yerleştirdi. Patlayıcılar birkaç gün sonra infilak etti.
26 Eylül 2022’de kaydedilen patlamalar, dört hattan üçünü hasara uğrattı. Nord Stream 1, Rusya’nın sevkiyatı daha önce durdurduğu iki hattan oluşuyordu. Nord Stream 2 ise tamamlanmış olmasına rağmen faaliyete hiç geçmemişti. Saldırı sırasında hatlar çalışmıyordu ancak basınç altındaki gaz nedeniyle denize ve atmosfere metan yayıldı.
Nord Stream hatları neden Avrupa için önemliydi?
Nord Stream 1 ve Nord Stream 2, Rus doğal gazını Baltık Denizi üzerinden Almanya’ya ulaştırmak için inşa edildi. Projeler, Ukrayna savaşı öncesinde dahi Avrupa’nın Rus enerji kaynaklarına bağımlılığını artıracağı gerekçesiyle tartışma yaratıyordu. Nord Stream 2’nin işletmeye alınması, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya geniş çaplı saldırısından günler önce Almanya tarafından askıya alınmıştı.
Patlamalar, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından yedi ay sonra meydana geldi. O dönemde Avrupa ülkeleri Rus fosil yakıtlarına bağımlılığı azaltmaya çalışıyor, enerji fiyatlarındaki artışla mücadele ediyordu. Saldırı, enerji güvenliği, savaş finansmanı ve kritik altyapının korunması tartışmalarını aynı dosyada birleştirdi.
İsveç ve Danimarka, 2024’te kendi ceza soruşturmalarını kapattı. İsveç, yargı yetkisi bulunmadığını; Danimarka ise soruşturmayı sürdürmek için yeterli gerekçe oluşmadığını bildirdi. Alman makamlarının yürüttüğü dosya, Nord Stream patlamalarına ilişkin başlıca aktif ceza soruşturması olarak kaldı.
Kiev bağlantısı iddiası ve tarafların açıklamaları
Savcılık, sabotaj ekibinin Ukrayna devlet makamları adına hareket ettiğini öne sürüyor. İddianamede yer alan iddia, Almanya ile Ukrayna arasındaki askerî ve siyasi iş birliği sürerken davayı diplomatik açıdan hassas hâle getiriyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Ukrayna hükümeti, Nord Stream saldırısına resmî düzeyde dahil oldukları yönündeki suçlamaları kesin biçimde reddediyor. Serhii K.’nin savunması da müvekkilinin eylemle bağlantısı bulunmadığını savunuyor. Savunma tarafı, boru hatlarının savaş bağlamında meşru askerî hedef sayılıp sayılmayacağı tartışmasını mahkemenin değerlendirmesi gerektiğini söylüyor.
Rusya ise duruşmanın yalnızca saldırıyı gerçekleştirenleri değil, emri verenleri de ortaya çıkarmasını beklediğini açıkladı. Mahkemenin görevi, savcılığın sunduğu delillerin Serhii K.’nin saldırıdaki rolünü ve isnat edilen suçların unsurlarını kanıtlayıp kanıtlamadığını belirlemek olacak.
İkinci şüphelinin Almanya’ya iade süreci sürüyor
Soruşturma dosyasında Volodimir Z. olarak tanımlanan ikinci bir Ukraynalı şüpheli de bulunuyor. Alman makamları, Volodimir Z.’nin saldırıda dalgıç olarak görev aldığından şüpheleniyor. Volodimir Z., ağustos ayında Hırvatistan’da gözaltına alındı.
Hırvat mahkemesi Volodimir Z.’nin Almanya’ya iadesine onay verdi ancak Volodimir Z. karara itiraz etti. İade kararının kesinleşmesi hâlinde Volodimir Z. hakkında Almanya’da ayrı bir yargılama yürütülebilir. Hamburg’daki dava, Nord Stream saldırısının organizasyonuna ilişkin savcılık anlatımının mahkeme denetiminden geçeceği ilk dosya olma özelliğini koruyor.
Sıkça Sorulanlar
Nord Stream sabotajı davası nerede ve ne zaman başladı?
Nord Stream sabotajı davası 14 Ekim 2026'da Almanya'nın Hamburg kentindeki Yüksek Eyalet Mahkemesinde başladı. Duruşmaların Şubat 2027'ye kadar sürmesi öngörülüyor.
Serhii K. hangi suçlamalarla yargılanıyor?
Serhii K., sivil enerji altyapısına saldırı yoluyla savaş suçuna yardım, patlayıcı patlatma, altyapıya zarar verme ve kamu hizmetlerini engelleme suçlamalarıyla yargılanıyor. Serhii K. suçlamaları reddediyor.
Nord Stream boru hatlarına saldırı nasıl gerçekleştirildiği iddia ediliyor?
Savcılığa göre ekip, Rostock'tan kiraladığı yelkenliyle Bornholm Adası yakınlarına ulaştı ve dalgıçlar deniz tabanındaki borulara zaman ayarlı askerî sınıf patlayıcılar yerleştirdi. Patlamalar 26 Eylül 2022'de dört hattan üçünü hasara uğrattı.
Ukrayna hükümeti Nord Stream saldırısına ilişkin ne söylüyor?
Ukrayna hükümeti ve Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Nord Stream saldırısında resmî düzeyde rol aldıkları iddiasını reddediyor. Alman savcılığı ise sabotaj ekibinin Ukrayna devlet makamları adına hareket ettiğini öne sürüyor.