Arjantin deniz mahkemesinden tedbir talep etti
Arjantin, Falkland Adaları’nın yaklaşık 220 kilometre kuzeyindeki Kuzey Falkland Havzası’nda planlanan Sea Lion petrol geliştirme projesi için Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesine başvurdu. Buenos Aires yönetimi, Birleşik Krallık tarafından yetkilendirildiğini belirttiği hidrokarbon arama ve üretim faaliyetlerinin durdurulması amacıyla geçici tedbir kararı talep etti.
Başvuru, Arjantin’in 28 Eylül’de Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi kapsamında başlattığı tahkim davasının parçası oldu. Arjantin, yeni ruhsat verilmesi gibi anlaşmazlığı derinleştirebilecek adımların da önlenmesini istiyor.
Arjantin Dışişleri Bakanlığı, talebin kıta sahanlığı üzerindeki egemen hakları korumayı hedeflediğini bildirdi. Arjantin ayrıca devam eden petrol çalışmalarının deniz çevresinde ciddi zarar riski doğurabileceği görüşünü mahkeme dosyasına taşıdı.
Sea Lion projesi ve şirketler üzerindeki baskı
Sea Lion sahası, Falkland Adaları’nın kuzeyindeki açık deniz alanında bulunuyor. Projenin işletmeciliğini Navitas Petroleum yürütürken Rockhopper Exploration ortaklar arasında yer alıyor. Proje sahipleri, faaliyetlerin Falkland Adaları makamlarının verdiği ruhsatlarla sürdüğünü ve Arjantin’in adımlarının geliştirme takvimini değiştirmesini beklemediklerini bildirdi.
Saha için yapılan önceki değerlendirmelerde yaklaşık 1,7 milyar varil petrol kaynağı tahmini yer aldı. Üretimin 2028’de başlaması öngörülüyor. Petrol sahası, nüfusu yaklaşık 3 bin 500 olan adaların ekonomik geleceği açısından da önem taşıyor.
Arjantin’de bir federal yargıç, geçen ay çevresel inceleme tamamlanıncaya kadar Sea Lion ile bağlantılı sondaj, deniz inşaatı ve liman çalışmalarının geçici olarak askıya alınmasına karar verdi. Karar, proje ortaklarını ve bağlantılı faaliyetleri hedef aldı.
Arjantin makamlarının olası cezai ve hukuki yaptırım uyarıları sonrasında bazı tedarikçi şirketler de projeden uzaklaştı. Petrol hizmetleri şirketi Halliburton, bağlı kuruluşlarıyla birlikte Sea Lion için çalışma yapmayacağını duyurdu. Arjantin yönetimi ayrıca adalar çevresindeki doğal kaynak faaliyetlerine katılan şirket ve kişiler için yaptırımları ağırlaştırmayı öngören bir yasa teklifi hazırladı; teklif henüz Kongre tarafından kabul edilmedi.
İngiltere şirketler için yasal koruma hazırlıyor
Birleşik Krallık, Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesindeki usule katılacağını, ancak yargılamaya ilişkin ayrıntılı değerlendirme yapmayacağını açıkladı. Londra yönetimi, Arjantin’in başvurusunun tek başına mahkeme kararı anlamına gelmediğini; Falkland Adaları yönetiminin verdiği ruhsatları geçersiz kılmadığını ve yasal petrol faaliyetlerini otomatik olarak durdurmadığını savunuyor.
Birleşik Krallık hükümeti, petrol projesiyle bağlantılı kişi ve şirketleri Arjantin’in ülke dışı etkiler doğurabilecek tedbirlerinden korumak için Ticari Çıkarların Korunması düzenlemesini kullanmayı planlıyor. İkincil mevzuatın yıl sonundan önce yürürlüğe sokulması hedefleniyor.
Londra, Falkland Adaları’ndaki ticari faaliyetlerin hukuka uygun olduğunu ve şirketlerin siyasi baskı olmadan ticari karar verebilmesi gerektiğini belirtiyor. Birleşik Krallık ayrıca adaların kendi geleceğini belirleme hakkını vurguluyor.
Egemenlik anlaşmazlığı ve çevre tartışması
Falkland Adaları, Güney Atlantik’te Güney Amerika ana karasının yaklaşık 640 kilometre açığında bulunuyor. Birleşik Krallık denizaşırı toprağı statüsündeki adalar, iç yönetimde geniş yetkilere sahip. Arjantin, adaları Malvinas olarak adlandırıyor ve egemenlik iddiasını sürdürüyor.
1982’de iki ülke arasında yaşanan savaş iki ay sürdü; çatışmada 649 Arjantinli ve 255 İngiliz askeri hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler, adaları kendi kendini yönetemeyen bölgeler arasında listeliyor ve tarafları egemenlik meselesinde müzakereye çağırıyor.
Arjantin ikili egemenlik görüşmelerinin yeniden başlamasını talep ederken, Birleşik Krallık adalarda yaşayanların rızası olmadan egemenlik müzakeresi yapılamayacağını söylüyor. 2013’te yapılan referandumda seçmenlerin yüzde 99,8’i Birleşik Krallık denizaşırı toprağı statüsünün sürmesi yönünde oy kullandı.
Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesinin vereceği geçici tedbir kararı, esas tahkim davasının sonucunu belirlemeyecek. Ancak mahkemenin değerlendirmesi, Sea Lion projesinin finansmanı, tedarik zinciri ve planlanan üretim takvimi üzerinde etkili olabilir. Tarafların petrol faaliyetleri, deniz çevresi ve kıta sahanlığı yetkisine ilişkin hukuki savunmalarını tahkim dosyasında ayrıntılandırması bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
Arjantin Sea Lion projesi için ne talep etti?
Arjantin, Falkland Adaları’nın kuzeyindeki Sea Lion petrol projesine ilişkin hidrokarbon faaliyetlerinin durdurulması için Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesinden geçici tedbir istedi. Talep, Arjantin’in kıta sahanlığı üzerindeki egemen hak iddiasına dayanıyor.
Sea Lion petrol projesi nerede bulunuyor?
Sea Lion sahası, Güney Atlantik’te Falkland Adaları’nın yaklaşık 220 kilometre kuzeyindeki Kuzey Falkland Havzası’nda bulunuyor. Projenin 2028’de üretime başlaması planlanıyor.
Birleşik Krallık Arjantin’in mahkeme başvurusuna nasıl yanıt verdi?
Birleşik Krallık, mahkeme sürecine katılacağını ancak başvurunun henüz bir hüküm olmadığını açıkladı. Londra yönetimi, Falkland Adaları ruhsatlarının geçerliliğini koruduğunu ve şirketleri Arjantin kaynaklı tedbirlere karşı yasal olarak koruyacağını bildirdi.
Falkland Adaları üzerindeki anlaşmazlığın temelinde ne var?
Arjantin, Malvinas olarak adlandırdığı Falkland Adaları üzerinde egemenlik iddiasında bulunuyor. Birleşik Krallık ise adaların kendi geleceğini belirleme hakkını savunuyor ve adalarda yaşayanların onayı olmadan egemenlik görüşmesi yapılmayacağını belirtiyor.