Starliner-1 insansız test uçuşuna hazırlanıyor
NASA, Boeing’in Starliner uzay aracını düzenli insanlı uçuşlara döndürmek için aşamalı bir plan açıkladı. Planın ilk adımı, Starliner-1 adlı insansız test görevi olacak. Starliner-1’in Uluslararası Uzay İstasyonu’na en erken Aralık 2026’da, hazırlık takvimine bağlı olarak ise Ocak 2027’de gönderilmesi hedefleniyor.
Starliner-1, yalnızca bir ulaşım görevi olarak görülmeyecek. Mühendisler, uçuş sırasında uzay aracının yenilenen servis modülündeki termal koşulları ve itki sisteminin performansını inceleyecek. Görevden elde edilecek veriler, insanlı uçuş için gereken sistem yeterliliği ve kalan risklerin değerlendirilmesinde kullanılacak.
NASA, Starliner-1 sonrasında sertifikasyon çalışmalarını tamamlamayı ve Starliner-2 adı verilen ilk sonraki insanlı uçuşu 2028’de gerçekleştirmeyi öngörüyor. Ajans, Starliner-2’nin komutasını astronot Woody Hoburg’a verdi. Starliner-2’de görev yapacak diğer astronotlar henüz açıklanmadı.
2024 görevindeki sorunlara karşı teknik değişiklikler
Starliner’ın takvimi, Haziran 2024’teki ilk mürettebatlı test uçuşunda yaşanan teknik aksaklıklar nedeniyle uzadı. Suni Williams ve Butch Wilmore, başlangıçta kısa süreli planlanan görev kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu’na ulaşmıştı. Ancak uçuş sırasında saptanan helyum sızıntıları ile yön kontrol iticilerindeki arızalar, dönüş güvenliği konusunda soru işaretleri doğurdu.
NASA, Williams ve Wilmore’un Starliner ile Dünya’ya dönmesinin güvenli olmadığı sonucuna vardı. Starliner Eylül 2024’te boş olarak Dünya’ya inerken, iki astronot yaklaşık 286 gün sonra başka bir kapsülle geri döndü. İnceleme, Starliner’ın servis modülündeki iticilerin mühendislik yeterlilik sınırları dışında çalıştığını ve teknik denetimlerde eksikler bulunduğunu ortaya koydu.
Boeing, helyum sızıntılarını azaltmak için valf contalarının malzemesini ve toleranslarını değiştirdi. Servis modülündeki itici performansını iyileştirmek amacıyla termal tasarımda da düzenlemeler yapıldı. Mühendisler, mürettebat modülü iticilerindeki sorunun kalıntı hidrazin ile atmosferik etkileşimden kaynaklanan korozyonla bağlantılı olduğunu belirledi.
Starliner-1 uçuşundan sonra servis modülündeki itici valf tasarımı yeniden değiştirilecek. Boeing ayrıca yeni mürettebat modülü iticileri ve bataryalar takacak, paraşüt sisteminde güvenilirliği artırmaya yönelik sınırlı düzenlemeler yapacak. NASA, insanlı görev onayını yalnızca uçuş verileri ve yer testleri yeterli sonuç verdiğinde tamamlayacak.
Vulcan Centaur için insanlı uçuş sertifikası aranacak
Starliner programı, yalnızca kapsüldeki değişikliklerle sınırlı değil. Starliner’ın önceki görevlerinde kullanılan Atlas V roketi üretimden kalkıyor ve hizmetten çekilme dönemine giriyor. Starliner’ın sonraki uçuşları için United Launch Alliance tarafından geliştirilen Vulcan Centaur roketinin devreye alınması planlanıyor.
Atlas V roketleri, Starliner-1’den Starliner-4’e kadar olan görevlerde kullanılabilecek. Starliner-5 ve Starliner-6 görevleri için ise Vulcan Centaur öngörülüyor. Vulcan Centaur henüz astronot taşıma yetkisine sahip değil; roketin insanlı uçuş sertifikasyonunun NASA ve United Launch Alliance tarafından tamamlanması gerekiyor.
NASA, Starliner uzay aracı iyileştirmeleri ve Vulcan Centaur sertifikasyonu için 359 milyon dolar ek harcama yapmayı planlıyor. Ajans, Boeing’in mevcut ticari mürettebat sözleşmesindeki beşinci ve altıncı uçuş seçeneklerini de kullanmak istiyor. Karar, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun operasyonlarının sona ermesine kadar ABD’nin insanlı yörünge ulaşım kapasitesini koruma hedefiyle alındı.
Starliner-2 görevi 2028 için planlandı
Starliner-2’nin 2028’in ortalarında uçması hedefleniyor, ancak takvim Starliner-1 sonuçları ile sertifikasyon çalışmalarına bağlı olacak. NASA, Starliner-1 ile Starliner-2 arasındaki uzun aralığı, test edilmeyen değişikliklerin uygulanması ve insanlı uçuş güvenlik gereklerinin tamamlanması için kullanacak.
NASA’nın halen operasyonel durumdaki tek ABD mürettebat kapsülü seçeneği SpaceX’in Crew Dragon aracı. Ajans, yörüngeye erişimde tek bir sisteme bağımlı kalmamak için Starliner’ın hizmete dönmesini stratejik görüyor. SpaceX’in gelecekte Falcon 9 ve Crew Dragon sistemlerinden Starship programına yönelme planı da ikinci bir insanlı taşıma seçeneğinin önemini artırıyor.
Starliner’ın başarıyla sertifikalandırılması, Uluslararası Uzay İstasyonu’na astronot taşımacılığının yanı sıra ticari uzay istasyonlarına geçiş hazırlıkları için de önem taşıyor. NASA, Starliner-1’in sonuçlarını değerlendirdikten sonra Starliner-2’nin kesin fırlatma tarihini ve mürettebatını açıklayacak.
Sıkça Sorulanlar
Starliner-1 görevi ne zaman uçacak?
NASA, Starliner-1 insansız test görevinin en erken Aralık 2026’da veya hazırlıkların uzaması halinde Ocak 2027’de Uluslararası Uzay İstasyonu’na fırlatılmasını planlıyor.
Starliner-2 insanlı görevi ne zaman yapılacak?
NASA, Starliner-2 adlı astronotlu görevi 2028 için planlıyor. Kesin fırlatma tarihi, Starliner-1 test verileri ve insanlı uçuş sertifikasyonunun sonucuna bağlı olacak.
Starliner’da 2024’te hangi sorunlar yaşandı?
2024’teki mürettebatlı Starliner test uçuşunda helyum sızıntıları ve yön kontrol iticilerinde arızalar görüldü. NASA, Suni Williams ve Butch Wilmore’un kapsülle dönmesini güvenli bulmadı; iki astronot başka bir kapsülle Dünya’ya döndü.
Starliner-2 görevini kim komuta edecek?
NASA astronotu Woody Hoburg, Starliner-2 insanlı görevinin komutanı olarak görevlendirildi. Görevin diğer mürettebat üyeleri henüz açıklanmadı.
Starliner neden Vulcan Centaur roketine geçecek?
Starliner’ın önceki görevlerinde kullanılan Atlas V roketi üretimden kalktığı için gelecekte Vulcan Centaur roketi kullanılacak. Vulcan Centaur’un astronot taşıyabilmesi için NASA ve United Launch Alliance tarafından insanlı uçuş sertifikasyonu tamamlanacak.