Starship ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı
SpaceX, 28 Eylül Pazartesi günü Starship-Super Heavy roketiyle program tarihindeki ilk yörünge uçuşunu gerçekleştirdi. ABD Federal Havacılık İdaresi, 26 Eylül’de 14. uçuşun fırlatma ve atmosfere yeniden giriş faaliyetleri için lisans izni vermişti.
Fırlatma, Teksas’ın güneyindeki Starbase tesisinden yerel saatle 07.48’de yapıldı. 124 metre yüksekliğindeki Starship-Super Heavy, bugüne kadar üretilen en büyük ve en güçlü roket sistemi olarak tanımlanıyor. Entegre sistem daha önce 13 kez uçtu; önceki görevlerin tamamı, araç kontrolden çıksa bile belirlenmiş bir bölgeye geri dönmesini sağlayan yörünge altı rotalarda gerçekleşti.
Motor arızasına rağmen yörünge ateşlemesi yapıldı
- test uçuşunda üst kademedeki motorlardan biri kalkış sırasında planlanandan erken durdu. Uçuş kontrol ekibi, kalan sistemlerin durumu ve dönüş için gerekli yedeklilik üzerinde yaptığı değerlendirmeden sonra yörüngeye giriş ateşlemesine devam etme kararı aldı.
Ship 41 adlı üst kademe, kalkıştan yaklaşık 25 dakika sonra Raptor motorlarından birini kısa süreli yeniden çalıştırdı. Ateşleme, aracın rotasını yükseltip Dünya yörüngesine yerleşmesini sağladı. Önceden açıklanan uçuş planında, erken aşamada arıza belirtisi görülmesi hâlinde yörüngeye giriş ateşlemesinin iptal edilmesi ve Starship’in yörünge altı rotada uçması öngörülüyordu.
Yörünge denemesi, Starship’in Dünya çevresinde serbest düşüş hareketine geçmesi anlamına geliyor. Bu nedenle şirket, aracın yaklaşık 275 kilometrelik irtifada uçacağını ve insanlı uzay istasyonlarının yörüngelerinin altında kalacağını bildirmişti. Buna rağmen yönlendirme ya da itki sistemlerinde yaşanabilecek ciddi bir aksaklık, aktif uydular ve diğer uzay araçları için risk oluşturabilir.
Super Heavy B21 güçlendiricisi ise kalkıştan yaklaşık yedi dakika sonra Meksika Körfezi’ne kontrollü iniş yaptı. Uçuşta ne güçlendiricinin ne de üst kademenin fırlatma kulesinde yakalanması hedeflenmiyordu.
Starship 26 Starlink V3 uydusunu konuşlandırdı
Yörüngeye yerleşmenin ardından Ship 41, kalkıştan yaklaşık 34 dakika sonra 26 Starlink V3 internet uydusunu konuşlandırmaya başladı. Uyduların yaklaşık birer dakikalık aralıklarla bırakılmasıyla dağıtım işlemi yaklaşık 30 dakikada tamamlandı.
Starlink V3 uyduları, önceki nesillere kıyasla daha yüksek enerji üretimi ve daha hızlı veri iletimi hedefiyle geliştirildi. Yeni nesil uyduların güneş panelleri, önceki modellerin yaklaşık iki katı enerji üretecek şekilde tasarlandı. SpaceX, yörüngede yaklaşık 11 bin etkin Starlink uydusu işletiyor.
Üç uyduda ek görüntüleme donanımı bulunuyor. Söz konusu uyduların, ayrıldıktan sonra Starship’in ısı kalkanı karolarını görüntüleyerek yeniden giriş sırasında aracın dış yüzeyine ilişkin veri toplaması planlanıyor.
Yaklaşık 10 saatlik uçuşta altı tur planlandı
Uçuş planına göre Starship, Dünya çevresinde yaklaşık altı tur atacak. Daha önce en fazla yaklaşık 65 dakika süren yörünge altı uçuşların aksine, yeni görevin toplam süresinin yaklaşık 10 saate yaklaşması bekleniyor.
Üst kademe, kalkıştan yaklaşık dokuz saat sonra 11 saniyelik yörüngeden çıkış ateşlemesi yapacak. Ardından atmosferden kontrollü biçimde geçerek Şili açıklarındaki Pasifik Okyanusu’na iniş hedeflenecek. Yeniden giriş sırasında ısı kalkanı, yörünge hızının oluşturduğu yüksek sıcaklık ve aerodinamik yüklere dayanmak zorunda kalacak.
SpaceX, hem Super Heavy hem de Ship’in uzun vadede hızlı biçimde yeniden kullanılmasını istiyor. Şirket, operasyonel görevlerde iki kademeyi de fırlatma alanına döndürüp kulenin yakalama kollarıyla alma hedefi taşıyor. Super Heavy için üç kez denenen kule yakalama manevrası, Ship üst kademesi için henüz uygulanmadı.
Ay görevleri için yakıt aktarımı bekleniyor
Starship’in yörünge uçuşu, NASA’nın insanlı Ay programı bakımından da önem taşıyor. NASA, Starship’i gelecekteki insanlı Ay inişleri için iniş aracı olarak seçti. Ancak Ay’a gidecek bir Starship’in, Dünya yörüngesinde tanker görevindeki başka Starship araçlarından yakıt alması gerekecek.
Uzayda aşırı soğuk itici madde aktarımı henüz gösterilmiş değil. İnsanlı görevler öncesinde yaşam destek sistemlerinin eklenmesi, yörüngede buluşma ve yakıt ikmali teknolojilerinin sınanması da gerekiyor. Bu nedenle 14. uçuş, operasyonel uydu taşısa da Starship’in test programının bir parçası olmaya devam edecek.
İlk yörüngeye yerleşme ve uydu konuşlandırma başarısı, Starship’in daha ağır yükleri daha düşük maliyetle taşıma hedefi için önemli veri sağlayacak. Uçuşun kalan bölümünde yapılacak yörüngeden çıkış, yeniden giriş ve okyanusa kontrollü iniş manevraları ise sistemin yeniden kullanılabilirliği için ek teknik veriler sunacak.
Sıkça Sorulanlar
Starship ilk kez ne zaman yörüngeye ulaştı?
SpaceX'in Starship-Super Heavy roketi, 28 Eylül 2026'daki 14. entegre test uçuşunda ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı.
Starship Flight 14'te kaç Starlink uydusu konuşlandırıldı?
Ship 41 üst kademesi, ilk yörünge uçuşunda 26 Starlink V3 internet uydusunu yaklaşık birer dakikalık aralıklarla konuşlandırdı.
Starship Flight 14'te motor sorunu yaşandı mı?
Starship üst kademesindeki motorlardan biri kalkış sırasında planlanandan erken durdu. Uçuş kontrol ekibi, kalan sistemlerin yeterli olduğuna karar vererek yörüngeye giriş ateşlemesini gerçekleştirdi.
Starship uçuşunun sonunda nereye iniş yapması planlanıyor?
Ship 41'in yaklaşık altı Dünya turunun ardından yörüngeden çıkış ateşlemesi yapması ve Şili açıklarındaki Pasifik Okyanusu'na kontrollü iniş denemesi yapması planlanıyor.
Starship'in yörünge uçuşu neden önemli?
Yörüngeye ulaşma ve uydu konuşlandırma, Starship'in büyük yükleri taşıma hedefi için temel bir aşama oluşturuyor. Sistem ayrıca NASA'nın Ay görevleri ile gelecekteki yörüngede yakıt ikmali çalışmalarında kullanılmak üzere geliştiriliyor.