FAA, MAX 10 sertifikasyonunu yazılım incelemesine bağladı
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), Boeing 737 MAX 10’un sertifikasyonunu uçuş yönetim bilgisayarındaki yazılım sorunu nedeniyle erteledi. FAA Başkanı Bryan Bedford, kurumun sorunun uçuş güvenliği bakımından risk oluşturup oluşturmadığını henüz belirlemediğini, değerlendirme tamamlanmadan MAX 10’a onay verilmeyeceğini açıkladı.
Karar, Boeing’in en büyük 737 MAX modeli için sertifikasyonun kısa süre içinde çıkmasını beklediği dönemde geldi. MAX 10’un uçuş testleri temmuzda tamamlanmış, üretici son belge ve düzenleyici inceleme aşamalarına geçmişti. FAA ise yeni bir takvim açıklamadı. İncelemenin günler, haftalar ya da aylar sürüp sürmeyeceği henüz bilinmiyor.
Sorun pas geçme sırasında otomasyonu etkileyebiliyor
İnceleme altındaki hata, iniş yaklaşmasının iptal edildiği pas geçme senaryosunda ortaya çıkıyor. Pilotlar, yeniden yaklaşma için uçuş planındaki rotayı değiştirdiğinde dikey seyrüsefer sistemi olarak adlandırılan VNAV işlevi otomatik uçuş yönlendirmesinden ayrılabiliyor. Sistem, daha sınırlı hatve kontrol modlarına geçebiliyor.
Boeing, pilotların otomatik VNAV desteği olmadan uçağı güvenli biçimde uçurmak üzere eğitim aldığını bildirdi. Bedford da pilotların uçağın kontrolünü kaybetmediğini vurguladı. FAA’nın temel değerlendirmesi, özellikle alçak irtifadaki pas geçme aşamasında otomasyon değişiminin uçuş ekibinin iş yükünü kabul edilemez seviyeye çıkarıp çıkarmayacağı üzerinde yoğunlaşıyor.
Boeing, ağustosta tüm 737 operatörlerine sorunu bildirdiğini ve mevcut uçuş ekibi prosedürlerini hatırlattığını açıkladı. Şirket mühendisleri, hatayı kalıcı olarak giderecek yazılım güncellemesi ile ekiplerin gerekirse otomatik VNAV işlevini yeniden devreye almasını sağlayacak prosedür üzerinde çalışıyor.
Yazılım sürümleri ve hava yollarının teslimat tutumu
Sorun, uçuş yönetim yazılımının 14 ve 14.1 sürümleriyle ilişkilendiriliyor. MAX 10, sertifikasyon uçuş testlerinde 14.1 sürümünü kullandı. FAA’nın 3 Ağustos 2026’da sertifikalandırdığı daha küçük MAX 7 modeli ise 14 sürümüyle onay aldı. FAA, MAX 7’nin uçmaya elverişli olduğunu açıklarken aynı yazılım ailesine ilişkin incelemenin teslimat takvimine etkisi henüz netleşmedi.
Yazılımı GE Aerospace sağlıyor. Bedford, konuya yoğunlaşılması sayesinde düzeltmenin hızlandırılabileceğini söyledi, ancak tamamlanma tarihi vermedi. FAA ayrıca teknik bulguları incelemek üzere bir Düzeltici Faaliyet İnceleme Kurulu toplayacak.
Bazı büyük ABD hava yolları, inceleme altındaki yazılım sürümlerini taşıyan yeni uçakları teslim almak istemediğini Boeing’e iletti. Bazı operatörler hizmetteki filolarında ilgili sürümlerin bulunmadığını açıkladı. Kanada merkezli bir operatör ise filosundaki bazı MAX uçaklarında incelenen yazılımın kullanıldığını, ancak hizmet sırasında bağlantılı olay yaşanmadığını ve ekiplerin ilgili durum için eğitimli olduğunu bildirdi.
MAX 10 gecikmesi Boeing için neden önemli?
MAX 10, Boeing’in tek koridorlu uçak ailesindeki en uzun ve en yüksek kapasiteli model olarak Airbus A321neo ile rekabetinde merkezi rol taşıyor. Modelin ilk teslimatları başlangıçta 2020 için planlanmıştı. Sertifikasyon takvimi, 2018 ve 2019’daki iki MAX 8 kazasının ardından artan düzenleyici denetim, teknik sorunlar ve üretim aksaklıkları nedeniyle yıllarca geriledi.
Sipariş portföyünde yaklaşık 1.400 ila 1.500 MAX 10 bulunduğu bildiriliyor. Modelin onay alması, Boeing’in birikmiş siparişlerini teslimata ve gelire dönüştürmesi açısından önem taşıyor. Bazı hava yolları MAX 10’u 2027’de filolarına katmayı planlıyordu; sertifikasyondaki yeni belirsizlik, teslimat ve kapasite planlarını etkileyebilir.
Boeing hisseleri 28 Eylül’de yaklaşık yüzde 7 değer kaybetti. Piyasa tepkisi, yıllardır geciken MAX 10 programında yeni bir düzenleyici engel oluştuğu değerlendirmesini yansıttı.
FAA güvenlik incelemesini tamamlamayı bekliyor
FAA, sertifikasyon zaman çizelgesini güvenlik incelemesinin belirleyeceğini ve gerekmesi hâlinde ilave adım atacağını bildirdi. Boeing ise kurumun yönlendirmesine uyarak sertifikasyon çalışmalarını sürdüreceğini açıkladı. İncelemenin sonucu, yazılım düzeltmesinin kapsamını, MAX 10’un onay tarihini ve ilgili yazılım sürümlerini taşıyan uçakların teslimat koşullarını belirleyecek.
MAX 10 sertifikasyonunun ertelenmesi, FAA’nın doğrudan uçağın uçuş kontrolünün pilotlardan alınmasıyla ilgili bir bulgu açıkladığı anlamına gelmiyor. Düzenleyici kurum, otomasyonun sınırlanabildiği kritik iniş senaryosunda ekip iş yükünü ve güvenlik etkisini tamamlanmış teknik veriler üzerinden değerlendirmek istiyor.
Sıkça Sorulanlar
Boeing 737 MAX 10 sertifikasyonu neden ertelendi?
FAA, belirli bir pas geçme senaryosunda otomatik uçuş yönlendirmesini etkileyebilen yazılım hatasının güvenlik ve pilot iş yükü üzerindeki etkisini incelemek için Boeing 737 MAX 10 sertifikasyonunu erteledi.
Yazılım sorunu uçuş sırasında neye neden oluyor?
Pilotlar pas geçmenin ardından uçuş planını değiştirdiğinde VNAV adlı otomatik dikey seyrüsefer işlevi devreden çıkıp daha sınırlı bir hatve kontrol moduna geçebiliyor. Pilotlar uçağın kontrolünü koruyor.
FAA, Boeing 737 MAX 10 için yeni bir sertifikasyon tarihi verdi mi?
FAA, Boeing 737 MAX 10 için yeni bir sertifikasyon tarihi açıklamadı. Düzenleyici kurum, inceleme ve yazılım düzeltmesinin günler, haftalar veya aylar sürebileceğini belirtti.
Hangi hava yolları incelenen yazılımı kullanıyor?
Bazı ABD'li operatörler hizmetteki filolarında incelenen yazılım sürümlerinin bulunmadığını açıkladı. Kanada merkezli bir operatör ise bazı MAX uçaklarında ilgili yazılımın kullanıldığını, ancak bağlantılı hizmet olayı yaşanmadığını bildirdi.