NASA ve SpaceX Arasında 946 Milyon Dolarlık Anlaşma
Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) astronot ve kargo taşıma programı kapsamında SpaceX ile var olan sözleşmesini genişletti. Cuma günü duyurulan yeni düzenlemeyle SpaceX, Uluslararası Uzay İstasyonu’na üç ek insanlı uçuş gerçekleştirecek. Söz konusu sözleşme revizyonunun toplam mali değeri 946 milyon dolar olarak açıklandı.
Anlaşma, NASA’nın Ticari Mürettebat Taşıma Kapasitesi (CCtCap) programı bünyesinde sağlandı. Yeni eklenen görevlerle birlikte SpaceX’in NASA adına yürüteceği toplam operasyonel insanlı görev sayısı 17’ye yükseldi. Anlaşma kapsamındaki performans süresi 2030 yılına kadar uzatılırken, SpaceX’in CCtCap programı çerçevesinde elde edeceği toplam sözleşme değeri de 5,92 milyar dolara ulaştı.
Anlaşmanın Kapsamı ve Görev Detayları
NASA tarafından onaylanan yeni görev düzenlemesi; Crew-15, Crew-16 ve Crew-17 uçuşlarını kapsıyor. Sabit fiyatlı ve belirsiz teslimat/belirsiz miktar türündeki sözleşme revizyonu, uçuş operasyonlarının yanı sıra geniş kapsamlı lojistik ve teknik desteği içeriyor.
SpaceX, bu sözleşme kapsamında fırlatma öncesi kara hazırlıklarından fırlatma anına, yörünge operasyonlarından uzay aracının geriye dönüş ve kurtarma çalışmalarına kadar tüm süreçleri üstlenecek. Şirket ayrıca her görevde istasyona kritik kargo ve bilimsel ekipman taşınmasını sağlayacak. Dragon uzay aracı, yörünge istasyonuna kenetli kaldığı süre boyunca astronotlar için olası acil durumlarda sığınak ve can filikası işlevi görmeye devam edecek. NASA, Mayıs ayında ilave uçuş satın alma niyetini duyurmuştu. Yapılan bu doğrudan alım düzenlemesinin, gelecekte ihtiyaç duyulması halinde yeni sözleşme revizyonlarının yapılmasına engel teşkil etmediği bildirildi.
Boeing ile Rekabet ve Çift Ortak Stratejisi
NASA, uzay istasyonuna astronot taşıma süreçlerinde tek bir tedarikçiye bağımlı kalmamak adına iki farklı ticari ortakla çalışmayı sürdürüyor. 2014 yılında başlatılan Ticari Mürettebat Programı çerçevesinde hem SpaceX hem de Boeing ile sözleşmeler imzalanmıştı. Kamu-özel sektör ortaklığı modeliyle yürütülen bu programda NASA, astronot uçuşları öncesinde özel şirketlerin uzay taşıma sistemlerinin güvenlik gereksinimlerini karşıladığını onaylıyor.
SpaceX, insanlı taşıma sertifikasını Kasım 2020’de alarak düzenli uçuşlara başlayan ilk şirket olmuştu. Programa dahil olan diğer ortak Boeing ise Starliner uzay aracıyla test süreçlerini sürdürüyor. Starliner aracının yakın dönemde insansız bir test uçuşu icra etmesi, 2027 yılının üçüncü çeyreğinde ise ilk insanlı görevlerine başlaması öngörülüyor. NASA yetkilileri, iki farklı ticari ortağın varlığının uzay istasyonuna kesintisiz erişim güvenliği sağladığını vurguluyor.
SpaceX’in Yörünge Görevleri ve Uzay İstasyonu Takvimi
SpaceX, astronot taşıma görevlerinde Falcon 9 roketlerini ve Dragon uzay araçlarını kullanıyor. Her görevde en fazla dörde kadar astronot ile birlikte hassas bilimsel deneyler ve istasyon ihtiyaçları yörüngeye taşınıyor. Halihazırda yürütülen Crew-12 görevi kapsamında uzay aracı istasyona bağlı bulunuyor ve astronotlar yörüngedeki görevlerini sürdürüyor.
Mevcut fırlatma takvimine göre Crew-13 görevinin Ekim ayında fırlatılması planlanıyor. Takip eden Crew-14 görevinin ise gelecek yılın ilkbahar aylarında gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Yeni eklenen Crew-15, Crew-16 ve Crew-17 uçuşları ise 2030 yılına kadar uzanan süreçte kademeli olarak icra edilecek.
Dragon Programının Geleceği ve Starship Hedefleri
İnsanlı uzay uçuşlarına altı yıl önce başlayan Dragon programı, ticari uzay taşımacılığında kilit bir rol üstlendi. Şirket, NASA ve ABD Savunma Bakanlığı ile yürüttüğü kamu sözleşmeleri sayesinde fırlatma hizmetleri alanındaki gelirlerini ve operasyonel hacmini artırıyor. Haziran ayında 85,7 milyar dolarlık halka arz gerçekleştiren şirket, ikinci çeyrekte 7,8 milyar dolar gelir elde ederken insanlı fırlatmaları da içeren uzay segmenti gelirleri yıllık yüzde 29 artışla 962 milyon dolara ulaştı.
SpaceX, mevcut Dragon ve Falcon 9 altyapısıyla NASA görevlerini eksiksiz yürütmeyi hedeflerken, uzun vadeli fırlatma planlarını geliştirme aşamasında olan Starship roketine devretmeyi amaçlıyor. Gelecekteki uçuş yükünün büyük bölümünü Starship aracına aktarmayı planlayan şirket, insanlı uzay görevleri ve derin uzay keşifleri için devasa taşıma kapasitesine sahip bu yeni nesil sistemi devreye sokmayı hedefliyor.
Sıkça Sorulanlar
NASA ve SpaceX arasındaki yeni sözleşmenin değeri ne kadardır?
Sözleşme revizyonunun değeri 946 milyon dolar olarak açıklandı. Bu anlaşmayla SpaceX'in Ticari Mürettebat Taşıma Kapasitesi programı kapsamında NASA'dan alacağı toplam sözleşme değeri 5,92 milyar dolara ulaştı.
Yeni anlaşma kaç ek insanlı uçuşu kapsıyor?
Sözleşme genişletmesi Crew-15, Crew-16 ve Crew-17 kodlu toplam üç ek insanlı uzay uçuşunu kapsıyor ve SpaceX'in toplam görev sayısını 17'ye çıkarıyor.
Anlaşma kapsamındaki görevler hangi tarihe kadar gerçekleştirilecek?
Yapılan revizyonla birlikte SpaceX'in Ticari Mürettebat Taşıma Kapasitesi programı kapsamındaki performans süresi 2030 yılına kadar uzatıldı.
NASA neden tek bir şirket yerine iki farklı ticari ortakla çalışıyor?
NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu'na insanlı erişim güvenliğini teminat altına almak ve tek bir tedarikçiye bağımlı kalmamak amacıyla hem SpaceX hem de Boeing ile ortaklığını sürdürüyor.