Mahkeme erişim yasağını dava sonuna kadar durdurdu
Washington’daki federal mahkeme, CNN, MS NOW ve Politico muhabirlerinin Beyaz Saray yerleşkesine girişini engelleyen kararı dava sonuçlanana kadar askıya aldı. ABD Bölge Yargıcı Timothy Kelly’nin verdiği ön tedbir kararı, üç kuruluşun gazetecilerinin daimi basın kartlarını koruyor.
Karar, 18 Eylül’de duyurulan erişim yasağının ardından açılan davada geldi. Donald Trump, üç medya kuruluşunun haberlerini eleştirerek Beyaz Saray’a girişlerini yasaklama kararı almıştı. Ertesi gün Beyaz Saray’a gelen bazı gazetecilerin girişine izin verilmedi ve basın kartlarına el konuldu.
CNN, MS NOW ve Politico, 21 Eylül’de dava açarak yasağın haber toplama faaliyeti ile ifade özgürlüğünü hedef aldığını savundu. Mahkeme, 24 Eylül’de geçici koruma sağlamıştı. Yeni ön tedbir kararı, geçici koruma süresinin sona ermesinin ardından erişimin kesintisiz sürmesini güvence altına alıyor.
Karar Birinci ve Beşinci Ek’e dayandırıldı
Yargıç Kelly, 26 sayfalık gerekçeli kararında üç medya kuruluşunun anayasal iddialarında başarılı olma ihtimalinin yüksek olduğunu yazdı. Mahkeme, Beyaz Saray erişiminin sınırsız bir hak olmadığını ancak erişim sağlandıktan sonra kartların editoryal görüş veya haber içeriği nedeniyle geri alınamayacağını vurguladı.
Kararda, kart iptallerinin Birinci Ek kapsamındaki ifade özgürlüğü ve misillemeye karşı koruma ilkeleriyle çelişme ihtimali değerlendirildi. Yargıç Kelly, Trump’ın kamuya açık açıklamalarının kart iptallerinin gazetecilerin başkan hakkındaki haberlerini değiştirmeyi amaçladığı izlenimini verdiğini belirtti.
Mahkeme ayrıca Beşinci Ek kapsamındaki usul güvencelerine işaret etti. Üç kuruluş, kartlar geri alınmadan önce herhangi bir bildirim almadıklarını ve iddialara yanıt verme fırsatı bulamadıklarını bildirdi. Yargıç Kelly, idarenin erişimi kesmeden önce gazetecilere yeterli bildirim ve savunma imkânı tanımadığını değerlendirdi.
Mahkeme kayıtlarına göre kart iptalleri yaklaşık 78 gazeteciyi etkiledi. Daimi basın kartları, Beyaz Saray’da düzenli çalışacak gazetecilerin önceden güvenlik kontrolünden geçmesinin ardından veriliyor.
Ulusal güvenlik gerekçesi kanıtlanmış bulunmadı
Trump yönetimi, mahkeme sürecinde erişim kararının profesyonellik standartları ve ulusal güvenlik kaygılarıyla bağlantılı olduğunu savundu. Beyaz Saray, bazı haberlerin yanlış bilgi içerdiğini veya ulusal güvenliği ilgilendirdiğini öne sürdü.
Yargıç Kelly ise kartların ilk kez geri alınmasına ilişkin kayıtlarda ulusal güvenlik gerekçesini destekleyen yeterli kanıt bulunmadığını yazdı. Kararda, ulusal güvenlik açıklamasının kart iptallerinden sonra ortaya konduğu ve ilk kararın dayanağı olduğunun gösterilemediği belirtildi.
Mahkeme, hükümetin gizli bilgilerin hukuka aykırı biçimde açıklanmasını engelleme yetkisinin bulunduğunu da kabul etti. Ancak karar, somut ulusal güvenlik riskine dayanan bir işlem ile haberlerin doğruluğu ya da siyasi yaklaşımı hakkında duyulan memnuniyetsizliğe dayanan işlem arasında ayrım yaptı.
Üç medya kuruluşunun avukatı Theodore Boutrous, mahkeme kararının gazetecilerin erişimini koruduğunu söyledi. Beyaz Saray ve Adalet Bakanlığı adına karar sonrasında kapsamlı bir açıklama yapılmadı. Trump, daha önce aleyhte bir karar çıkması hâlinde itiraz yoluna başvuracağını duyurmuştu.
Karar Oval Ofis ve Air Force One’ı kapsamıyor
Ön tedbir kararı, CNN, MS NOW ve Politico gazetecilerinin Beyaz Saray yerleşkesine erişimini koruyor; ancak Oval Ofis veya Air Force One’a giriş için ek bir hak tanımıyor. Yönetim, önceki geçici koruma döneminde bazı CNN ve Politico muhabirlerinin başkanın günlük faaliyetlerini izleyen dönüşümlü basın havuzu görevlerine katılmasını engellemişti.
Beyaz Saray basın havuzu, başkanın kamuya açık etkinliklerini ve seyahatlerini sınırlı sayıdaki medya temsilcisiyle takip eden ortak haber sistemi olarak çalışıyor. Havuzda görev alan kuruluş, görüntü ve bilgileri diğer medya organlarıyla paylaşıyor.
Yargıç Kelly’nin kararı davanın esasına ilişkin nihai hüküm niteliği taşımıyor. Dava devam ederken Beyaz Saray, 18 Eylül tarihli kart iptali kararını uygulayamayacak. Esas yargılama sonunda mahkeme, erişim yasağının anayasalara uygunluğu konusunda kalıcı karar verecek.
Basın erişimi davasında sonraki aşama ne olacak
Taraflar, dava dosyasında delillerini ve hukuki savlarını sunmayı sürdürecek. Trump yönetimi ön tedbir kararına itiraz ederse üst mahkeme, ilk derece mahkemesinin anayasal değerlendirmesini inceleyecek.
Davanın sonucu, Beyaz Saray’ın akredite gazetecilerin basın kartlarını hangi koşullarda iptal edebileceğine ilişkin sınırları belirleyecek. Karar ayrıca yönetimlerin eleştirel haberler karşısında basın erişimini kısıtlama yetkisinin kapsamı bakımından emsal oluşturabilecek nitelik taşıyor.
Sıkça Sorulanlar
CNN, MS NOW ve Politico Beyaz Saray'a yeniden girebilecek mi?
Federal mahkemenin ön tedbir kararı, CNN, MS NOW ve Politico gazetecilerinin Beyaz Saray yerleşkesine erişimini dava sonuçlanana kadar koruyor. Karar, daha önce iptal edilen daimi basın kartlarının uygulanmasını engelliyor.
Mahkeme Beyaz Saray erişim yasağını neden durdurdu?
Yargıç Timothy Kelly, basın kartı iptallerinin gazetecilerin Birinci Ek kapsamındaki ifade özgürlüğü ile Beşinci Ek kapsamındaki usul güvencelerini ihlal etme ihtimalinin yüksek olduğu sonucuna vardı. Mahkeme, erişimin haberlerin içeriği nedeniyle kesildiğine işaret eden açıklamaları da değerlendirdi.
Karar Oval Ofis ve Air Force One erişimini kapsıyor mu?
Hayır. Ön tedbir kararı yalnızca Beyaz Saray yerleşkesine giriş hakkını koruyor; Oval Ofis ve Air Force One gibi daha sınırlı alanlara erişim için zorunlu bir düzenleme getirmiyor.
Trump yönetiminin ulusal güvenlik savunması hakkında mahkeme ne dedi?
Mahkeme, kartların ilk kez iptal edildiği sırada ulusal güvenlik gerekçesine ilişkin yeterli kanıt bulunmadığını belirtti. Yargıç Kelly, ulusal güvenlik açıklamasının işlem sonrasında ortaya konduğunu değerlendirdi.