Berlin’de Sosyal Demokrat Parti (SPD) ve Yeşiller Partisi, Sol Parti ile eyalet hükümeti kurmak amacıyla yürüttükleri ön görüşmeleri 13 Ekim akşamı askıya aldı. Karar, Sol Parti Berlin meclis grubunun antisemitizmle mücadele ve İsrail’in var olma hakkına ilişkin, üç partinin önceki hafta üzerinde uzlaştığı metinden farklı bir bildiri kabul etmesinin ardından geldi.
SPD’nin Berlin lideri Steffen Krach ile Yeşillerin önde gelen ismi Werner Graf, Sol Partinin kendi içinde farklı bir düzenlemeye gittiğini gördüklerini açıkladı. Krach ve Graf, önceki anlaşmanın hâlâ geçerli olup olmadığını değerlendirmek için ön görüşmelere ara verdiklerini bildirdi. İki parti, Sol Partiden ortak mutabakata ne ölçüde bağlı kalacağını ve maddeleri nasıl uygulayacağını açıklamasını istedi.
Antisemitizm metni görüşmeleri neden durdurdu
Üç parti, koalisyon görüşmeleri başlamadan önce antisemitizm iddiaları karşısında izlenecek yol, Yahudi yaşamının korunması ve İsrail’in var olma hakkı konusunda ortak bir deklarasyon hazırlamıştı. Metin, Almanya’nın Yahudi yaşamını koruma yönündeki özel sorumluluğunu vurguluyor ve İsrail’in var olma hakkını pazarlık konusu olmayan bir ilke olarak tanımlıyordu.
Ortak taslakta, antisemitik olaylara karıştığı belirlenen milletvekilleri için yaptırım mekanizması da yer alıyordu. İddiaların değerlendirilmesinde ilgili kurulun uzlaşamaması hâlinde uzman görüşüne başvurulması öngörülüyordu. En ağır yaptırımlar arasında parti üyeliğinin sona erdirilmesi seçeneği bulunuyordu.
SPD ve Yeşiller, söz konusu güvenceleri Sol Parti ile koalisyon ihtimalinin ön koşulu kabul etti. Almanya’daki İsrail-Gazze savaşı tartışmaları, özellikle Filistin yanlısı söylemler ile antisemitizm suçlamaları arasındaki sınırın nasıl çizileceği konusunda partiler arasında gerilim yaratıyor.
Sol Parti’nin yeni bildirisi tartışmayı büyüttü
Sol Parti Berlin meclis grubu, 13 Ekim’de kendi açıklamasını kabul etti. Bildiride İsrail’in var olma hakkı ile İsrail’deki herkes için eşit haklar desteklenirken, Filistin’in var olma hakkı ve Filistinlilerin eşit hakları da savunuldu. Yeni metinde, önceki ortak taslaktaki “pazarlık konusu olmayan” ifadesinin ve ihlaller için ayrıntılı yaptırım vurgusunun yer almaması tartışmayı derinleştirdi.
Sol Parti yönetimi ise önceki anlaşmanın yürürlükte kaldığını savundu. Parti temsilcileri, tüm seçilmiş milletvekillerinin antisemitizmle mücadele, Yahudi yaşamının korunması ve İsrail’in var olma hakkının tanınması yönünde taahhüt verdiğini söyledi. Sol Parti, yeni bildirinin bazı bölümlerinin üç partinin ilk metniyle aynı olduğunu bildirdi.
SPD ve Yeşillerin itirazı yalnızca bildiri içeriğine yönelik değil. İki parti, ortak metin kabul edilmişken Sol Parti meclis grubunun neden ayrıca farklı bir metin hazırladığının açıklığa kavuşmasını talep ediyor. Görüşmelerin yeniden başlayıp başlamayacağı, Sol Partinin vereceği yanıt ve ortak deklarasyona ilişkin somut güvencelere bağlı olacak.
İlk uzlaşıdan askıya alma kararına giden yol
Üç parti 9 Ekim’de antisemitizm ve organize suçla mücadele konusunda ortak açıklama yayımlamış, ardından ön görüşmelere başlama kararı almıştı. Sol Partinin Filistin dayanışması içindeki bazı gruplar, metnin üslubuna ve Filistin yanlısı görüşleri disipline etmeye dönük hükümler taşıdığı iddiasına karşı çıkmıştı.
Tartışmada Sol Parti içinde İsrail politikası nedeniyle eleştirilen bazı isimler de öne çıktı. Berlin milletvekili Vanessa Emde’nin yeni meclis grubuna alınması, SPD ve Yeşillerin kaygılarını artıran gelişmelerden biri oldu. Sol Parti ise seçilmiş temsilcilerinin ortak bir antisemitizm karşıtı taahhüt altında toplandığını belirtiyor.
Organize suçla bağlantılı olduğu ileri sürülen bir kişinin seçim gecesi etkinliğine katılması da görüşmeler öncesinde gündeme geldi. Üç parti, ortak deklarasyonda siyasi faaliyetlerle organize suç ağları arasında mesafe korunmasına ilişkin ilkeler belirlemişti.
Seçim sonuçları Berlin’de hangi seçenekleri açtı
20 Eylül’de yapılan Berlin eyalet seçiminde Sol Parti yüzde 25,7 oyla en büyük grup oldu. Yeşiller yüzde 14’ün, SPD ise yüzde 12’nin biraz üzerinde oy aldı. Üç partinin birleşmesi, Berlin Temsilciler Meclisinde dar bir çoğunluk sağlayabiliyor.
SPD ve Yeşillerin Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ile hükümet kurması da teorik olarak mümkün. Ancak söz konusu formülün mecliste daha kırılgan bir çoğunluk yaratacağı değerlendiriliyor. Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) ile Sol Partinin muhalefette bulunması, olası CDU ortaklığındaki siyasi dengeyi daha da zorlaştırabilir.
Sol Parti liderliği, ön görüşmelerin devam edebileceği beklentisini koruyor. SPD ve Yeşiller ise önce antisemitizm deklarasyonunun bağlayıcılığı konusunda açık yanıt istiyor. Berlin’deki hükümet arayışının yönünü, tarafların ortak metin üzerinde yeniden birleşip birleşememesi belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Berlin’de koalisyon görüşmeleri neden askıya alındı?
SPD ve Yeşiller, Sol Parti Berlin meclis grubunun kabul ettiği antisemitizm bildirisinin üç partinin önceki hafta uzlaştığı deklarasyonla uyumlu olup olmadığını değerlendirmek için görüşmeleri askıya aldı.
Berlin’deki ortak antisemitizm deklarasyonunda hangi ilkeler vardı?
Deklarasyon, Yahudi yaşamının Almanya’da korunmasına yönelik özel sorumluluğu ve İsrail’in var olma hakkını vurguluyordu. Metin ayrıca antisemitizm iddialarında uygulanabilecek yaptırımlara ilişkin hükümler içeriyordu.
Sol Parti askıya alma kararına nasıl yanıt verdi?
Sol Parti, önceki anlaşmanın geçerli olduğunu ve tüm seçilmiş milletvekillerinin antisemitizmle mücadele taahhüdü verdiğini açıkladı. Parti yönetimi, ön görüşmelerin devam edebileceği görüşünü paylaştı.
Berlin seçimlerinde partiler kaç oy aldı?
20 Eylül 2026 Berlin eyalet seçiminde Sol Parti yüzde 25,7 oyla ilk sırada yer aldı. Yeşiller yüzde 14’ün, SPD ise yüzde 12’nin biraz üzerinde oy aldı; üçlü ittifak mecliste dar çoğunluğa ulaşabiliyor.