Madrid’de kiracı koruma paketine karşı yürüyüş
İspanya’da on binlerce kişi, Parlamento’nun kiracıları korumaya yönelik acil tedbir paketini reddetmesinden bir gün sonra Madrid sokaklarında yürüdü. Göstericiler uygun fiyatlı konut, kira artışlarının denetlenmesi ve tahliye riski altındaki kiracılar için daha güçlü yasal güvence talep etti. Madrid’deki yürüyüşe katılanlar pankart taşıdı, slogan attı ve konut sorununa karşı simge olarak ev anahtarlarını salladı.
Yetkililer Madrid’deki katılımı yaklaşık 70 bin olarak açıklarken, eylemi düzenleyenler 500 bin kişinin yürüyüşe katıldığını bildirdi. Katılımcı sayısındaki fark, protestonun büyüklüğüne ilişkin farklı tahminlerden kaynaklandı. Palma de Mallorca, Santander, Segovia ve Toledo’da da daha küçük gösteriler yapıldı.
Madrid’in merkezinde yaklaşık bir haftadır kurulu bulunan çadır eylemi de devam ediyor. Eylemciler, konut politikalarında kısa vadeli müdahalelerin ötesine geçen ve kiracıların barınma güvencesini artıran düzenlemeler istiyor. Kiracılar Birliği, protestoların ardından genel grev çağrısını yineledi.
Abascal’ın tahliyesi eylemleri büyüttü
Protestoların yakın dönemdeki tetikleyicisi, 87 yaşındaki emekli Maricarmen Abascal’ın 23 Eylül’de Madrid’de 70 yılı aşkın süredir yaşadığı evden tahliye edilmesi oldu. Abascal’ın tahliyesi sırasında yüzlerce kişi binanın önünde toplanarak işlemi durdurmaya çalıştı. Tahliyenin ardından Abascal hastaneye kaldırıldı.
Konut hakkı savunucuları, evi satın alan yatırım şirketinin Abascal’ın kirasında yüksek oranlı artış talep ettiğini bildirdi. Kira artışının oranına ilişkin kaynaklarda farklı rakamlar yer aldı; bazı kaynaklar yüzde 230, bazıları yüzde 275 artış talep edildiğini aktardı. Kamuoyu tepkisinin ardından mülk sahipleriyle anlaşmaya varıldığı, Abascal’ın sınırlı kira artışı içeren sekiz yıllık yeni sözleşmeyle evine döneceği açıklandı.
Abascal’ın durumu, uzun süredir devam eden kira ve tahliye tartışmasını yeniden ülke gündeminin ilk sıralarına taşıdı. Eylemciler, tekil anlaşmaların tahliye riski taşıyan diğer kiracıların sorununu çözmediğini, kalıcı yasal koruma ve sosyal konut yatırımı gerektiğini savunuyor.
Reddedilen tedbirler hangi korumaları içeriyordu?
Pedro Sánchez liderliğindeki azınlık hükümetinin Parlamento’ya sunduğu tedbirler, kira sözleşmelerinin otomatik yenilenmesini ve savunmasız kiracıların tahliyesine ek sınırlamalar getirilmesini öngörüyordu. Paket, 2 Ekim’deki oylamada yeterli desteği alamadı. Ret kararı, konut maliyetlerinin hızla yükseldiği dönemde kiracılar arasında tepkiyi artırdı.
Hükümetin yasama desteği açısından ihtiyaç duyduğu Katalan ayrılıkçı Junts partisi, tekliflerin yeterince sağlam hazırlanmadığını savunarak pakete karşı oy verdi. Junts, ana muhalefetteki Halk Partisi ve aşırı sağ Vox ile aynı yönde oy kullandı. Oylama, Sánchez hükümetinin Parlamento’daki kırılgan çoğunluğunu bir kez daha gündeme getirdi.
Ana muhalefet lideri Alberto Núñez Feijóo, oylama sonrasında erken seçim çağrısı yaptı. İspanya’da bir sonraki genel seçimin 2027’de yapılması planlanıyor. Konut düzenlemelerindeki başarısızlık, hükümetin ekonomik ve sosyal politika başlıklarında yasa çıkarma kapasitesine ilişkin tartışmaları yoğunlaştırdı.
Kira maliyetleri kent yaşamını zorlaştırıyor
İspanya’da konut arzının talebi karşılayamaması, kira ve satış fiyatlarını uzun süredir yukarı taşıyor. Emlak piyasası verilerine göre ülke genelindeki ortalama kiralar son on yılda yaklaşık iki katına çıktı; konutların ilan fiyatları ise yaklaşık yüzde 90 yükseldi. Turistik kiralamalar, yatırım amaçlı konut alımları ve büyük kentlerdeki sınırlı arz, fiyat baskısının başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.
Madrid’deki yürüyüşe katılan 26 yaşındaki kütüphaneci Marcos Sainz, arkadaşlarıyla paylaştığı iki odalı ev için daha önce aylık 900 avro ödediğini, kentte tek odalı bir dairenin kirasının artık yaklaşık 1.000 avroya ulaşabildiğini söyledi. Sainz, söz konusu tutarın Madrid’deki ortanca aylık gelirin yaklaşık yarısına denk geldiğini belirtti.
Güneş paneli montajcısı Javier de küçük bir oda için gelirinin yarısını harcadığını söyledi. Protestocuların talebi, yalnızca kira artışlarının sınırlanmasıyla sınırlı değil. Eylemciler, erişilebilir sosyal konut üretimi, daha güvenli kira sözleşmeleri ve tahliye tehdidi altındaki haneler için etkili koruma mekanizmaları istiyor.
Konut krizi Avrupa’da da tartışılıyor
İspanya’daki konut sorunu, Avrupa’nın birçok ülkesindeki benzer baskılarla ortak özellikler taşıyor. Artan kiralar, sınırlı sosyal konut stoku, kısa süreli kiralamaların yayılması ve yatırım amaçlı alımlar, kiracıların konuta erişimini güçleştiriyor. İspanya Anayasası yeterli konut hakkını tanısa da sosyal konut stokunun düşük kalması, hukuki güvence ile uygulama arasındaki farkı görünür kılıyor.
Merkezi hükümet 2023’te kabul edilen Konut Yasası ile bazı bölgelerde kira sınırlaması uygulanmasına olanak sağlamıştı. Ancak konut politikalarının önemli bölümü özerk bölgelerin yetkisinde bulunuyor. Bölgeler arasındaki farklı uygulamalar, ülke çapında eşit koruma sağlanmasını zorlaştırıyor.
3 Ekim’deki gösteriler, Parlamento’daki ret kararının ardından konut meselesinin siyasi baskı unsuru olmaya devam edeceğini gösterdi. Yeni bir yasa teklifinin ne zaman ve hangi destek dengesiyle gündeme geleceği henüz netleşmedi.
Sıkça Sorulanlar
İspanya'daki konut protestoları neden düzenlendi?
Protestolar, artan kiralar ve konut fiyatlarının yanı sıra Parlamento'nun kira sözleşmelerinin otomatik yenilenmesi ile savunmasız kiracıların tahliyesine sınırlama getirmeyi amaçlayan tedbirleri reddetmesi üzerine düzenlendi.
Madrid'deki konut yürüyüşüne kaç kişi katıldı?
Yetkililer Madrid'deki yürüyüşe yaklaşık 70 bin kişinin katıldığını açıkladı. Eylemi düzenleyenler ise katılımın 500 bine ulaştığını bildirdi.
Maricarmen Abascal'ın tahliyesi protestoları nasıl etkiledi?
87 yaşındaki Maricarmen Abascal'ın 70 yılı aşkın süredir yaşadığı Madrid evinden tahliye edilmesi, konut krizine ilişkin biriken tepkileri harekete geçirdi. Mülk sahipleriyle varılan anlaşma, Abascal'ın sekiz yıllık yeni kira sözleşmesiyle evine dönmesini öngörüyor.
Reddedilen İspanya konut tedbirleri neleri içeriyordu?
Hükümetin teklifi, kira sözleşmelerinin otomatik yenilenmesini ve savunmasız kiracıların tahliyesine yönelik kısıtlamaları içeriyordu. Parlamento pakete yeterli desteği vermedi.