Delhi’de ikinci gününde yaklaşık 150 gözaltı
Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de seçmen listelerinin revizyonuna karşı yapılan protestolar ikinci gününde polis müdahalesiyle karşılaştı. Polis, 3 Ekim Cumartesi günü Cockroach Janta Party öncülüğündeki eyleme katılan yaklaşık 150 kişiyi gözaltına aldı. Eylemciler, Hindistan Seçim Komisyonu Başkanı Gyanesh Kumar’ın istifasını istedi.
Gözaltılar, protestocular Patel Chowk’tan Jantar Mantar’a yürümeye çalışırken başladı. Güvenlik güçleri, protesto alanına giden yollara bariyer kurdu ve farklı noktalarda konuşlandı. Eylemciler, güvenlik bariyerlerini kaldırmaya çalıştıktan sonra polis bazı kişileri zorla gözaltına aldı.
Gözaltına alınanlar arasında All India Students’ Association Başkanı Neha Bora, siyasi aktivistler Prashant Bhushan ve Yogendra Yadav’ın bulunduğu bildirildi. Bağımsız milletvekili Kapil Sibal ile avukatlar Nitya Ramakrishnan ve Pallav Sisodia da yürüyüşe katılan isimler arasındaydı. Neha Bora, ikinci gün üst üste gözaltına alındı.
Eylem alanında “oy hırsızı, makamı bırak” ve “Gyanesh Kumar istifa et” sloganları atıldı. Öğrenci örgütü üyeleri, polis müdahalesi sırasında Neha Bora’ya kötü muamele yapıldığı iddiasında bulundu. İddialar bağımsız olarak doğrulanmadı.
Seçmen listesi revizyonuna yönelik itirazlar
Protestoların merkezinde, geçen yıl başlatılan ülke çapındaki seçmen doğrulama ve Özel Yoğun Revizyon çalışması bulunuyor. Eleştirmenler, incelemenin uygun seçmenlerin kayıtlarının silinmesine neden olduğunu, denetim mekanizmalarının yeterince şeffaf işlemediğini ve uygulamanın Başbakan Narendra Modi’nin iktidardaki Bharatiya Janata Party’sine siyasi fayda sağlayabileceğini öne sürüyor.
İnsan hakları savunucuları, 2025’ten beri seçmen listelerinden 130 milyondan fazla kişinin çıkarıldığını bildiriyor. Eylemciler, listeden çıkarılan kişilerin tamamının uygunluk durumunun yeniden incelenmesini ve kararların denetlenebilir hâle getirilmesini talep ediyor.
Tartışma, seçmen ekleme ve silme kararları ile seçim sistemlerine dair kurum içinden itirazlar bulunduğuna ilişkin haberlerin ardından yoğunlaştı. Eylemciler, seçmenlik hakkının korunması için revizyon işlemlerinde gerekçeli karar, etkili itiraz mekanizması ve kamu denetimi istiyor.
Neha Bora, protesto sırasında yaptığı açıklamada, seçmen listelerinden kişilerin çıkarılmasının ardından eylem hakkının da engellendiğini söyledi. Gyanesh Kumar, protestolar ve istifa çağrılarına ilişkin kamuoyuna açıklama yapmadı.
Komisyon uygulamanın amacını nasıl açıklıyor?
Hindistan Seçim Komisyonu, seçmen listesi revizyonunun siyasi amaç taşımadığını savunuyor. Komisyona göre çalışma; mükerrer kayıtların, hayatını kaybeden kişilere ait kayıtların ve seçmenlik şartlarını taşımayan kişilerin listelerden çıkarılmasını hedefliyor.
Komisyon, 2 Ekim’de yerel görevlilere yeni seçmenlik yaşına ulaşan kişileri ve kayıtları eksik kaldığı için listelerden çıkarılan vatandaşları kaydetmeleri talimatını verdi. Talimat, itiraz ve başvuru imkânlarının sürdüğünü gösterse de protestocular listeden çıkarma kararları için daha güçlü güvenceler istiyor.
Seçmen listelerinin doğruluğu, Hindistan’da seçimlerin güvenilirliği için belirleyici görülüyor. Milyonlarca seçmenin kaydını etkileyebilecek bir uygulamada denetim, itirazların değerlendirilmesi ve kararların gerekçelendirilmesi siyasi tartışmanın ana başlıkları arasında bulunuyor.
Toplanma yasağı ve ulaşım kısıtlamaları
Polis, 2 Ekim Cuma günü de protestocuların toplanmasını engellemiş ve bazı kişileri otobüslere bindirerek olay yerinden uzaklaştırmıştı. Cuma günü Jantar Mantar ve çevresinde yüzlerce kişinin gözaltına alındığı bildirildi; gözaltı sayısına ilişkin haberlerde 700’ün üzerinde ve yaklaşık bin kişi olmak üzere farklı rakamlar yer aldı. Gözaltına alınanların önemli bir bölümü daha sonra serbest bırakıldı.
Polis, cuma günkü protestolarla bağlantılı en az üç soruşturma kaydı açtı. Kayıtlarda organizatörlere ilişkin bilgiler bulunmasına karşın herhangi bir şüphelinin isminin yer almadığı bildirildi. Polis kaynakları, bazı kişiler hakkında Delhi’deki toplu gösteri kısıtlamalarını ihlal ettikleri gerekçesiyle suçlama yöneltildiğini bildirdi.
Güvenlik önlemleri kapsamında protesto alanına yakın metro istasyonları kapatıldı. İnsan hakları örgütleri ayrıca Delhi ve Mumbai’de internet bağlantısı ile toplu taşıma hizmetlerinin kısıtlandığını bildirdi. İnsan hakları örgütleri, barışçıl toplanma hakkının korunmasını, keyfî gözaltı iddialarının araştırılmasını ve iletişim erişiminin yeniden sağlanmasını istedi.
Yetkililer, kamu düzenini korumak için toplanma sınırlamalarına başvurulduğunu öne sürüyor. Eylemciler ise seçmen listelerindeki değişikliklere yönelik itirazlarını barışçıl yollarla duyurmak istiyor.
Protestolar başka kentlere ve 10 Ekim’e taşınıyor
Seçim Komisyonu Başkanı Gyanesh Kumar’ın istifası talebi, Yeni Delhi dışındaki protestolara da yansıdı. Mumbai’de gençlerin ağırlıkta olduğu bir gösteri düzenlenirken, Dimapur’da siyasi parti üyeleri ve India Gate çevresinde öğrenci örgütleri ayrı eylemler yaptı.
Hindistan Gençlik Kongresi Başkanı Uday Bhanu Chib, Jantar Mantar’da planlanan gösteri için izin verilmemesi üzerine Delhi Yüksek Mahkemesine başvurdu. Başvuruda, kamu düzeni gerekçesiyle barışçıl toplanma hakkının bütünüyle engellenemeyeceği savunuldu.
Cockroach Janta Party, Gyanesh Kumar’ın istifa etmemesi hâlinde 10 Ekim’de Yeni Delhi’deki Jantar Mantar’da yeni bir kitlesel protesto düzenleyeceğini açıkladı. Örgüt, eylemin şiddet içermeyeceğini bildirdi.
Seçim Komisyonunun kayıt işlemlerine ilişkin yeni adımları, açılan soruşturmalar ve protestolara yönelik polis uygulamalarının, seçmen listesi revizyonu tartışmasının seyrini belirlemesi bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
Yeni Delhi'deki seçmen listesi protestosunda kaç kişi gözaltına alındı?
Yeni Delhi'de 3 Ekim 2026'da Patel Chowk'tan Jantar Mantar'a yürümek isteyen yaklaşık 150 protestocu gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında öğrenci lideri Neha Bora ile aktivistler Prashant Bhushan ve Yogendra Yadav da yer aldı.
Protestocular Gyanesh Kumar'ın neden istifasını istiyor?
Protestocular, seçmen listelerindeki Özel Yoğun Revizyon uygulamasının uygun seçmenlerin kayıtlardan haksız biçimde silinmesi riski taşıdığını savunuyor. Eylemciler, işlemlerde şeffaflık, gerekçeli kararlar ve etkili itiraz mekanizması talep ediyor.
Hindistan Seçim Komisyonu seçmen listesi revizyonunu nasıl savunuyor?
Hindistan Seçim Komisyonu, revizyonun siyasi amaç taşımadığını bildiriyor. Komisyona göre uygulama mükerrer kayıtları, hayatını kaybeden kişilere ait kayıtları ve seçmenlik şartını karşılamayan kayıtları listelerden çıkarmayı hedefliyor.
Yeni Delhi protestolarıyla bağlantılı hukuki gelişme ne oldu?
Hindistan Gençlik Kongresi Başkanı Uday Bhanu Chib, Jantar Mantar'da protesto izni verilmemesi üzerine Delhi Yüksek Mahkemesine başvurdu. Başvuruda, barışçıl toplantıların düzenleme yetkisi kullanılarak tamamen yasaklanamayacağı savunuldu.