Özel savcı ataması soruşturmanın yetkisini değiştirdi
New York Valisi Kathy Hochul, Cornell Üniversitesi’nin Ithaca kentindeki Chi Phi kardeşlik evinde Ekim 2024’te yaşandığı öne sürülen cinsel saldırı iddiaları için New York Başsavcısı Letitia James’i özel savcı olarak atadı. Hochul, 1 Ekim’de yayımladığı yürütme emriyle Tompkins County Savcılığının dosyadaki başsavcılık görevini kaldırdı.
Letitia James, 2 Ekim’deki basın toplantısında dosyanın aktif bir ceza soruşturması olduğunu açıkladı. James’in ofisi, iddiaları yeniden inceleme, delil toplama, tanıkları dinleme, gerekli görürse suçlamaları kovuşturma ve delilleri büyük jüriye sunma yetkisini aldı. Atama, herhangi bir kişi hakkında suçun kanıtlandığı ya da suçlama yöneltildiği anlamına gelmiyor. Ceza davası açılıp açılmayacağı, başsavcılığın yürüttüğü soruşturma ve olası büyük jüri değerlendirmesinin ardından netleşecek.
Kathy Hochul, son dönemde açığa çıkan bilgilerin üniversite polisinin soruşturması ile Tompkins County Savcılığının 2024’te kovuşturmaya gitmeme kararına ilişkin ciddi sorular yarattığını söyledi. Hochul, yerel savcılığın dosyayı etkili biçimde soruşturup kovuşturabileceğine dair güveninin zedelendiğini belirtti. Letitia James ise incelemenin olgular ve hukuk çerçevesinde yürütüleceğini açıkladı.
Hukuk davasındaki iddialar neleri kapsıyor
Mahkeme dosyasına göre Jane Doe adıyla anılan eski öğrenci, olay sırasında 20 yaşındaydı ve Chi Phi evine bir arkadaşını görmek için gitti. Davacı, iki kişinin kendisini ketamin olduğunu söyledikleri bir maddeyi kullanmaya zorladığını; ardından birden fazla kişinin rızası olmadan cinsel eylemlerde bulunduğunu öne sürüyor.
Dava dilekçesinde, kardeşlik üyelerinin kullandığı bir Snapchat grubunda kadınla cinsel ilişkiye dair bir mesaj paylaşıldığı ve daha sonra başka kişilerin odaya geldiği de iddia edildi. Davacı, olayların sabah saatlerine kadar sürdüğünü ve zaman zaman bilincini kaybettiğini ileri sürüyor. İddialar henüz bir ceza mahkemesinde kanıtlanmış değil.
Davacı, olaydan sonra 8 Kasım 2024’te üniversite polisine başvurdu; 14 Kasım’da da olayla ilgili imzalı yazılı ifade verdi. Savcılık, ilk incelemede ceza davası açmak için yeterli kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştı. Matthew Van Houten, yerel savcılığın o dönemde büyük ölçüde üniversite polisinin yürüttüğü incelemeye dayandığını, bağımsız bir soruşturma yürütmediğini kabul etti.
Jane Doe, Eylül 2026’da Cornell Üniversitesi, Chi Phi kardeşlik yapılanması, yedi mevcut veya eski öğrenci ile başka kişi ya da kuruluşlar aleyhine hukuk davası açtı. Davacı tazminat ve cezai tazminat talep ediyor; talep edilen tutar kamuya açıklanmış değil.
Polis görüşme dökümü yeniden incelemenin odağında
1 Ekim’de kamuoyuna yansıyan Kasım 2024 tarihli polis görüşme dökümü, ilk ifadenin içeriği hakkındaki anlaşmazlığa yeni bir boyut ekledi. Döküme göre Jane Doe, görüşmede “yüzde 100 eminim ki tecavüze uğradım” dedi. Jane Doe, ilk karşılaşmanın bazı bölümlerine ilişkin rızasının bulunduğunu; ancak gecenin ilerleyen saatlerinde yaşananları rıza dışı gördüğünü anlattı.
Dökümde Jane Doe, alkol ve uyuşturucu kullanımının ardından karar veremeyecek ölçüde sarhoş hissettiğini, gecenin bazı bölümlerini hatırlamadığını ve odadan ayrılamadığını söyledi. Jane Doe’nun birden fazla kişinin odaya girmesi üzerine yatağın örtüleri altına saklandığını, bazı kişilerin taleplerini reddettiğini veya çok yorgun olduğunu söylediğini anlattığı aktarıldı. Jane Doe ayrıca bir kişinin kendisine fiziksel şiddet uyguladığını ve cinsel eylemleri durdurmaya çalıştığını öne sürdü.
Görüşme ve üniversite disiplin belgelerinde, davacının olayın ardından çevrim içi paylaşımlar nedeniyle yaşananları yeniden değerlendirdiği yönünde ifadeler de yer aldı. Belgelerde adı geçen bir kişinin Jane Doe’ya olayla ilgili konuşmamasını söylediği iddiası bulunuyor. Bu iddiaların ceza soruşturmasındaki delil değeri, eyalet başsavcılığının incelemesinde belirlenecek.
Matthew Van Houten, görüşme dökümünü daha önce görmediğini ve belgenin soruşturmanın görünümünü değiştirebileceğini açıklamıştı. Yerel savcılığın daha önce elinde altı sayfalık imzalı ifade bulunduğunu, kamuoyuna yansıyan görüşme dökümünün ise yaklaşık 120 sayfa olduğunu bildirdiği aktarıldı. Üniversite, kampüs polisinin soruşturma kapsamındaki tüm materyalleri savcılığa ilettiğini belirtti.
Özel savcılık atamasıyla, görüşme dökümü ile imzalı ifade arasındaki içerik farklarının ceza soruşturmasındaki ağırlığı artık eyalet başsavcılığı tarafından değerlendirilecek. Başsavcılık ayrıca dijital mesajların, tanık beyanlarının ve üniversite polisince toplanan diğer materyallerin dosyaya nasıl girdiğini inceleyebilecek.
Eyalet yasasında rıza ve sarhoşluk tartışması büyüdü
Dosya, New York’ta isteyerek alkol ya da uyuşturucu kullanan kişinin cinsel eylemlere rıza veremeyecek duruma gelmesi halinde uygulanacak ceza hükümlerine ilişkin tartışmayı da yeniden gündeme taşıdı. Mevcut düzenleme, mağdurun maddeyi bilgisi veya rızası dışında almış olması durumunda zihinsel ehliyetsizlik değerlendirmesini daha açık biçimde düzenliyor.
Eyalet Senatosunun 2019’dan bu yana birden fazla kez kabul ettiği, isteyerek madde kullanan ancak rıza verme kapasitesini yitiren kişilere ilişkin boşluğu kapatmayı amaçlayan teklif ise Mecliste henüz oylanmadı. Bazı milletvekilleri, Cornell dosyasının ardından teklifin yeniden görüşülmesini istedi.
Kathy Hochul, kişinin alkol veya uyuşturucu kullanımını isteyerek yapmasının rıza verme kapasitesini değerlendirmede belirleyici olmaması gerektiğini söyledi. Eyalet Meclisi Başkanı Carl Heastie ise teklifin Meclis çoğunluk grubunda iki kez görüşüldüğünü, yeterli destek sağlanamadığını ve yasa metniyle cinsel saldırı yasalarını güçlendirmeye yönelik seçenekleri değerlendirecek bir çalışma grubu kurduğunu açıkladı.
Yerel savcılık, ilk kovuşturmaya gitmeme kararında eyalet yasasının sınırlarının etkili olduğunu savunmuştu. Özel savcılık soruşturması, yürürlükteki hukuk çerçevesinde mevcut delillerin hangi suçlamalara dayanak oluşturabileceğini değerlendirecek; yasama tartışması ise ceza soruşturmasından ayrı ilerleyecek.
Üniversitenin disiplin işlemleri tartışma yarattı
Cornell Üniversitesi, kendi medeni haklar ve öğrenci disiplin birimlerinin iddiaları üniversite kuralları uyarınca soruşturduğunu açıkladı. Üniversite, federal öğrenci gizliliği kuralları nedeniyle kişiler hakkındaki disiplin kararlarının ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşamayacağını belirtti. Chi Phi’nin Xi şubesi ise kampüste faaliyet göstermekten menedilmiş durumda.
Üniversite, iç soruşturma sonunda uzaklaştırma ve okuldan çıkarma dâhil yaptırımlar uygulandığını; suçlanan kişilerin hiçbirine yalnızca deneme yazısı yazmanın yaptırım olarak verilmediğini bildirdi. Davacının avukatı ise yedi kişiden ikisinin okuldan çıkarıldığını, diğer bazı kişiler için uzaklaştırma, eğitim çalışmaları ve yazılı ödevler gibi daha hafif tedbirler uygulandığını öne sürdü.
Üniversite yönetiminin son açıklamasına göre suçlanan öğrencilerden ikisi okuldan çıkarıldı, ikisi en az iki dönem uzaklaştırıldı, bir öğrenci yaptırım uygulanmadan önce mezun oldu ve iki öğrenci cinsel suç bakımından sorumlu bulunmadı. Üniversite, gizlilik kuralları nedeniyle yaptırımların hangi öğrenciye uygulandığını açıklamadı. Disiplin yaptırımları, ceza soruşturmasında suçun kanıtlandığı anlamına gelmiyor.
Üniversitenin idari soruşturmasına ait, büyük bölümü karartılmış belgelerde 32 tanıkla 50 görüşme ve 12 gün süren duruşma yapıldığı bilgisi yer aldı. Belgeler, olaydan bir gün önce kardeşlik evinde ketamin bağlantılı aşırı doz vakası yaşandığını ve maddenin olay döneminde evde birden fazla kişi tarafından kullanıldığını gösterdi. Ayrıca polis kayıtları, iddia edilen saldırıdan yaklaşık 22 saat önce aynı evde uyuşturucuyla bağlantılı bir gözaltı yapıldığını gösteriyor. Kayıtlar, gözaltına alınan kişinin kimliğini veya maddenin türünü açıklamıyor; olay ile cinsel saldırı iddiası arasında bağlantı kurmuyor. Delillerin ceza dosyasındaki değeri özel savcılık incelemesinde ayrıca değerlendirilecek.
Üniversite ayrıca öğrencilerin cinsel saldırı bildirimlerinin ardından kampüs cinsel şiddeti konusunda bir çalışma grubu oluşturduğunu, grubun önerilerinin bir bölümünü uygulamaya aldığını ve kalan öneriler üzerinde çalıştığını bildirdi.
Öğrenciler ve toplum üyeleri, 1 Ekim’de düzenlenen kampüs forumunda üniversitenin cinsel şiddet başvurularına yaklaşımını ve disiplin kararlarındaki şeffaflığı eleştirdi. Öğrenci temsilcileri, cinsel saldırı vakalarında daha fazla şeffaflık, rıza ve madde kullanımı eğitimlerinin gözden geçirilmesi ile mağdurlara ücretsiz danışmanlık hizmeti verilmesi çağrısı yapan kararlar aldı.
Cornell Üniversitesi Başkanı Michael Kotlikoff, 3 Ekim’de yayımladığı görüntülü mesajda iddiaları rahatsız edici olarak niteledi ve üniversite yönetimi ile kampüs topluluğunun daha iyi hareket etmesi gerektiğini söyledi. Kotlikoff, özel savcı atamasını desteklediğini, üniversitenin 2024’teki olaya verdiği kurumsal yanıtı dışarıdan bir hukuk bürosuna inceleteceğini ve mütevelli heyetinin dış incelemeye ilişkin duyuruyu gelecek hafta yapacağını açıkladı.
Kotlikoff, üniversitenin incelemelerin tamamlanmasını beklemeden cinsel şiddeti önleme eğitimi, öğrenci desteği, ruh sağlığı ve madde kullanımı hizmetleri ile inceleme yöntemleri üzerinde değişiklik yapacağını belirtti. Üniversite, kardeşlik ve kız öğrenci birliklerinin kampüs yaşamındaki rolünü de yeniden değerlendireceğini bildirdi. Dış inceleme, üniversitenin idari ve kurumsal uygulamalarına odaklanacak; Letitia James’in görevi ise olası suçlara ilişkin ceza soruşturmasını kapsayacak.
Savunmalar ve soruşturmanın sonraki adımları
Hukuk davasında adı geçen kişilerden birinin avukatı, müvekkilinin davacıya cinsel saldırıda bulunmadığını ve hatta davacıya dokunmadığını söyleyerek suçlamaları tümüyle reddetti. Adı geçen başka bir kişi de cinsel faaliyete veya uyuşturucu kullanımına katılmadığını, ancak dava dosyasına yansıyan bir Snapchat mesajını gönderdiğini kabul etti. Bazı sanıklar rızaya dayalı cinsel temas yaşandığını savunurken, diğerleri olaya katılmadıklarını bildirdi.
Savunma tarafı ile davacının anlatımı arasındaki temel anlaşmazlık, Jane Doe’nun cinsel eylemler sırasında rıza verme kapasitesine sahip olup olmadığı ve ilk polis görüşmesindeki bilgilerin nasıl değerlendirildiği üzerinde yoğunlaşıyor. Özel savcılık, ceza hukuku bakımından suç unsurlarının oluşup oluşmadığını mevcut ve toplanacak deliller üzerinden değerlendirecek.
Letitia James, soruşturmanın ardından kovuşturma açılmasına gerek olup olmadığına karar verecek. Başsavcılık delilleri büyük jüriye sunarsa jüri iddianame düzenlenmesine veya ceza davası açılmamasına karar verebilir. Büyük jüri çalışmaları gizli yürütülür; iddianame talebi ya da iddianame, mahkûmiyet kararı anlamına gelmez.
Hukuk davasındaki ilk duruşmanın 23 Ekim’de Manhattan’da yapılması bekleniyor. Hukuk davası ile özel savcının ceza soruşturması ayrı usullerle ilerleyecek; tarafların hukuk davasındaki iddiaları, ceza davasında tek başına suçun kanıtı sayılmayacak.
Sıkça Sorulanlar
Letitia James Cornell soruşturmasında hangi yetkileri aldı?
New York Başsavcısı Letitia James, delil toplama, tanıkları dinleme, olası suçlamaları değerlendirme ve gerekli görürse dosyayı büyük jüriye sunma yetkisiyle özel savcı olarak görevlendirildi.
Cornell'deki cinsel saldırı iddiası nerede ve ne zaman yaşandı?
Hukuk davasındaki iddiaya göre olay, Ekim 2024'te Cornell Üniversitesi'nin bulunduğu Ithaca, New York'taki Chi Phi kardeşlik evinde yaşandı.
Yerel savcılık neden dosyadan alındı?
Yerel savcılığın ilk kararı verirken Jane Doe'nun kapsamlı polis görüşme dökümünü ve sonradan toplanan ek materyalleri incelemediğine ilişkin sorular, özel savcı atamasının gerekçeleri arasında gösterildi.
Cornell Üniversitesi yeni olarak hangi adımları açıkladı?
Cornell Üniversitesi, 2024'teki olaya verdiği kurumsal yanıtı dışarıdan bir hukuk bürosuna inceleteceğini açıkladı. Üniversite ayrıca cinsel şiddeti önleme, öğrenci desteği, ruh sağlığı, madde kullanımı hizmetleri ve inceleme yöntemlerinde değişiklik planladığını bildirdi.
Chi Phi evindeki uyuşturucu gözaltısı ile cinsel saldırı iddiası arasında bağlantı var mı?
Polis kayıtları, iddia edilen saldırıdan yaklaşık 22 saat önce Chi Phi evinde uyuşturucuyla bağlantılı bir gözaltı yapıldığını gösteriyor. Mevcut kayıtlar, gözaltı ile cinsel saldırı iddiası arasında doğrudan bir bağlantı kurmuyor.