Kaliforniya açıklarında çalışan araştırmacılar, şeffaf baş yapısıyla tanınan barreleye balığını 600 metre derinlikte ilk kez 4K çözünürlükte görüntüledi. Macropinna microstoma bilimsel adıyla bilinen tür, Monterey Kanyonu’nun yaklaşık 90 kilometre açığında yürütülen sefer sırasında Doc Ricketts adlı uzaktan kumandalı su altı aracı tarafından kayda alındı.
Karşılaşma, sekiz gün süren araştırma seferinin sonuna doğru gerçekleşti. Ekip, jeliler, sifonoforlar ve taraklı denizanaları gibi jelimsi canlıları incelerken su altı aracını yüzeye geri getiriyordu. Araştırma uzmanı Shannon Johnson balığı araç kamerasında fark edince pilotlardan aracı durdurmalarını istedi.
Kaliforniya açıklarında 600 metrede karşılaşma
Araştırmacılar balığı yaklaşık 20 dakika boyunca gözlemledi. Yüksek çözünürlüklü kamera, balığın saydam ve jelatinimsi baş kubbesini, kubbenin içindeki yeşilimsi tüp biçimli gözlerini ve geniş yüzgeçlerini ayrıntılı biçimde kaydetti. Ekip ayrıca farklı ışık ayarlarını deneyerek şeffaf baş yapısının görüntülerde daha net görünmesini sağladı.
Kayıtlar, David Packard araştırma gemisiyle yürütülen seferin son gününde alındı. Araştırmacılar, suyun üst katmanlarında mavi su dalışları, daha derinlerde ise uzaktan kumandalı araç gözlemleriyle canlıların su sütunundaki dağılımını inceliyordu. Barreleye balığı, planlanan örnekleme çalışmasının dışında ve dönüş yolunda görüldü.
Tür, okyanusun yüzeyden 200 ila 1.000 metre arasındaki alacakaranlık kuşağında yaşar. Güneş ışığının çok sınırlı ulaştığı kuşak, derin deniz canlılarının görme, kamuflaj ve avlanma özelliklerinin incelenmesi bakımından önem taşıyor.
Şeffaf baş ve dönebilen gözler nasıl çalışıyor?
Barreleye balığının en ayırt edici özelliği, gözlerini çevreleyen saydam baş kubbesidir. Balığın gözleri, başın dışındaki koyu renkli noktalar değil; şeffaf kubbenin içinde bulunan yeşil pigmentli tüp biçimli yapılardır. Gözler çoğu zaman yukarıyı izler ve suyun üst bölgesinden geçen avların siluetlerini algılamaya yardım eder.
Balık, olası avı belirlediğinde gözlerini hedefi takip edecek yönde döndürebilir. Geniş yüzgeçler, barreleye balığının su içinde dengede kalmasını ve neredeyse hareketsiz asılı durmasını sağlar. Özellikler, düşük ışıkta küçük kabuklular ile planktonik canlıları bulma olasılığını artırır.
Şeffaf doku yalnızca görmeye destek vermiyor. Barreleye balığı, sifonoforların yakıcı dokunaçlarına takılmış küçük kabukluları besin olarak kullanırken gözlerini koruyan bir katmandan da yararlanıyor. Sifonoforlar, denizanalarıyla akraba koloni canlıları olarak biliniyor.
4K ve üç boyutlu kayıt araştırmaya ne sunacak?
Yeni görüntüler, türün canlı haldeki anatomisini ve davranışını daha ayrıntılı inceleme olanağı veriyor. Tarihî çizimlerin önemli bölümü, ağla yakalanan örneklerdeki hassas saydam kubbe zarar gördüğü için balığın gerçek görünümünü tam yansıtmıyordu. Canlı kayıtta kubbenin korunmuş halde görülmesi, gözlerin yerleşimi ve baş yapısı için daha güvenilir görsel veri sağlıyor.
Araştırma ekibi, 4K görüntülerin özellikle alacakaranlık kuşağındaki görme sistemlerini inceleyen çalışmalara katkı vermesini bekliyor. Araçtaki sanal gerçeklik kamerası da balığın üç boyutlu stereo görüntülerini kaydetti. Üç boyutlu kayıtların eğitim çalışmalarında ve hayvanın vücut hareketlerinin değerlendirilmesinde kullanılması planlanıyor.
Kıdemli bilim insanı Steven Haddock, derin deniz canlılarının çok zayıf optik ipuçlarına göre hayatta kaldığını belirtti. Haddock’a göre yukarıdan geçen bir gölge, avcı-av ilişkilerinde biyolüminesans kamuflajı ile gelişmiş görme becerileri arasındaki evrimsel rekabeti gösteriyor.
Önceki gözlem sayısında kaynaklar farklılaşıyor
Barreleye balığı nadir görülen bir tür olsa da önceki karşılaşmaların sayısı kaynaklarda aynı biçimde verilmiyor. Bazı kaynaklar son kaydın kurumun yaklaşık 40 yıllık ve 7 bin dalışlık çalışmalarındaki 11’inci karşılaşma olduğunu bildiriyor. Bazı kaynaklar ise yeni görüntüden önce 11 gözlem yapıldığını yazıyor.
Kaynakların ortaklaştığı bilgi, türün uzun süreli derin deniz araştırmalarında çok seyrek kayda geçtiği yönünde. Önceki karşılaşmanın 2021’de yapıldığı bilgisi de paylaşıldı. Yeni kayıt, kurumun 4K ile çektiği ilk barreleye balığı görüntüsü olarak tanımlanıyor.
Araştırmacılar balığı toplamadı ve doğal ortamında gözlemledikten sonra kayıt çalışmasını sonlandırdı. Görüntüler, nadir türün yaşam alanına müdahale etmeden elde edilen görsel verinin derin deniz biyolojisindeki değerini de ortaya koyuyor.
Sıkça Sorulanlar
Barreleye balığı nerede ve hangi derinlikte görüntülendi?
Barreleye balığı, ABD'nin Kaliforniya eyaleti açıklarındaki Monterey Kanyonu'nun yaklaşık 90 kilometre açığında, 600 metre derinlikte görüntülendi.
Barreleye balığının şeffaf başı ne işe yarıyor?
Macropinna microstoma'nın şeffaf baş kubbesi, tüp biçimli gözlerini korur. Balık, gözleriyle yukarıdaki avların siluetlerini izler ve sifonoforların yakıcı dokunaçları arasındaki küçük kabukluları besin olarak alırken gözlerini korur.
Barreleye balığı neden nadir görülüyor?
Barreleye balığı, okyanusun 200 ila 1.000 metre arasındaki az ışıklı alacakaranlık kuşağında yaşar. Derin deniz habitatı ve türün seyrek gözlenmesi, karşılaşmaları sınırlıyor.
Yeni 4K görüntüler araştırmacılara ne sağlayacak?
4K ve üç boyutlu görüntüler, barreleye balığının canlı haldeki saydam baş yapısını, gözlerinin hareketini ve düşük ışıkta görme özelliklerini daha ayrıntılı incelemeye yardımcı olacak.
Kaynaklar barreleye balığının önceki gözlem sayısında neden farklı bilgi veriyor?
Bazı kaynaklar yeni kaydı yaklaşık 40 yıldaki 11'inci karşılaşma, bazı kaynaklar ise yeni kayıttan önce yapılmış 11 gözlem olarak aktarıyor. Tüm kaynaklar, türün binlerce derin deniz dalışına rağmen son derece seyrek görüldüğü bilgisinde birleşiyor.