Beşinci Plenumda 33 üst düzey isim ihraç edildi
Çin Komünist Partisi, Pekin’de dört gün süren Beşinci Plenumun sonunda 33 yetkilinin partiden ihraç edildiğini açıkladı. Parti yönetimi, ihraç kararlarını “ciddi disiplin ve hukuk ihlalleri” gerekçesiyle duyurdu. İhraç edilenler arasında eski Sincan Parti Sekreteri Ma Xingrui, eski üst düzey general Zhang Youxia, eski general Liu Zhenli ve eski diplomat Liu Jianchao yer aldı.
33 ihraçtan 16’sının ordudan gelmesi, tasfiyelerin askeri yönetimdeki ağırlığını ortaya koydu. İhraçlar, Şi Cinping’in üçüncü görev döneminde partiden çıkarılan Merkez Komite üyelerinin sayısını 51’e yükseltti. İlk iki görev dönemindeki ihraç sayılarının sırasıyla 35 ve beş olduğu bildirildi.
Parti açıklaması, yönetimin disiplin mekanizmasını sıkılaştırmayı sürdüreceğini gösterdi. Çin’de yolsuzluk soruşturmaları, görevden alma ve partiden ihraç kararlarıyla birlikte siyasi kariyerlerin sona ermesine neden olabiliyor. İhraç edilen isimlere yöneltilen ayrıntılı suçlamalar ise kamuoyuyla paylaşılmadı.
Merkez Komite katılımı 279 üyeye geriledi
Beşinci Plenuma Merkez Komitenin tam ve yedek üyelerinden toplam 279 kişi katıldı. Mevcut Merkez Komite 2022’de 376 üyeyle oluşturulmuştu. Katılım, Ekim 2025’teki dördüncü plenumda 315, Temmuz 2024’teki üçüncü plenumda ise 364 üyeydi.
279 kişilik katılım, Şi Cinping döneminde ilk kez 300’ün altına indi. Parti toplantısındaki boş koltukların önemli bölümü, soruşturma geçiren, görevden alınan veya partiden ihraç edilen yetkililerle ilişkilendiriliyor. Katılım düzeyi, mevcut Merkez Komitenin başlangıçtaki kadrosunun dörtte birinden fazlasının toplantıda bulunmadığı anlamına geliyor.
Plenumun önceki yıllardaki ekonomik reform ve kalkınma başlıklarından farklı olarak iç disipline yoğunlaşması da dikkat çekti. Parti yönetimi, disiplinin zayıflamasının yönetim kapasitesini aşındırabileceğini savunuyor. Şi Cinping, 2012’de iktidara gelmesinden beri yolsuzlukla mücadeleyi parti için temel tehditlerden biri olarak tanımlıyor.
Askeri Komisyon iki üyeyle çalışmayı sürdürüyor
Ordudaki ihraçlar, Çin’in en üst askeri karar organı olan Merkezi Askeri Komisyonun yapısını belirgin biçimde değiştirdi. Normalde yedi üyeden oluşan komisyon, Şi Cinping’in başkanlığı ve Zhang Shengmin’in başkan yardımcılığıyla iki üyeye kadar geriledi.
Zhang Youxia’nın ihraç edilmesi askeri hiyerarşideki en önemli gelişmelerden biri oldu. Zhang Youxia, Merkezi Askeri Komisyonda başkan yardımcılığı yapmış, aynı zamanda Politbüro üyesi olmuştu. Askeri kadrolardaki eksilmeler, komuta zinciri ve ordunun hazırlık seviyesi hakkında soruları artırıyor.
Plenum, Zhang Shengmin’i Politbüro’ya yükseltti. Zhang Shengmin’in atamasıyla 24 üyeli Politbüronun üye sayısı 22’ye çıktı. Ma Xingrui ve Zhang Youxia’nın görevden ayrılması ile 2025’te eski general He Weidong’un tasfiyesinin ardından Politbüro üye sayısı bir dönem 21’e düşmüştü.
Yolsuzluk mücadelesi parti sadakatini de kapsıyor
Çin yönetimi, yolsuzlukla mücadeleyi kamu kaynaklarının kötüye kullanılmasını önleyen bir denetim aracı olarak sunuyor. Ancak gözlemciler, kampanyanın siyasi sadakat ve ideolojik uyum ölçütleriyle de iç içe geçtiğini değerlendiriyor. Şi Cinping, yılın başında parti talimatlarına uyuyor görünürken kendi çıkarı doğrultusunda hareket eden “iki yüzlü kadrolara” karşı uyarıda bulunmuştu.
Partinin en üst disiplin kurumu, 2026’nın ilk dokuz ayında parti aygıtı genelinde 680 bin kişinin disiplin cezası aldığını bildirdi. Yetkililer arasındaki soruşturmaların son aylarda hızlandığı, bazı isimlerin inceleme duyurulmadan önce uzun süre kamuoyu önünde görünmediği aktarıldı.
2027’nin ikinci yarısında Pekin’de yapılması planlanan 21. Parti Kongresi, toplantının siyasi önemini artırıyor. Kongrede üst yönetimde değişiklikler beklenirken, Şi Cinping’in liderliğini dördüncü döneme taşıması öngörülüyor. Plenumdaki ihraçlar ve yeni atamalar, kongre öncesinde parti kadrolarının yeniden şekillendirildiğine işaret ediyor.
2027 Parti Kongresi öncesi kadrolar yenileniyor
Çin Komünist Partisi, Beşinci Plenumda 21. Parti Kongresinin 2027’nin ikinci yarısında Pekin’de toplanacağını da kesinleştirdi. Kongre, Çin’in en üst siyasi görevleri için personel tercihlerini belirleyecek. Merkez Komitedeki çok sayıda boşalma nedeniyle yeni kadroların seçimi, yönetimin öncelikli başlıklarından biri olacak.
Uzmanlar, yükselen kadrolarda teknik uzmanlık, genç yaş ve Şi Cinping’in siyasi ağıyla bağlantı gibi özelliklerin öne çıkabileceğini değerlendiriyor. İhraç ve soruşturmaların kapsamı, üst düzey görevler için aday havuzunu daraltırken liderliğin atama yetkisini daha merkezi hâle getiriyor.
Sıkça Sorulanlar
Çin Komünist Partisi kaç yetkiliyi partiden ihraç etti?
Çin Komünist Partisi, 29 Ekim 2026’da tamamlanan Beşinci Plenumda 33 üst düzey yetkilinin partiden ihraç edildiğini açıkladı. İhraç edilenlerin 16’sı orduda görev yapmış isimlerden oluşuyor.
Beşinci Plenum nerede ve ne zaman yapıldı?
Çin Komünist Partisinin Beşinci Plenumu, Pekin’de dört gün sürdü ve 29 Ekim 2026’da sona erdi. Toplantıya Merkez Komitenin tam ve yedek üyelerinden 279 kişi katıldı.
İhraç edilen öne çıkan isimler kimler?
İhraç edilenler arasında eski Sincan Parti Sekreteri Ma Xingrui, eski üst düzey general Zhang Youxia, eski general Liu Zhenli ve eski diplomat Liu Jianchao bulunuyor.
Zhang Shengmin’in Beşinci Plenumdaki yeni görevi nedir?
Zhang Shengmin, Beşinci Plenumda Çin Komünist Partisinin en üst karar organlarından Politbüroya yükseltildi. Zhang Shengmin aynı zamanda Merkezi Askeri Komisyonun başkan yardımcısıdır.
Beşinci Plenum neden siyasi açıdan önemli?
Beşinci Plenum, 2027’nin ikinci yarısında Pekin’de yapılacak 21. Parti Kongresinin tarihini kesinleştirdi. İhraçlar ve yeni atamalar, kongre öncesinde üst düzey parti ve askeri kadroların yeniden düzenlendiğini gösteriyor.