Hawaii Adası’ndaki Hawaii Yanardağları Milli Parkı’nın simge oluşumlarından Hōlei Deniz Kemeri, 23 Eylül ile 27 Eylül arasında Pasifik Okyanusu’na çöktü. Yaklaşık 550 yıl önce oluştuğu hesaplanan ve 27,4 metre yüksekliğe ulaşan lav kayası kemerinin ne zaman yıkıldığı kesin olarak belirlenemedi. Park yönetimi, kemerin 23 Eylül’de yerinde olduğunu, 27 Eylül gecesine gelindiğinde ise ortadan kaybolduğunu bildirdi.
Çöküş, parkın Tropik Fırtına Nolo nedeniyle geçici olarak kapalı olduğu günlerde gerçekleşmiş olabilir. Yetkililer, Nolo’nun çöküşte doğrudan belirleyici olup olmadığını açıklamadı. Açıklamalarda, kıyı şeridinin uzun süredir istikrarsız olduğu ve Hōlei Deniz Kemeri’nin bir gün denize düşmesinin beklendiği vurgulandı.
Hōlei Deniz Kemeri nerede ve neden tanınıyordu?
Hōlei Deniz Kemeri, Hawaii’nin en büyük adasında, Hawaii Yanardağları Milli Parkı sınırları içindeki Chain of Craters Road’un sonunda bulunuyordu. Pasifik’e dik inen lav kayalıklarının önünde uzanan oluşum, parkın sık ziyaret edilen ve en çok fotoğraflanan noktalarından biriydi.
Kemer, eski lav akıntılarındaki çatlakların ve daha zayıf kaya bölümlerinin dalgalar tarafından aşındırılmasıyla oluştu. Deniz, kemerin ayaklarına her gün çarparak kaya kütlesini aşındırdı. Jeolojik oluşumlar uzun zaman ölçeğinde kalıcı görünse de kıyıdaki dalga hareketi, yağış ve sismik faaliyet kaya yapısını sürekli değiştiriyor.
Hōlei Deniz Kemeri’nin kaybı, Hawaii Yanardağları Milli Parkı’nın volkanik kıyısındaki doğal dönüşümün son örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor. Kıyı çizgisinin zamanla kara yönünde gerilemesi, gelecekte farklı kaya çıkıntıları ve deniz kemerlerinin ortaya çıkmasına da zemin hazırlayabilir.
Kıyıdaki çatlaklar yıllardır güvenlik riski oluşturuyordu
Park yönetimi, Hōlei Deniz Kemeri’nin iki yanındaki kayalıkların yıllardır istikrarsızlık işaretleri verdiğini açıkladı. 2018’deki Kīlauea Yanardağı püskürmesi ve zirve çöküşü sırasında yaşanan depremler, kemerin çevresindeki uçurumlara zarar verdi.
Yeni çatlakların görülmesi üzerine yetkililer, Ocak 2020’de kemerin ilk seyir alanını kapattı. Mart 2020’de uçurum kenarından daha uzakta, ziyaretçiler için daha güvenli bir izleme noktası açıldı. Aynı yıl Tropik Fırtına Darby’nin oluşturduğu büyük dalgalar, kemerin alt bölümünden bir kaya parçasını kopardı.
Park yönetimi, geçmiş yıllardaki değerlendirmelerinde deniz kemerinin sınırlı bir ömre sahip olduğunu ve sonunda denize çökeceğini duyurmuştu. Son çöküş, önceden saptanan kaya istikrarsızlığı riskinin gerçekleştiğini gösterdi.
Yetkililer kapalı alana girilmemesi uyarısı yaptı
Yetkililer, ziyaretçilerden kapatılmış alanlara girmemelerini ve kıyı uçurumlarının kenarından uzak durmalarını istedi. Okyanusa dik inen kayalıklar, önceden belirti vermeden kopabilir. Sert dalgaların etkilediği kıyıda düşme ve boğulma riski bulunuyor.
Park yönetimi, sosyal medyada bazı kişilerin kemerin bulunduğu eski bölgeye girdiğini gösteren görüntüler görüldüğünü bildirdi. Yetkililer, kapalı alana girişin yalnızca ziyaretçileri değil, olası bir kurtarma müdahalesinde görev alacak ekipleri de tehlikeye attığını vurguladı.
Ziyaretçilerin yalnızca açık rotaları ve belirlenmiş seyir noktalarını kullanması isteniyor. Kıyı kayalıklarının görünümü, çöküşten sonra değişmiş olsa da zemindeki çatlaklar ve dalga etkisi nedeniyle eski kemer alanına yaklaşmak güvenli kabul edilmiyor.
Tropik fırtına döneminde çöküş saati belirlenemedi
Hōlei Deniz Kemeri’nin 23 Eylül’den sonra, 27 Eylül gecesinden önce çöktüğü doğrulandı. Tropik Fırtına Nolo sırasında parkın geçici olarak kapatılması, oluşumun yıkıldığı ana ilişkin doğrudan gözlem yapılmasını engelledi. Bu nedenle çöküşün kesin günü ve saati bilinmiyor.
Bölgede son haftalarda etkili olan sert hava koşulları ve yüksek dalgalar, kıyı kayalıkları üzerindeki baskıyı artırdı. Ancak resmi değerlendirme, çöküşü tek başına bir fırtınaya bağlamıyor. Açıklanan veriler; uzun süreli dalga aşınması, kaya çatlakları, 2018’deki sismik hasar ve olumsuz deniz koşullarının birlikte etkili olabileceğine işaret ediyor.
Hōlei Deniz Kemeri’nin çöküşü, Hawaii’nin volkanik kıyılarında doğal alanlara erişim ile ziyaretçi güvenliği arasındaki dengeyi yeniden gündeme getirdi. Park yetkilileri, yeni kıyı görünümünü görmek isteyenlerin güvenlik bariyerlerine ve kapatma işaretlerine uyması gerektiğini belirtti.
Sıkça Sorulanlar
Hōlei Deniz Kemeri nerede bulunuyordu?
Hōlei Deniz Kemeri, ABD'nin Hawaii Adası'ndaki Hawaii Yanardağları Milli Parkı'nda, Chain of Craters Road'un sonunda yer alıyordu.
Hōlei Deniz Kemeri ne zaman çöktü?
Hōlei Deniz Kemeri'nin 23 Eylül 2026 ile 27 Eylül 2026 gecesi arasında çöktüğü belirlendi. Çöküşün kesin günü ve saati bilinmiyor.
Hōlei Deniz Kemeri neden çöktü?
Deniz dalgalarının uzun süreli aşındırması, kıyı kayalıklarındaki çatlaklar ve istikrarsızlık çöküşte etkili oldu. 2018 Kīlauea depremlerinin çevredeki kayalıklara verdiği hasar da risk faktörleri arasında yer aldı.
Çöküş Tropik Fırtına Nolo ile mi bağlantılı?
Çöküş, Tropik Fırtına Nolo nedeniyle parkın geçici olarak kapalı olduğu dönemde yaşanmış olabilir. Yetkililer, fırtınanın çöküşün doğrudan nedeni olduğunu kesin olarak açıklamadı.
Hōlei Deniz Kemeri'nin eski alanına yaklaşmak güvenli mi?
Hayır. Park yönetimi, dik kıyı uçurumlarının uyarı vermeden çökebileceğini bildirerek ziyaretçilerden kapalı alanlardan ve uçurum kenarlarından uzak durmalarını istedi.