İran ile Pakistan arasındaki sınır geçişleri ve ticari işlemler geçici olarak durduruldu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 18 Ekim Cumartesi günü yaptığı açıklamada teknik sorunlar nedeniyle ihtiyati tedbir alındığını bildirdi. Pakistan tarafındaki yetkililer ise güvenlik endişeleri, kaçakçılıkla mücadele ve sınır yönetimindeki aksaklıkları gerekçe gösterdi.
Karar, iki ülke arasındaki kara ticaretinin önemli bölümü için kullanılan Gabd-Rimdan ve Taftan-Mircave geçiş noktalarını etkiledi. Ticaret kuruluşları, ithalat ve ihracat yapan şirketlere yeni siparişler konusunda ikinci bir duyuruya kadar temkinli davranmaları çağrısı yaptı.
İran-Pakistan geçişlerinde ticari işlemler durdu
İran-Pakistan kara sınırı yaklaşık 959 kilometre uzanıyor. Pakistan’daki Taftan ile İran’daki Mircave, yolcu ve yük hareketliliğinin başlıca resmî noktalarından biri olarak kullanılıyor. Gabd-Rimdan geçişi de özellikle enerji ürünleri, gıda ve diğer ticari malların taşınmasında öne çıkıyor.
Yetkililerin açıklamalarına göre askıya alma kararı, sınır ötesi ticari işlemler ile yük araçlarının geçişini kapsıyor. Yolcu trafiğinin tümüyle durup durmadığı konusunda ise farklı bilgiler bulunuyor. Bazı bilgiler Rimdan-Gabd hattında yolcu geçişinin sürdüğünü, kısıtlamanın ticari araçlarla sınırlı kaldığını gösteriyor.
İran tarafı, kapıların yeniden normal çalışması için iki ülke makamlarının yakın temas halinde olduğunu açıkladı. Pakistan tarafı da üst düzey görüşmelerde sınır idaresine ilişkin sorunların çözümü için ilerleme sağlandığını bildirdi. Geçişlerin ne zaman tamamen açılacağına ilişkin net bir tarih açıklanmadı.
Taraflar kapatma gerekçesinde farklı açıklama yaptı
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, geçici durdurmayı teknik sorunlara bağladı. Bekayi, ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesi ve sınır kapılarındaki işleyişin yeniden başlaması için istişarelerin sürdüğünü söyledi.
Pakistan Belucistan eyaletindeki yetkililer ise kararı daha geniş bir güvenlik ve idare çerçevesinde değerlendirdi. Yetkililer, sınırın geçici kapatılmasının güvenlik endişelerini azaltmayı, kaçakçılığı önlemeyi ve sınır sistemini daha etkili hale getirmeyi amaçladığını belirtti.
İki açıklama arasında gerekçe farkı bulunuyor. İran teknik aksaklıkları öne çıkarırken, Pakistanlı yetkililer güvenlik ve kaçakçılıkla mücadele ihtiyacına vurgu yaptı. Her iki tarafın ortaklaştığı başlık ise geçici kısıtlamanın kaldırılması için görüşmelerin devam etmesi oldu.
Yük araçları ve LPG sevkiyatında aksama riski
Sınırdaki ticari kısıtlama, sıvılaştırılmış petrol gazı, pirinç, taze meyve ve temel tüketim ürünleri taşıyan araçların hareketini etkiledi. Sınırın iki tarafında yüzlerce yük aracının beklediği bildirildi. Bazı haberlerde ise bekleyen tır sayısı yaklaşık 2 bin olarak verildi.
Gabd-Rimdan kapısı üzerinden Pakistan’a günlük 4 bin tonun üzerinde LPG sevkiyatı yapıldığı belirtiliyor. Ticaret ve enerji çevreleri, kesintinin uzaması halinde Karaçi başta olmak üzere Pakistan’ın çeşitli bölgelerinde LPG arzı üzerinde baskı oluşabileceği uyarısında bulundu.
Bekleyen yüklerin sayısı, taşınan malların bozulma riski ve taşıma maliyetleri bakımından da önem taşıyor. Özellikle taze meyve gibi zaman duyarlı ürünlerde gecikme, ithalatçı ve ihracatçı işletmelerin zararını artırabilir. Yeni siparişlerin ertelenmesi de sınır ticaretindeki belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor.
Sınır ticaretini kolaylaştırma adımları askıda kaldı
İslamabad ve Tahran, yılın ilk aylarından beri sınır ticaretini artırmak için gümrük işlemlerini kolaylaştırmaya ve yeni transit güzergâhlar oluşturmaya yönelik adımlar atmıştı. Taftan’ın resmî gümrük noktası olarak güçlendirilmesi ile yeni transit hatlarının duyurulması, ticaret hacmini büyütme planının parçaları arasında yer aldı.
İki ülke ayrıca sınır kapılarında daha uzun çalışma saatleri uygulanması konusunda görüşmeler yürüttü. Ancak Belucistan bölgesindeki güvenlik sorunları, kaçakçılık iddiaları ve altyapı eksiklikleri, planlanan ticari genişlemenin önündeki başlıca engeller arasında bulunuyor.
Karaçi ve Gwadar limanlarını İran üzerinden Orta Asya’ya bağlaması öngörülen ticaret koridoru da sınırdaki kesintiden etkilenebilir. Kısıtlamanın süresi, yalnızca ikili ticareti değil, bölgesel transit taşımacılık hedeflerini de belirleyecek. İran ve Pakistanlı yetkililerin görüşmelerinden çıkacak sonuç, yük geçişlerinin ve ticari operasyonların yeniden başlaması için belirleyici olacak.
Sıkça Sorulanlar
İran-Pakistan sınırındaki ticari geçişler neden durduruldu?
İran tarafı teknik sorunlar ve ihtiyati tedbirleri gerekçe gösterdi. Pakistanlı yetkililer ise güvenlik endişeleri, kaçakçılıkla mücadele ve sınır idaresinin iyileştirilmesi ihtiyacını vurguladı.
Hangi sınır kapıları ticari kısıtlamadan etkilendi?
Gabd-Rimdan ile Taftan-Mircave geçiş noktalarındaki ticari hareketlilik askıya alındı. Taftan-Mircave hattı, İran ile Pakistan arasındaki yolcu ve yük geçişlerinde kullanılan başlıca resmî kapılardan biridir.
Sınırın kapanması hangi ürünlerin sevkiyatını etkiliyor?
Sıvılaştırılmış petrol gazı, pirinç, taze meyve ve çeşitli temel tüketim ürünlerinin taşınması etkilendi. Gabd-Rimdan üzerinden Pakistan'a günlük 4 bin tonun üzerinde LPG sevkiyatı yapıldığı bildiriliyor.
Sınırda kaç yük aracı bekliyor?
Sınırın iki tarafında yüzlerce yük aracının beklediği bildirildi. Bazı haberlerde bekleyen tır sayısı yaklaşık 2 bin olarak verildiği için kesin sayı netleşmedi.
İran-Pakistan sınır geçişleri ne zaman yeniden açılacak?
İran ve Pakistanlı yetkililer normal işleyişin yeniden başlaması için görüşmeler yürütüyor. Geçişlerin tamamen açılacağı tarihe ilişkin resmî bir takvim açıklanmadı.